با توجه به سفر ظريف، وزير امور خارجه به وين اتريش شاهد پرش بيش از هزار واحدي معاملات بورس بوديم كه اين افزايش عكس العمل مثبتي به پديده برجام است. رشد واحدهاي بورس طبيعي بوده و صرفا يك عكس العمل مثبت است. اگر رشد و افزايش حجم معاملات در دورههاي يك هفته اي، روزانه تكرار شود براي من نگرانكننده است كه اين مساله تحت تاثير شرايط رواني مثبت قرار گرفته و به سمت ايجاد يك خلا ميرود، زيرا اين موضوع پشتوانه محكمي ندارد. به هر صورت ميتوان گفت اين افزايشها و رشد در بورس تهران طبيعي بوده و امكان اينكه در چند روز آينده هم همين روند ادامه داشته باشد، هست اما افزايش در هفتههاي آينده به نظر ميرسد نگرانكننده باشد. با شرايط موجود سرمايه گذاران بايد بيشتر مراقب باشند و اين مساله به مثابه زنگ خطري براي آنها به حساب ميآيد. بايد منتظر اجراي برجام باشيم كه منجر به ورود سرمايه گذاران خارجي و برگشت منابع به كشور ميشود تا شاهد تاثيرگذاري اين مسائل بر اقتصاد كشور باشيم. رشدي كه مبتني بر انتظارات مثبت بنا شده و پشتوانه عيني و واقعيتهاي اقتصادي نداشته باشد نگرانكننده است و در بلندمدت تبديل به يك حباب ميشود. در دولت گذشته اين مساله را مشاهده كرديم كه چه ضرر و زيانهايي براي سرمايه گذاران بخشهاي مختلف حاصل شد. اين رشد صرفا بر اساس انتظارات مثبت است، فقط هيجان بازار را تشديد ميكند و نميتوان به آن تكيه كرد. بسياري از سهامداران و سرمايه گذاران در اين جريان هيجاني شكلگرفته غرق ميشوند و به احتمال زياد بازار به حالت خلا ميرود و موجب ضرر و زيان اين افراد ميشود. مسائلي كه در بازار رخ ميدهد با واقعيتها رو به رو نميشود و خلأيي به وجود ميآيد و وقتي اين خلا به مرور زمان زياد ميشود، بسياري از افراد با اين ذهينت كه رشد همچنان ادامه دارد، با قيمت بالا سهامهايي خريداري ميكنند كه متاسفانه وقتي واقعيتهاي عيني و اقتصادي عملياتي ميشوند، مشاهده ميشود كه قيمتها سقوط ميكند. اين مسائل را به كرات و دفعات در بازار ايران مشاهده كردهايم. واژه حباب را نميتوان در شرايط كنوني به كار برد، زيرا باعث حساسيت و نگراني افكار عمومي ميشود و هماكنون حبابي در بازار موجود نيست. در حال حاضر يك نوع هيجان و ذهنيت مثبت نسبت به نتايج برجام شكل گرفته است. اين فضاي هيجاني وقتي در كوتاهمدت ادامه داشته باشد مشكلي به وجود نميآورد، اما اگر ادامه داشته باشد، قيمتها بدون اينكه واقعيت عيني پيش زمينه هيجانات باشد، رشد خواهند كرد و اين مساله موجب نگراني ميشود. اگر همين روند ادامه داشته باشد ميتوان گفت كه فضاي حبابي در بازار به وجود آمده است. به اين صورت كه قيمتها يك يا دو درصد در يك بازه زماني افزايش داشته باشد خطرناك بوده و امكان حباب در بازار بيشتر ميشود. شهروندان تصور ميكنند و ميخواهند كه اينطور فكر كنند كه نتايج برجام مثبت خواهد بود و سهامهايي خريداري ميكنند به اميد آنكه قيمتها افزايش پيدا ميكند و سود بيشتري نصيبشان ميشود.
* كارشناس بازار سرمايه
∎