فریدالدین پوراحمد
برگزیدگان سیوچهارمین جشنواره فیلم فجر پنجشنبه شب در برج میلاد معرفی شدند
۹ سیمرغ روی شانه «ابد و یک روز»
جوانههای امید در سینمای ایران
حجت الله ایوبی
رئیس سازمان سینمایی
جشن پایانی سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر برگزار شد. در این دو هفته گذشته چندین برنامه برگزار شد. جشن دوبلورها، رونمایی از بسته فیلمهای سه دهه گذشته، افتتاحیه، جشن نامزدها و خلاصه جشن پایانی از جمله برنامهها بود. خوشحالیم که همه این برنامهها حتی بدون یک دقیقه تأخیر آغاز شدند. خلاصه تابوی آغاز دیرهنگام برنامهها شکسته شد و معلوم شد که میشود در ایران هم سر وقت بود. اما جشن پایانی جشنواره سی و چهارم جشن قدرت نمایی جوانها بود. این جمله گمان میکنم کمی تکراری شده. خلاصه رفتن جوانهای با انگیزه، باسواد و کار بلد روی سن یعنی سینمای ایران ادامه دارد. یعنی امید به فردا. یعنی آیندهای روشن. یعنی همان گونه که آقای دهقان عزیز به زیبایی روی صحنه گفت، سینما نه تنها ورشکسته نیست بلکه پراست از رونق و امید به آینده. اما روی دیگر سکه جشنواره بزرگانی بودند که نشستند و با شوق وذوق برای این جوانها از ته دل کف زدند. استاد رضا کیانیان از اینکه میدید یک عمر تلاشش به ثمر نشسته و اینک نوید محمدزاده در میان شوق و ذوق مردم روی صحنه میرود، خوشحال بود. من از روی سن میدیدم نگاه پر از امیدش به آینده را. وقتی که سید رضا میرکریمی آمد و سیمرغ مردمی را اعلام کرد، در سخنانش و در نگاهش جز امید به فردای سینمای ایران دیده نمیشد. پرویز پرستویی این چهره درخشان سینمای ایران هنگامی که روی صحنه رفت از ابراهیم حاتمی کیا و از پنج بزرگ سینمای ایران گفت. و این است رمز و راز ملتی که به پیش میرود و این است هنر مردان بزرگی که هنر این سرزمین را به پیش راندند. آنها که گذشته را پاس میدارند ولی نگاهشان به آینده است.
این یادداشت نخستین بار در کانال تلگرامی حجت الله ایوبی منتشر شد.
سیمرغهای سیوچهارمین جشنواره فیلم فجر، امسال با فراغ بال در آسمان سینمای ایران پرواز کردند و با آسودگی بر شانه برگزیدگان فرود آمدند؛ چراکه در اختتامیه جشنواره نه کسی سخنرانی کرد، و نه بیانیهای قرائت شد، نه داوری پشت میکروفن رفت و نه جایزه مشترک و دیپلم افتخاری اهدا شد. اینها مهمترین تفاوتهای میهمانی پایانی جشن سینمای ایران در سال ۹۴ است که پنجشنبه گذشته ساعت ۷ عصر در مرکز همایشهای برج میلاد یا همان کاخ جشنواره با حضور علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجتالله ایوبی رئیس سازمان سینمایی، محمد حیدری دبیر جشنواره و هنرمندان سینما با نظمی بهمراتب بهتر از سالهای گذشته برگزار شد. با وجود این، هنگام ورود به محوطه اصلی کاخ جشنواره، جمعیت زیادی به دنبال کارت ورود بودند و برخی بینظمیها، همهمههایی ایجاد کرده بود. اندکی از این بینظمی به داخل سالن هم راه پیدا کرد و با گذشت 10 دقیقه از مراسم، برخی هنوز در جستوجوی صندلیشان بودند. جشنواره امسال، منهای نامه آقای دبیر به خودش، سخنران دیگری نداشت و همین مسأله باعث شد برنامه با ضرباهنگ خوبی پیش برود و از یکنواختی سالهای قبل درآید. محمد سلوکی که اجرای مراسم بر عهده او بود و نتوانست با وجود این تغییرات، جذابیتهای تازهای به مراسم اضافه کند، از همه دعوت کرد به نامه دبیر جشنواره گوش کنند. با پخش صدای محمد حیدری در سالن و حضور او روی سن، مراسم آغاز شد. حیدری در نامهای عجیب خطاب به خودش که پر از اندرز و شبیه به یک «پرفورمنس» بود، نوشت: «برای شما آقای حیدری دبیر محترم فجر مینویسم، جایگاهی که در آن قرار گرفتهای نه متعلق به تو نه بسیاری دیگر پیش و پس از توست، رودخانهای است که محل گذر است و دوباره از آن نمیتوان گذشت. آقای حیدری یاد بگیر امسال و این جشنواره میگذرد سیمرغ را تو نمیدهی. دیگران میگیرند و این هر دو در خانواده بزرگ سینما شکر خداوند را طلب میکند و تنگ نظری را در این میان جایی نیست چرا که مهم برنده شدن نیست و بیاموز که اصلاً بردی و باختی وجود ندارد،»
پنجشنبه شب، شبی بلند و به یادماندنی برای «ابد و یک روز» بود؛ سعید روستایی با اولین فیلم سینماییاش که با نامزدی در ۱۰ بخش رکورددار بود، شگفتی آفرید و ۹ سیمرغ به دست آورد. غایب مراسم، ابراهیم حاتمی کیا بود که «بادیگارد»ش در ۶ رشته نامزد شده بود اما درنهایت تنها دو سیمرغ نصیب این فیلم شد. پرویز پرستویی، محمدرضا شجاعی و هادی اسلامی هم هرکدام تلاش کردند جای حاتمیکیا را خالی کنند و سیمرغهایشان را به او تقدیم کردند.
این اختتامیه دشواریهای زیادی برای داوران داشت و به همین دلیل برخی فیلمها که با استقبال خوبی از سوی تماشاگران روبهرو شده بودند، مورد توجه قرار نگرفتند. «برادرم خسرو»، «وارونگی»، «بارکد»، «نیمه شب اتفاق افتاد» و «اژدها وارد میشود» از آن جمله هستند.
سودای سیمرغ
پیش از اعلام برگزیدگان بخش سودای سیمرغ، محمد سلوکی از بهرام رادان دعوت کرد تا برای خواندن نام برندگان سیمرغ به او کمک کند. بعد از آمدن رادان روی سن، هیأت داوران این بخش یعنی ابوالحسن داودی، محمد داودی، مجتبی راعی، سید جمال ساداتیان، منوچهر شهسواری، مهدی فخیمزاده و نیکی کریمی به آنها پیوستند. بهرام رادان نام اولین برنده این بخش را اعلام کرد و سیمرغ بلورین بهترین جلوههای ویژه میدانی به ایمان کریمیان برای «ایستاده در غبار» رسید. سیمرغ بلورین بهترین جلوههای بصری نیز به سیدهادی اسلامی برای فیلم «بادیگارد» اهدا شد. در بخش بهترین چهرهپردازی سعید ملکان سیمرغ را برای «ابد و یک روز» به خانه برد. او از همه عوامل فیلم و هیأت داوران تشکر کرد. «ایستاده در غبار» در مجموع موفق به دریافت ۴ سیمرغ شد، سیمرغ بهترین طراحی صحنه و لباس را هم برد؛ محمدرضا شجاعی جایزه را گرفت و از حاتمیکیا تشکر کرد که الفبای این کار را به او یاد داد. سیمرغ بلورین بهترین صدا نصیب سعید بجنوردی و محمدرضا دلپاک برای فیلم «لانتوری» شد. دلپاک با بغض یاد زندهیاد یدالله نجفی صدابردار سینمای ایران را گرامی داشت و جایزهاش را به او تقدیم کرد.
برنده سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن کسی نبود جز محمدرضا علیقلی که برای فیلم «امکان مینا» و «دختر» نامزد بود. علیقلی در میان حاضران نبود و به همین دلیل جایزه را رضا میرکریمی گرفت. رباینده سیمرغ بلورین بهترین تدوین نیز بهرام دهقانی برای فیلم «ابد و یک روز» بود. دهقانی که سومین سیمرغش را گرفته بود گفت: خوشحالم که سعید روستایی و همنسلانش اجازه نمیدهند سینمای ایران ضعیف شود یا بمیرد؛ در حالی که خیلیها در تلویزیون چیزی غیر از این میگویند.
سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری به پیمان شادمانفر مدیر فیلمبرداری «خشم و هیاهو» اهدا شد.
بهترین بازیگر نقش مکمل زن شبنم مقدمی شناخته شد و سیمرغ بلورین برای دو فیلم «نفس» و «زاپاس» به او رسید. او این سیمرغ را به پدرش تقدیم کرد که بتازگی درگذشته است.
زمان اعلام نامزدهای بهترین نقش مکمل مرد که رسید، امیر جدیدی برای فیلم «اژدها وارد میشود» با تشویق قابل توجه حاضران روبهرو شد، اما وقتی نوبت اعلام نام برنده شد، سالن یکصدا فریاد زد نوید محمدزاده. او پشت میکروفن رفت و تشویق ممتد و بیامان حاضران را با فرستادن بوسه برای آنها پاسخ داد.
پریناز ایزدیار موفق شد برای فیلم «ابد و یک روز» سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را به دست آورد که رقیبانی مثل ساره بیات، طناز طباطبایی و الهام کردا داشت.
در حالی که تا آخرین دقایق پیش از آغاز اختتامیه، نام رضا کیانیان برای دریافت سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد شنیده میشد، سیمرغ به پرویز پرستویی برای فیلم «بادیگارد» رسید. پرستویی صحبتهایش را اینطور آغاز کرد: من پرویز پرستویی بازیگر نقش حیدر ذبیحی بادیگارد هستم. خالق بادیگارد ابراهیم حاتمی کیاست. خوشحالم که در هدایت و رهبری ابراهیم حاتمی کیا توانستم ایفاگر نقشی باشم که اعضای محترم هیأت داوران این نقش را شایسته سیمرغ بلورین دانستند. این سیمرغ را اول به ابراهیم حاتمی کیا تقدیم میکنم و بعد به رسم ادب به پنج تن سینمای ایران، عزت الله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز و داود رشیدی تقدیم میکنم. سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه و بهترین کارگردانی به سعید روستایی برای فیلمنامه «ابد و یک روز» رسید. روستایی جایزهاش را به پیمان معادی تقدیم کرد.
هومن سیدی نفر بعدی بود که نامش برای دریافت سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیأت داوران در بخش کارگردانی برای «خشم و هیاهو» خوانده شد. حبیب والینژاد تهیهکننده «ایستاده در غبار» هم سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره را گرفت. سیمرغ بلورین نگاه ملی جشنواره به فیلم «نفس» به کارگردانی نرگس آبیار اهدا شد. «ابد و یک روز» به عنوان بهترین فیلم از نگاه تماشاگران انتخاب شد که سعید روستایی از همه عوامل فیلم درخواست کرد بر روی سن حاضر شوند و برای چند دقیقه تشویق قطع نمیشد.
برندگان بخش انیمیشن
جایزه ویژه: حامد کاتبی برای کارگردانی فیلم «در مسیر باران»
جایزه بهترین فیلم انیمیشن: محمد امین همدانی برای «فهرست مقدس»
برندگان بخش هنر و تجربه
تندیس ویژه: سروش محمدزاده برای کارگردانی «چهارشنبه»
دومین تندیس: زندهیاد ایرج کریمی برای «نیمرخها»
برندگان بخش مستند
سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند:«A157» به کارگردانی بهروز نورانیپور.
بهترین کارگردانی:مهرداد اسکویی برای فیلم«رؤیاهای دم صبح.»
برندگان بخش نگاه نو
سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی: سعید روستایی برای «ابد و یک روز»
سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیأت داوران: محمدحسین مهدویان برای فیلم «ایستاده در غبار».
سیمرغ بلورین بهترین فیلم: سعید ملکان برای «ابد و یک روز»
حاشیهها:
- حامد کاتبی برنده جایزه ویژه کارگردانی انیمیشن گفت انیمیشن در جشنواره امسال چندان دیده نشد.
- علی حضرتی تهیهکننده فیلم «نیمرخها» جایزهاش را به مادر ایرج کریمی تقدیم کرد. حاضران به احترام کریمی و مادرش ایستادند و برای دقایقی او را تشویق کردند.
- مهرداد اسکویی گفت: نشان دادن رنج گاهی برای جلوگیری از بیشتر شدن رنج است و ما در سینمای مستند اجتماعی هدفمان این است و میخواهیم هشدار دهیم.
- محمدرضا اصلانی مستندساز پیشکسوت در بخشی از این مراسم از حاضران خواست بایستند و علیه جنایاتی که در سوریه انجام میشود اعتراض کنند.
-محمد معتمدی خواننده، دو قطعه از محمدرضا شجریان را خواند. تصویر نوازندگان بر روی مانیتور سالن پخش میشد.
-سعید روستایی هنگام دریافت سیمرغ بهترین کارگردانی بخش نگاه نو گفت: قدم اول اطمینان است که هیچ کس نداشت. او جایزهاش را به سعید ملکان که به او اعتماد کرد تقدیم کرد. سلوکی به کنایه پرسید که فراستی در سالن حضور دارد یا نه
- محمدحسین مهدویان گفت: مثل ابراهیم حاتمی کیا هر روز متولد نمیشوند. امیدواریم قدر بزرگان سینمای ایران را بدانیم.
- نرگس آبیار از پانتهآ پناهیها تشکر کرد و پناهیها که به اعتقاد بسیاری، ناباورانه در جمع نامزدهای بهترین بازیگری قرار نگرفته بود مورد تشویق حاضران گرفت.
- مدیران برگزاری جشنواره فیلم فجر در نامهای از خانواده حاج احمد متوسلیان تشکر کردند و پس از قرائت نامه، حضار به احترام شهدای ایران ایستادند و برای چند دقیقه آنها را تشویق کردند.
- محمد حیدری با حکم حجتالله ایوبی که در سالن خوانده شد رسماً دبیر سی و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر شد.
- در فیلمهای جشنواره امسال به شکلی غیرعادی برف و باران میبارید؛ دکور اختتامیه هم تحت تأثیر این بارشها قرار گرفته بود و در پسزمینه مرتباً تصویر برف و باران پخش شد.
- ساعتی پیش از آغاز مراسم، در محوطه برج میلاد علاقهمندان بسیاری برای ورود به سالن به دنبال بلیت بودند که در مواردی بین آنها و برگزارکنندگان درگیری لفظی رخ داد.
- مجری مراسم، اجرایی پر از تپق داشت و نتوانست رضایت حاضران را جلب کند. به نظر میرسد مسئولین جشنواره باید برای سالهای آینده فکری اساسی برای این ماجرا کنند و متن و اجرای تمرینشدهای را طراحی کنند.
- امسال برخلاف سالهای گذشته میهمانان هیچگونه پذیرایی نشدند.
- حسین فریدون (دستیار ویژه رئیس جمهوری)، عباس آخوندی (وزیر راه)، برادران جاویدالاثر احمد متوسلیان، علیرضا تابش، حسین نوشآبادی، حبیب ایلبیگی، فرهاد اصلانی، رضا کیانیان، شهرام مکری، طناز طباطبایی، سیروس الوند، فرزاد مؤتمن، مجید مظفری و بسیاری از هنرمندان دیگر در این مراسم حاضر بودند.