صاحب‌خبر - دیدار رجب طیب اردوغان با ولادیمیر پوتین در سنت‌پترزبورگ، بسیاری از سران غربی را به صرافت انداخته که ترکیه در حال چرخشی تاریخی به سوی شرق است. در این دیدار که نقطه عطف آن قدردانی اردوغان از پوتین به زبان روسی بود، رئیس‌جمهور ترکیه همچنین از گفت‌وگوهای گسترده دوجانبه درباره پرونده سوریه سخن گفت: «معتقدم گفت‌وگوها درباره بحران سوریه به ما کمک خواهد کرد تا بر این بحران غلبه کنیم». اردوغان همچنین سعی کرد همکاری بین ترکیه و روسیه را رمز سهیم کردن روسیه در حل عدید مشکلات خاورمیانه برشمرد، حال آنکه روس‌ها پیش از آن در سوریه و عراق و لبنان، همکاری راهبردی عملی با ایران و دولت کشورهای یادشده داشته‌اند. اما آنچه حرف‌های این بار اردوغان را از سطح شعار بالا می‌برد شکننده شدن وضعیت امنیتی و نظامی حکومت تحت رهبری او در ترکیه و نیازی است که در مقابل تهدیدهای جدید آمریکایی- اروپایی به یک حامی قدرتمند جهانی دارد. اعزام هیات «نظامی- امنیتی» ترکیه همراه با رئیس‌جمهور و وزیر خارجه این کشور به روسیه برای دستیابی 2 طرف به ساز و کار مستحکم در قبال سوریه از زوایای مختلف تامل‌برانگیز است. اگرچه اردوغان پیش از عزیمت به سنت‌پترزبورگ بار دیگر ادعاهای پیش از کودتا درباره کناره‌گیری بشار اسد از قدرت را تکرار کرده بود اما به نظر می‌رسد این بار ادعاهای او درباره همسایه جنوبی؛ همانند عملیات ناکام اخیر تروریست‌های مورد حمایتش در حلب، از سطح راهبردی به حربه‌ای تاکتیکی برای امتیاز گرفتن از روس‌ها در روند صلح نهایی منطقه نزول کرده‌ است. بویژه که اردوغان بخوبی می‌داند غرب بویژه آمریکا تصمیم خود را درباره بشار اسد گرفته و در حقیقت چاره‌ای ندارد جز اینکه او را به عنوان حاکم منتخب قانونی نظام دمشق پذیرفته و دیگر از سرنگونی‌اش صحبتی به میان نیاورد. از طرف دیگر رجب پاشا که خود را یک‌شبه پادشاه نوعثمانی تصور می‌کند، نمی‌خواهد با چرخش از مواضع 5 سال اخیرش علیه سوریه و اسد، خود را نزد حامیان داخلی بی‌اعتبار کند و در عین حال با بالا نگاه داشتن پرچم جنگ زرگری علیه اسد، لشکر تروریست‌های سلفی و داعشی را که از سراسر دنیا، از چین تا قفقاز و عربستان و از اروپا تا شمال آفریقا در ترکیه گرد آورده به عنوان یک نیروی محافظ غیررسمی برای خود حفظ کند. اما از آنجا که همکاری‌های گسترده ترکیه و روسیه در بخش‌های اقتصادی و انرژی و تبادل اطلاعات امنیتی نیازمند مجموعه اقدامات سیاسی و نظامی و هماهنگی در بخش‌های دیگر و بویژه مواضع انعطاف‌پذیر و عملگرایانه به دور از سرسختی به منظور هماهنگی بیشتر در سیاست خارجی کاخ‌های کرملین و آک‌سارای است، اردوغان مجبور است دکور تکفیری خود را حتی به صورت جزئی هم که شده تغییر دهد. غیرعلنی بودن بخش اعظم مذاکرات دیروز پوتین و اردوغان بر سر سوریه در کاخ کنستانتین نشان می‌دهد پشت پرده مسکو و آنکارا در حال رسیدن به توافقات عملی برای پایان دادن به بحران سوریه هستند حتی اگر در ویترین دیپلماسی اردوغانی ظاهرا تغییر مواضع آنچنانی روی نداده باشد. به گزارش تسنیم، «لیونید سوکیانین» کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی روسیه در این‌باره معتقد است که احتمال دارد مواضع روسیه در قبال بشار اسد تا حدودی تغییر کند، همانطور که این تغییر موضع از سوی واشنگتن نیز مشاهده شد و اکنون دیگر مانند قبل برکناری بشار اسد را به عنوان پیش‌شرط مرحله انتقالی مطرح نمی‌کند. اما «اوزجان تکت» سردبیر روزنامه و شبکه «خبر ترک» مخالف اولویت داشتن مساله سوریه در بازسازی روابط ترکیه و سوریه است و شرط اول را اصلاح روابط اقتصادی 2 کشور و همچنین امنیت ملی ترکیه یعنی تحرکات یگان‌های کُرد در مرزهای مشترک با سوریه و در شهرهای مختلف ترکیه از جمله استانبول می‌داند. در عین حال می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که امروز دیگر موضوع برکناری بشار اسد هم برای ترکیه اولویت ندارد. شکست سیاست‌های 5 ساله اردوغان اما در مجموع باید گفت آنچه اردوغان سعی دارد به عنوان پیروزی خود در گسترش روابط با همسایه‌ای قدرتمند معرفی کند با در نظر گرفتن روند 5 ساله اخیر سیاست‌های او در داخل و خارج، چیزی جز شکست نیست و آنکارا نه‌تنها از دخالت در سوریه و عراق طرفی نبست بلکه حالا بسیار جدی‌تر از 5 سال پیش نگران مساله کردها و حفظ تمامیت ارضی خود است. به همین دلیل دست برتر پوتین نسبت به اردوغان در دیدار سنت‌پترزبورگ کاملا آشکار بود. با آنکه اردوغان تاکید داشت روابط آنکارا و مسکو وارد فضای مثبتی شده است، پوتین از موضع قدرت نشان داد که بیشتر این ترکیه است که به روسیه احتیاج دارد. او گفت: «سطح روابط بین 2 کشور در پی بحران سال گذشته میلادی تغییر کرده و ما برای از سرگیری مذاکرات برای منافع 2 کشور تلاش می‌کنیم» اما ادامه داد: «نمی‌توان به سرعت همه چیز را تغییر داد». در بیانیه کاخ کرملین نیز تاکید شده طرح روابط نوین 2 کشور از ابتدای سال 2017 قابل اجرا خواهد بود. رئیس‌جمهوری روسیه که نحوه نشستنش در کنار اردوغان صدای برخی رسانه‌های ترک را درآورد، همچنین با یادآوری اینکه از همتایش در مقابل خطر کودتای اخیر حمایت کرده به نوعی بر سر او منت گذاشت و گفت: «جزو اولین گروه از رهبران سیاسی بودم که پس از کودتای نافرجام با اردوغان تماس برقرار کردم». وزیران خارجه ترکیه و روسیه و 2 معاون اردوغان و پوتین در امور بین‌الملل نیز در این دیدار مهم در کاخ قرن هجدهمی کنستانتین در حومه سنت‌پترزبورگ که مقر ریاست‌جمهوری در پایتخت دوم روسیه محسوب می‌شود، حاضر بودند. نتیجه مستقیم این دیدار فعلا امضای 2 سند همکاری درباره خط انتقال سوخت و ساخت نیروگاه برای ترکیه است که ظرف روزهای آینده قطعا قراردادهای بیشتری در زمینه همکاری‌های اقتصادی و تجاری بین 2 طرف امضا خواهد شد که محور عمده آنها صادرات مواد غذایی از سوی ترکیه و در عوض اعزام سیل توریست‌های روسی به ترکیه خواهد بود. چاووش‌اوغلو: خطر برای غرب! اما وزیر خارجه ترکیه پس از این دیدار، دلیل خطر از دست دادن ترکیه برای غرب را برشمرد. مولود چاووش‌اوغلو در مصاحبه‌ای با خبرگزاری رسمی این کشور (آناتولی) بیان داشت: «روند بهبود روابط ترکیه با روسیه به معنای ارسال یک پیام برای غرب نیست. اگر غرب ترکیه را از دست می‌دهد در ارتباط با روسیه، چین یا جهان اسلام نیست بلکه به خاطر اشتباهات خودش است». به گفته او، اتحادیه اروپایی در حال ارتکاب اشتباهات جدی در واکنش به کودتای نافرجام ترکیه است و در نتیجه در حال از دست دادن حمایت برای عضویت در اتحادیه اروپایی از سوی شهروندان ترکیه است. او ادامه داد: «متاسفانه اتحادیه اروپایی در حال انجام اشتباهات جدی است. آنها در امتحان پس از کودتای نظامی ترکیه، رد شده‌اند. میزان حمایت مردم ترکیه از عضویت در اتحادیه اروپایی که زمانی به بیش از 50 درصد می‌رسید، اکنون تصور می‌کنم به زیر 20 درصد رسیده است». به نظر می‌رسد چاووش‌اوغلو با این حرف‌ها در واقع بیش از آنکه واکنش آمریکا و اروپا به روند بازداشت‌ها و تسویه‌ها یا کودتای غیرنظامی اردوغان پس از کودتای نظامی نافرجام گولنی‌ها را مورد انتقاد قرار دهد به اصل دست داشتن آمریکا و متحدان غربی‌اش در خود کودتا کنایه می‌زند. اما اگر این حرف‌های وزیر خارجه ترکیه را نوعی مانور دیپلماتیک بدانیم، توضیحات متعاقبش درباره اتحاد مسکو و آنکارا بر سر مساله سوریه دیگر نه تعارف بلکه حاکی از چشم‌انداز راهبردی نوین ترکیه پس از کودتاست. او اعلام کرد ترکیه و روسیه در مساله سوریه در یک صفحه مشترک قرار دارند و یکی از هدف‌های سفر او و هیات‌های امنیتی ترکیه همراه اردوغان به سنت‌پترزبورگ، مذاکرات جدی برای رسیدن به توافق درباره کاراز شام است.∎​