۱ـ کودتا در نیمه شب گذشته در آنکارا کلید خورد، اردوغان در استانبول در فاصله کوتاهی در صحنه تلویزیونی ظاهر شد و از مردم خواست به خیابان‌ها بیایند. رئیس‌جمهور ترکیه در اولین ساعات کودتا؛ هنرمندی سیاسی را بکار گرفت و بجای تأکید و تکیه به ارتش و نیروهای نظامی و انتظامی، مردم ترکیه را بطور عمومی، مستقیم و سراسری جدا از گرایش‌های سیاسی مخاطب قرار داد و از ملت ترکیه خواست برای نجات کشور از سلطه نظامی و دفاع از دمکراسی وارد صحنه شوند. او قدرت ملی را در برابر آن بخش از نظامیان ارتش قرار داد که دست به کودتا زدند. تقابل ملی مردم ترکیه با کودتاگران(بخشی از ارتش ترکیه) جواب داد و در ساعات اولیه بامداد شکست کودتا و پیروزی مردم در صحنه خبری نقش بست. از نیمه شب تا بامداد، ۱۱ ساعت دو شهر اصلی ترکیه، آنکارا پایتخت ترکیه و استانبول در التهاب بسر بردند، اما مردم با حضور در خیابان‌ها به پیام اردوغان جواب دادند و کودتا را شکست دادند. اردوغان در پیام رسمی شکست کودتاگران گفت، از ملت ترکیه برای نجات دمکراسی در کشور خود باید تقدیر کرد. ستاد فرماندهی ارتش باید به فوریت بازسازی شود و ارتش پاک‌سازی گردد. مجازات قانونی علیه کودتاگران با شدت انجام خواهد گرفت. همه احزاب سیاسی، موافق و مخالف اردوغان در صف حمایت از مردم، شکست کودتا را جشن گرفته‌اند و آن را پیروزی دمکراسی بر نظامی‌گری نامیده‌اند. شرایط عمومی در ترکیه به سرعت به حالت عادی برمی‌گردد. مجلس ترکیه امروز(روز بعد از شب کودتا) تشکیل جلسه فوری برای بررسی کودتا داد و تشکیل مجلس، بازبودن رسانه‌ها و انتشار همه روزنامه‌ها، نشانه بارز بازگشت به حالت عادی در ترکیه دیده شده است.
۲ـ اگرچه مردم ترکیه به پیام هنرمندانه اردوغان در ساعات اولیه پاسخ مثبت دادند، اما فراتر از آن این اقدام مردمی و ملی به گذر تاریخ تلخ کودتاهای نظامی در ترکیه برمی‌گردد. در تعریف سیاسی از ترکیه بخاطر چندین کودتای نظامی، این کشور را کشور کودتاخیز می‌نامند. مردم ترکیه سابقه ذهنی و تاریخی تلخ از کودتاهای نظامی دارند و تکرار آن را فاجعه بزرگ می‌شمارند. هر چند از سیاست‌های اردوغان نارضایتی دارند. احزاب سیاسی و مجلس ترکیه از بستر تاریخی کودتای نظامی در کشور خود، مرگ دمکراسی و انحلال همه احزاب را بخاطر دارند. سابقه تاریخی و طولانی کودتا از سوی ارتش ترکیه از سال۱۹۶۰ چهار دولت را در این کشور ساقط کرد و یا مجبور به استعفا کرده است. اولین کودتا در ۲۷ ماه مه سال ۱۹۶۰، عدنان مدرس، نخست وزیر وقت ترکیه را که به مدت ۱۰ سال رهبری دولت را به عهده داشت با قرص خواب وادار به خودکشی ناموفق کرد و دو روز بعد به دار آویخته شد. دومین کودتا در ۱۲ مارس ۱۹۷۱ علیه دولت سلیمان دمیرل انجام گرفت، سومین کودتا۱۲ سپتامبر۱۹۸۰ که خونین‌ترین کودتا نام گرفت به رهبری ژنرال کنعان اورن علیه دولت دمیرل صورت گرفت، چهارمین کودتا در ۲۸ فوریه۱۹۹۷ دولت ائتلافی نجم‌الدین اربکان را مجبور به کناره‌گیری کرد که در ترکیه از آن بنام، «کودتای پست مدرن» یاد می‌شود.
بستر کودتا فاقد هرگونه مقبولیت ملی و سیاسی در ترکیه است و با شکست کودتای دیروز، اولین نتیجه این است که تاریخ سیاسی ترکیه ورق خورده است. ارتش را مردم ترکیه در درون پادگان‌ها می‌خواهند و تعریفی که از آن در ذهن دارند دفاع ملی در برابر بیگانگان و دشمنان کشور است تا چکش نظامی در داخل کشور برای کودتا و براندازی حاکمیت ملی.
۳ـ آمریکا بزرگترین پایگاه نظامی را در ترکیه دارد و ترکیه عضو مهم و برجسته ناتو بشمار می‌آید. پرسش این است که چگونه آمریکا و ناتو از انجام کودتا اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند؟ آنها چگونه پیش‌بینی امنیتی از این کودتا، آنهم در سطح بخشی از فرماندهان ارتش ترکیه نداشتند و یا اردوغان را در جریان گزارش‌‌های امنیتی خود قرار نداده‌اند؟ کودتا در تعریف فرهنگ سیاسی، بدون حمایت خارجی امکان‌پذیر نیست. حمایت بیرونی از کودتای شب گذشته ترکیه در کجا و از سوی چه کشوری بوده است!؟ آنهم ترکیه‌ای که در چتر کامل امنیتی نظامی آمریکا و ناتو قرار دارد!؟
۴ـ جمهوری اسلامی ایران، همسایه بزرگ ترکیه در اولین ساعات ظهور و بروز کودتا در ترکیه واکنش سریع نشان داد. دبیر شورای امنیت ملی ایران و وزیر خارجه کشورمان در همان ساعات اولیه ضمن محکومیت کودتا از مردم و حاکمیت ملی آنها دفاع کردند. دبیرخانه شورای امنیت ملی اعلام کرد، اقدامات لازم از سوی دبیرخانه شورا برای بررسی دقیق و مواجهه با تبعات احتمالی آن معمول گردید. وزیر خارجه ما ظریف با وزیر خارجه ترکیه تماس تلفنی برقرار کرد و بر نقش ارزنده مردم ترکیه در پشتیبانی از دمکراسی و ثبات در این کشور و نیز بر موضع اصولی کشورمان در محکوم‌سازی کودتا تأکید کرد.
۵ـ عملکرد فضای مجازی رسانه‌ای در حالیکه سران کودتا در همان ساعات اولیه رادیو تلویزیون ملی ترکیه را به گروگان گرفتند بسیار حائز اهمیت است. اردوغان با استفاده از «موبایل» از طریق شبکه C.N.N به مردم پیام داد. مردم با استفاده از فضای مجازی و تلفن‌های همراه با یکدیگر در ارتباط بودند. صحنه ارتباطات خبری و رسانه‌ای در شب کودتا تا صبح روز بعد در اختیار فضای مجازی ارتباطی بود.
۶ـ کودتا اوج بحران در ترکیه را نشان داد. اردوغان قبل از کودتا و بعد از آن متفاوت است. اردوغان در سیاست‌های درونی کشور، همچنین در سیاست‌های منطقه‌ای خود باید تجدیدنظر کند. ارزیابی مجدد دوست و دشمن بخصوص در سیاست‌های منطقه‌ای اردوغان را همه در انتظارند. شکست کودتا اگر چه پیروزی ملی مردم ترکیه است، اما مردم ترکیه نگاه به آینده کشور خود دارند تا مگر از بحران‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی نجات پیدا کنند. کودتا در ترکیه می‌تواند به عنوان تجدیدنظر جدی برای اردوغان رئیس جمهور و دولت ترکیه نقطه عطف گردد.