با وجود گذشت 19 ماه از ریاست محمد فطانت بر سازمان بورس، تیم اقتصادی دولت و شورای عالی بورس تصمیم گرفت تا او را کنار بگذارد و شاپور محمدی معاون سابق وزیر اقتصادی به جای او سکان بازار سرمایه کشور را دردست گرفت. تغییر یکباره فطانت در حالی که در دوران مدیریتش با همه فراز و فرودها توانسته بود 5500 واحد شاخص کل بورس را ارتقا بخشد از آن جهت غیرمنتظره بود که علی صالحآبادی که اولین رییس سازمان بورس دردولت یازدهم به شمار میرفت حدود 9 سال بر این صندلی نشسته بود. اما به نظر میرسد فطانت نتوانست در شرایط رکودی اقتصاد کشور آنچنان که باید و شاید جلب سرمایه کند و همین مقدار سهامداران نیز از عملکرد او رضایت صد در صدی نداشتند. با این همه شاپور محمدی در حالی به عنوان سومین رییس سازمان بورس در عمر سه ساله دولت یازدهم آغاز به کار میکند که سرمایهگذاران و سهامداران در تالار شیشهای امیدوارند بتواند رخوت را از این نهاد مهم مالی دور کند.
بورس کشورمان طی چند سال اخیر به بیماری تبدیل شده که هر طبیبی یک دارو برای آن تجویز میکند، اما به جای اینکه وضعیت این بیمار بهبود یابد، هر روز حالش وخیمتر میشود و درمانهای مقطعی هم نمیتواند بهبودی در آن ایجاد کند. حال این بار طیبنیا با تغییر رئیس سازمان بورس بهنظر میرسد که قصد دارد، جانی تازه با بازار سرمایه ببخشد و تحرکی دوباره را برای آن ایجاد کند.
در آذر ماه سال ۱۳۹۳ با ادامه رکود دامنهدار، در بورس تهران و از بین رفتن سرمایه میلیونها سهامدار و نیز باز نشدن نماد شرکتهای پالایشی موجب تغییر رئیس سازمان بورس آن هم پس از ۹ سال شد. به این ترتیب علی صالح آبادی اولین رئیس سازمان بورس در آذر ۱۳۹۳ با حکم وزیر اقتصاد به بانک توسعه صادرات رفت و محمد فطانت به عنوان رئیس جدید این سازمان به کرسی ریاست این سازمان تکیه زد. آمدن فطانت به سازمان بورس مصادف شده بود با گذشت بیش از یک سال از دولت حسن روحانی. در زمانی که او به کرسی سازمان بورس تکیه زد، شاخص کل بازده نقدی و قیمتی تالار شیشهای حدود ۷۰ هزار واحد قرار داشت و در تراز 75500 واحدی آن را تحویل داد و با این حساب شاخص کل بورس اوراق بهادار در زمان مدیریت فطانت در تالار شیشهای تقریبا با رشد ۵ هزارو ۵۰۰ واحدی مواجه شد.
در دوران مدیریت فطانت در سازمان بورس، تالار شیشهای با توجه به شرایط تحریمهای وضع شده در سال های گذشته، با فراز و فرودهای زیادی همراه بود به طوری که شایعات درباره مذاکرات هستهای ایران با گروه موسوم به ۱+۵ بورس تهران به یکباره شاهد رشد و افول میشد. در این مدت قیمت بسیاری از نمادها توانست تحت شرایط روانی آن روزها دو تا سه برابر بالا برود و در مقابل نمادهایی در مقاطع خاص با افت چشم گیریی رو به رو شدند.
بورس در دولت روحانی در حالی سومین رئیس خود را میبیند که نتوانست بر نوسانها فائق آید و یا نقطه امیدی برای جذب سرمایهگذاری خارجی، جذب سرمایههای سرگردان، نقدینگی و غیره باشد و شاید به همین دلیل ریاست این سازمان برای چندمین بار دست به دست میشود. گرچه نمیتوانبرخی اقدامات انجام شده را نادیده گرفت و بهتامین مالی بخش مسکن از طریق بورس، اقدامات مثبت برای تعیین نرخ خوراک پتروشیمیها و غیره اشاره نکرد؛ اما در هر حال انتظاراتی که از این بازار میرفت، برآورده نشد.
اما در حال حاضر شاپور محمدی ۴۲ ساله آماده نشستن بر صندلی سازمان بورس است. شرایط پساتحریم میتواند موقعیت را برای بورس تهران بابت همکاری با بورسهای منطقه هموار کند و از طرفی کار محمدی با توجه به انتظارات سهامداران از شرایط پساتحریم کار آسانی نخواهد بود. او که معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت یازدهم بود، دارای مدارک دکتری اقتصادسنجی و توسعه بوده و عضو هیات علمی و مدیر گروه مدیریت مالی و بیمه دانشکده مدیریت دانشگاه تهران است. شاپور محمدی در پرونده کاری خود سمت نخستین مدیر عامل بورس انرژی را نیز دارد.
حال احتمالا شورای عالی بورس و وزارت اقتصاد ماموریتهای جدیدی را به شاپور محمدی محول خواهند کرد و باید دید رئیس جدید سازمان چه برنامههایی برای بورس خواهد داشت. اهالی بازار سرمایه میگویند که سکان بورس را باید به فردی کاربلد سپرد تا شاید بتواند مشکلات آن را بفهمد و لمس کند و با زیر و بم این بازار تو در تو آشنایی داشته باشد. برخی دیگر هم میگویند که شاید این تغییر و تحول مدیریتی بتواند بازار سرمایه کشورمان را تکانی بدهد و منجر به تحول در بخش واقعی بورس شود. از سوی دیگر برخی تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند که زمان تغییر و تحول در بازار سرمایه مناسب نیست و در واقع تحولات مدیریتی در این بازار نباید در مدت زمان کوتاهی اتفاق بیافتد. پیش از این برنامههای بزرگی برای بورس تدارک دیده شده بود از جمله راهاندازی بازار آتی ارز، خرید و فروش نقدی سکه طلا، ارتباط با بورسهای معتبر جهانی، ورود سهام عدالت به بورس، ورود تعاونیها به بورس، عرضه شرکتهای اصل ۴۴ در بازار سرمایه و غیره که البته فطانت در ۱۹ ماهی که سکاندار بورس بود، نتوانست آنها را اجرایی کند تا شاید بتواند تحولی در بازار سرمایه ایجاد کند.
افت و خیز یکباره و ناگهانی شاخصها تاثیرات نامطلوبی طی این سالها بر عملکرد بازار سرمایه داشته و ریسک سرمایهگذاریها را افزایش داده، درعین حال برنامه شفاف و دقیقی برای بورس تعریف نشده و با توجه به زیانهای هنگفتی که برخیها در این چند سال اخیر در بورس متحمل شدهاند، باعث شده که هنوز خیلیها به دیده شک و تردید به این بازار بنگرند.
در مدت ریاست فطانت بر بازار سرمایه برخی انتقادهای تندی به وضعیت بازار سرمایه و عملکرد وی داشتند، گرچه وی نیز استدلالهایی را برای این عملکرد مطرح میکرد، برخی از این انتقادات به تغییرات افراد در بدنه بورس مربوط میشد، اما بخش مهم و بزرگ آن به نحوه حضور شرکتها و وضعیتی بود در بورس حاکم شده بود. برخی بورسیها میگفتند که اگر فطانت همچنان به این روند ادامه دهد ممکن است که انتقادها بالا بگیرد.
در این چند سال اخیر سهام برخی از شرکتهای بورسی مانند خودروییها که بازار را غبضه کردهاند، سهام چند شرکت بزرگ، وضعیت نرخ بهره مالکانه و غیره انتقادهایی را از عملکرد وی بدنبال داشت و البته وی نتوانست بر این انتقادها فائق آید و رضایت اهالی بازار سرمایه را جلب کند و همین روند شبهاتی را برای اهالی بازار سرمایه ایجاد کرد. حال انتظار میرود که با این تغییرات شاهد حمایتهای بیشتر «حقوقیها» در این بازار و مدیریت آن باشیم. البته گرچه اعلام شده که تصمیم شورای عالی بورس بهدنبال استعفای فطانت به دلیل عارضه قلبی وی است، اما برخی به دیده سیاسی به این تغییرات مینگرند و مطرح میکنند که در یکسال باقی مانده از عمر دولت یازدهم، دولت بدنبال بهبود وضعیت بورس است و تنها راهکار در اولین گام را تغییرات مدیریتی دانسته است.
در حال حاضر بسیاری امید دارند که بورس تهران بتواند از شرایط ایجاد شده در پساتحریم استفاده کند و با بورسهای منطقه وارد گفتوگو شود تا بازار سرمایه تهران بتواند از انزوا خارج شود، این شرایط میتواند موقعیت سخت تری را درمقابل رئیس فعلی سازمان بورس قرار دهد، چرا که انتظارات سهامداران در این مقطع زمانی و با گذشت ماه ها از اجرایی شدن برجام روز بهروز بیشتر می شود و خواهان ثبات بیشتری در بورس تهران خواهد بود. علت خداحافظی فطانت از سازمان بورس هر چه که باشد از عطش این انتظارات رو به فزونی نمیکاهد.