شامگاه ۲۲ بهمن ماه با اهدای سیمرغ های بلورین به سینماگران در کاخ جشنواره پرونده سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر با همه حواشی و اما و اگرهای بسیار بسته شد.
اختتامیه بدون تاخیر
در کارت های دعوت اعلام شده بود که مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر رأس ساعت ۱۹ در برج میلاد برگزار میشود. خوشبختانه این بار خلف وعده نشد و مراسم طبق برنامه با تلاوت آیاتی از قرآن و پخش سرود جمهوری اسلامی آغاز شد.
نکته قابل تامل در این مراسم حضور علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به همراهی مدیران سینمایی قبل از آغاز مراسم اختتامیه بود .البته همانطور که در مراسم افتتاحیه هم گفته شده بود، مراسم اختتامیه بدون هیچ سخنرانی برگزار شد.
اما نامه «محمد حیدری» دبیر جشنواره یکی از روشهای جایگزین سخنرانی های مرسوم در جشنوارههایی از این دست بود. حیدری در بخشهایی از متن این نامه، خود و سینماگران را به مدارا، همدلی، تعامل با یکدیگر، دوستی، صلح و پرهیز از هرگونه قضاوت و داوری دعوت کرده بود!
در این نامه آمده بود:
«سلام
این نامه را برای شما مینویسم. شاید عجیب باشد که خودت برای خودت نامه بنویسی و خودت به خودت بگویی که چگونه میتوانی بهتر باشی یا کجای این راه را باید دوباره ترمیم کنی؛ هیچ قاضی و محکمه ای جز وجدان نمیتواند انسان را با خودش رو به رو کند و از این دیدار در میعادگاه مفهوم عمل باکی نداشته باشد، پس... من «محمد حیدری» زاده ایران، همین خاک پر غرور برای شما آقای حیدری دبیر فجر مینویسم، جایگاهی که در آن قرار گرفته ای نه متعلق به تو نه بسیاری دیگر پیش و پس از توست، رودخانه ای است که محل گذر است و دوباره از آن نمی توان گذشت. بیاموز از آن فرهنگ مدارا را که نیازمند جامعه مدنی امروز است به دوستان نزدیک باش و به رقیبان نزدیکتر. بگذار شنیدن از ضعفهای خویش را بیاموزیم، بیاموز جشنواره آوردگاه سلیقه هاست. قیاس در کار هنری امری نسبی و انتخاب سخت ترین کار است اما چاره ای جز انتخاب نیست و همین انتخاب است که تراژدی را
می سازد، زندگی را می سازد و در کنار رقابت، رفاقت را می سازد.
یاد بگیر امسال و این جشنواره می گذرد سیمرغ را تو نمی دهی. دیگران میگیرند و این هر دو در خانواده بزرگ سینما شکر خداوند را طلب میکند و تنگ نظری را در این میان جایی نیست چرا که مهم برنده شدن نیست و بیاموز که اصلا بردی و باختی وجود ندارد، سینما المپیک نیست، تصویری برای تشریح اندیشههاست و به اشتراک گذاشتن خویش با دیگران با آینه ای در دست در برابر جامعه ای که نسبت به آن همگی مسئولیم... و مردمانی شریف که ما را می بینند و قضاوتمان می کنند.
از تو می خواهم سروری فرو افتاده باشی و باور داشته باش تو نیز کامل نبودی و نخواهی بود، در رفع ضعف ها و نقص های خویش بکوشی و اگر حسنی بود فراموشش کنی. دیگر آنکه بدانی همدلی و تعامل مسیری است برای ساختن چیزهایی است که نداریم تو را آقای حیدری و سینماگران این مُلک را به عنوان یک مخاطب سینما، به مدارا، همدلی و تعامل با یکدیگر و دوستی و صلح و پرهیز از هر گونه قضاوت و داوری دعوت می کنیم. امید، امید، امید نقشی که آینده را می سازد.»
سهم «امکان مینا» نصف یک سیمرغ بود
اما هیجان انگیزترین بخش مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر اهدای جوایز به ویژه جوایز بخش سودای سیمرغ بود. طبق اعلام اسامی نامزدها ۲ فیلم «امکان مینا» با ۹ نامزد و «ابد و یک روز» با ۱۰ نامزد بیشترین آمار نامزدها را به خود اختصاص داده بودند و این تصور ایجاد شده بود که انتخاب های داوران در جهت حذف «حاتمی کیا» و فیلم «بادیگارد» بوده است به خصوص اینکه حاتمی کیا در ۲ بخش بهترین کارگردانی و بهترین فیلم نامزد نشده بود و تنها در ۶ بخش داوری قرار گرفته بود.
از همین رو پیش بینی می شد که فیلم «امکان مینا» ساخته کمال تبریزی بیشترین جوایز را به خود اختصاص دهد اما برخلاف انتظار چنین اتفاقی نیفتاد و« محمدرضا علیقلی» برای فیلم «امکان مینا» و «دختر» سیمرغ بلورین موسیقی فیلم را از آن خود کرد. یعنی سهم فیلم «امکان مینا» از این جشنواره تنها نصف یک سیمرغ بوده است.
اما فیلم «ابد و یک روز» ساخته «سعید روستایی» تنها فیلمی بود که در سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر با ۹ سیمرغ رکوردار این دوره از جشنواره فیلم فجر شد و فیلم «ایستاده در غبار» در رتبه بعد از آن قرار گرفت.
غیبت حاتمی کیا بزرگترین گله از هیات داوران بود
البته اختتامیه جشنواره سی و چهارم خالی از اعتراض هم نبود. یکی از اعتراض هایی که توسط کسانی که سیمرغ می گرفتند بسیار شنیده شد، غیبت «ابراهیم حاتمی کیا »در میان نامزدهای اعلام شده بود. «پرویز پرستویی» به عنوان بازیگر نقش «حیدر ذبیحی» در فیلم حاتمی کیا از نبود وی گله و سیمرغ خود را به این کارگردان تقدیم کرد.
علاوه بر پرویز پرستویی، «سید هادی اسلامی» طراح جلوه های بصری فیلم «بادیگارد» نیز جایزه خود را به ابراهیم حاتمی کیا تقدیم کرد.
«محمدحسین مهدویان» و «محمدرضا شجاعی» کارگردان و طراح صنه و لباس فیلم «ایستاده در غبار» هم هر یک به سهم خود به نبود نام «حاتمی کیا» در ۲ بخش بهترین کارگردانی و بهترین فیلم گله کردند.
یکی از بخش های ویژه در اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر تقدیر از خانواده شهید متوسلیان بود. محمد حیدری دبیر این دوره از جشنواره فیلم فجر از خانواده شهید متوسلیان تقدیر و دلیل این تقدیر را متبرک شدن این جشنواره به نام این شهید عنوان کرد.
عکس های یادگاری پایان خوش جشنواره پرحاشیه
آخرین بخش از مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر اعلام جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگر بود که «رضا میرکریمی» مدیرعامل خانه سینما روی صحنه آمد و جوایز را اعلام کرد.
وی در ادامه ۵ فیلم «ابد و یک روز»، «بادیگارد»، «بارکد»، «ایستاده در غبار» «اژدها وارد می شود» را به ترتیب جزو برترین فیلم های مردمی اعلام کرد.
عکس هایی که سینماگران، خبرنگاران و اهالی رسانه به رسم یادگاری با یکدیگر میگرفتند از نکات دیدنی و قابل توجه مراسم اختتامیه این دوره از جشنواره فیلم فجر بود.
مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر درحالی به پایان رسید که «محمد حیدری» به حکم حجت الله ایوبی بار دیگر به عنوان دبیر جشنواره سی و پنجم فیلم فجر معرفی شد.
داوران سعی کردند تسلیم فشارهای جانبی نشوند
« مجتبی راعی» یکی از اعضای هیات داوران سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر در گفت و گو با فارس درباره نحوه داوری آثار و این مهم که بخش عمده ای از جوایز که به فیلم «ابد و یک روز» با یک کارگردان جوان اهدا شد گفت: در فستیوال فجر فیلم هایی که در بخش مسابقه پذیرفته می شوند، پذیرفته شدنشان «مشروعیتشان» محسوب میشود ، یعنی اعلام می کنند هر جایزه ای که به این فیلمها اهدا شود اگر حقشان باشد، اشکال ندارد .معنی این مشروعیت این است که نمی توانیم فیلمی را در مسابقه بپذیریم و بعد با فشار برخی از افراد به این مضمون که این فیلم با سلیقه ما و معیارهای ما مطابق نیست آن را از داوری خارج کنیم. داوری یعنی قضاوت و ارایه رأی به آثار. حال اگر بگوییم سه اثر را چشمپوشی کنید داوری معنایش را از دست می دهد.
وی در پاسخ به این سوال که بسیاری معترض به عدم انتخاب « حاتمی کیا» دربخش های مهم (بهترین فیلم، کارگردانی و فیلمنامه) بودند .آیا این اعتراضات به هیات داوران منعکس شد و در روند کار تاثیر داشت هم تصریح کرد: هیچ کس به ما نگفت جایزه به چه کسی جایزه بدهید یا ندهید. اما فشارهای اجتماعی کار خودشان را میکنند. داوران سعی کردند تسلیم فشارهای جانبی نشوند البته این معنی اش این نیست که رأی داوران مطلقا درست است، چون ما هم انسان هستیم . احمقانه است اگر فکر کنیم رأی داور در همه امور درست است این را می دانیم خطای انسانی وجود دارد به خصوص وقتی پای سلیقه هم به میان میآید.
وی ادامه داد: از طرف برگزارکنندگان هیچ فشاری وجود نداشت ولی فشار اجتماعی وجود داشت.