عبدالباری عطوان: پیامدهای عملیات اعدام شیخ نمر باقرالنمر، مرجع شیعی عربستان توسط رژیم سعودی همچنان در بیش از چند عرصه ادامه دارد. این رویداد تنش مذهبی بین شیعه و سنی را تشدید می‌کند و احتمال رویارویی نظامی پس از نزاع‌های سیاسی میان عربستان و ایران را افزایش می‌دهد ولی ممکن است هفته‌ها و ماه‌های آینده نشان دهد که اعدام 43 سنی از هواداران «القاعده» و «داعش» برای امنیت عربستان سعودی و ثباتش خطرناک‌تر از اعدام شیخ نمر است. اگر ایران جنگ سخت رسانه‌ای، سیاسی و دیپلماتیک علیه عربستان درباره اعلام شیخ نمر را آغاز و به انتقام گرفتن از اعدام او تهدید کرده است ولی هیچ دولتی یا گروهی به حمایت از هواداران گروه القاعده که (توسط عربستان) سرهای آنها از
تن‌های‌شان جدا شد، اقدام نکرده و اعدام آنها را محکوم نکرده‌اند، زیرا آنها متهم به تروریسم و وابسته به خطرناک‌ترین گروه تروریستی بودند. در این میان، داعش تنها گروهی است که دوشادوش گروه متبوع‌شان تهدید به انتقام از اعدام آنها کرده است و این تهدید، به نظر ما، خطرناک‌تر و جدی‌تر از تهدید ایران است، زیرا آنها (داعشی‌ها) اگر حرفی زدند آن را عملی کرده‌اند و انفجارهای پاریس یکی از دلایل ما برای این مقوله است. خطر فرضی ایران برای عربستان ممکن است – به ادعای نویسنده- در تحریک به تظاهرات یا آغاز هجمه‌های رسانه‌ای علیه نظام سعودی یا به نمایش گذاشتن برخی موشک‌های پیشرفته در رزمایش‌های نظامی یا حمایت تسلیحاتی و نظامی از جنبش انصارالله و همپیمانان آن در یمن باشد ولی خطر داعش داخلی است، زیرا فضای عربستان برای داعش مناسب است؛ صدها هزار جوان که از ایدئولوژی سلفی‌گری و وهابیت پیروی می‌کنند و در گذشته نزدیک نیز این گروه موفق شد هسته‌هایی را در این کشور برای حمله به منافع و اهداف دولتی آن تشکیل دهد. هیچ ماهی نیست که وزارت کشور عربستان طی آن از فروپاشی شبکه‌ای تروریستی یا ضبط تسلیحات خبر ندهد به‌گونه‌ای که فهرست افراد تحت تعقیب که عربستان آن را تدوین کرده بسیار طولانی شده است. داعش بیانیه‌ای در محکومیت این اعدام‌ها صادر نکرده و القاعده نیز چنین اقدامی نکرده است. ولی آنچه مجله «النبأ» وابسته به داعش در شماره اخیر خود درباره تهدید به انتقام از جوانان اعدام شده منتشر کرده، حامل پیام‌هایی است که برای رژیم سعودی خوشایند نیست. داعش در این مقاله‌ وعده داده است زندان‌های الحائر در ریاض و الطرفیه در القصیم را تخریب و بازداشت‌شدگان را با توسل به زور از این زندان‌ها خارج می‌کند. در این زندان‌های نام برده شده هزاران زندانی سیاسی و متهم به تروریسم به‌سر می‌برند که برخی از آنها به اعدام محکوم شده‌اند. داعش این زندانیان را همانگونه که در گزارش وبگاه آمریکایی «سایت»- ویژه پیگیری گروه‌های تندرو- آمده بهترین موحدان و مجاهدان در راه خود توصیف کرده است. چنین تهدیدهایی را باید بسیار جدی گرفت، زیرا داعش، چند ماه پیش به زندان «تدمر»  در سوریه حمله و همه زندانیان آن را آزاد کرد. داعش این کار را همچنین در زندان‌های الرقه، الموصل، الرمادی و تکریت کرده است. القاعده نیز به نوبه خود به زندان مرکزی «صنعا»، سپس به زندان المکلا یورش برد و همه هوادارانش را که در این زندان‌ها بازداشت شده بودند، آزاد کرد. شاید برخی اینگونه استدلال کنند که زندان‌های عربستان محافظت شده هستند و دسترسی به آنها کاری دشوار است. این درست است ولی همه زندان‌های کشورهای عربی از جمله عراق و بویژه سوریه هم خیلی محافظت شده هستند. اعدام 43 تن از تندروهای متهم به تروریسم که از طایفه سنی‌ها بودند، تعمدانه بود؛ نه فقط به خاطر اینکه ماهیت طایفه‌گرایی از این اعدام گروهی را که شیخ نمر نیز در فهرست آنها بود رد کند بلکه به این دلیل این اعدام‌ها انجام شد تا هشداری برای جوانان سعودی و نشان دادن طناب‌های دار و شمشیرهای اعدام به آنها باشد، آن‌ هم زمانی که ممکن است آنها در واکنش به اوضاع اقتصادی وخیم و فرسایش مادی، انسانی و امنیتی در پی جنگ دست به اعتراض‌های خشنی بزنند. قانونی بودن این عملیات اعدام گروهی مشکوک است. زمانی‌که نظرسنجی‌های غیررسمی اشاره می‌کنند که بیش از 90 درصد از جوانان در عربستان با داعش که وهابیت را به عنوان عقیده و ایدئولوژی خود انتخاب کرده است، همبستگی دارند و از آن حمایت می‌کنند و زمانی‌که وعده رژیم سعودی برای برگزاری یک همه‌پرسی رسمی در رد این نظرسنجی تاکنون عملی نشده است و نیز هنگامی‌ که 4 نظرسنجی (3 نظرسنجی آمریکایی و اروپایی و یک نظرسنجی عربی) تأکید می‌کنند که نزدیک به 50 میلیون عرب آن‌هم تنها در
8 کشور با داعش همبستگی دارند  یا از آن حمایت می‌کنند، پس قدرمسلم آن است که این منطقه در برابر یک خطر تروریستی واقعی قرار دارد که چه بسا چند دهه ادامه داشته باشد و در عین حال در شکل‌ها و شاخه‌های متعددی در بیش از یک کشور ظاهر شود. باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا نمک و چه‌بسا فلفل تند بیشتری روی زخم عمیق عربستان سعودی که در پی توافق هسته‌ای ایران با
6 کشور بزرگ به‌وجود آمده است، ریخت و ضربه‌ای سمی بر پشت خاندان حاکم زد که با آن غافلگیر شده‌اند. این اتفاق زمانی بود که اوباما در گفت‌و‌گو با توماس فریدمن، روزنامه‌نگار آمریکایی گفت: خطر واقعی برای دولت عربستان از داخل و بویژه از طرف جوانان سرخورده آن است. نکته جالب توجه این است که توماس فریدمن که عربستان سعودی را متهم به منبع اصلی تولید تروریسم کرده و متذکر شده است 15 تن از 19 عامل حملات یازدهم سپتامبر تابعیت عربستانی دارند، ماه گذشته میهمان عزیز دولت عربستان بود و در قلب شهر ریاض و در حضور شمار زیادی از شاهزادگان، سیاستمداران، دانشگاهیان و روزنامه‌نگاران سخنرانی کرد. دولت عربستان سعودی در حالتی از نگرانی به سر می‌برد که این نگرانی نه به دلیل جنگ‌های فرسایشی‌اش در یمن و سوریه بلکه به دلیل ترس از نابود شدن سرمایه مهمش یعنی ثبات داخلی است. نظام سعودی همیشه به ثبات داخلی که آن را از پیرامون عربی ملتهبش متمایز می‌کرد، افتخار و این «نعمت» را به شهروندانش خود گوشزد می‌کرد. شاید اقدام رژیم سعودی به دفن کردن شیخ نمر در مکانی ناشناخته نشان‌دهنده یکی از این نگرانی‌هاست، چرا که از آن می‌ترسند که قبر شیخ نمر تبدیل به یک نماد یا مزاری برای هوادارانش و هم‌مذهبی‌های وی شود. شاید این رژیم خطر شیخ نمر در مماتش را بزرگ‌تر از حیاتش می‌بیند. بسته شدن سفارتخانه‌ها یا حمله به آنها و فراخوان سفیران یا کاهش سطح دیپلماتیک یا حتی قطع روابط تجاری، همه تدابیر اعتراضی انتقامجویانه مهمی است ولی شاید ما یکی از غافلگیرشده‌ها باشیم اگر همه امور در این حد متوقف شود.
 

حمله زره‌پوش‌های سعودی به زادگاه شیخ نمر
زره‌پوش‌های نیروی ویژه سعودی که از روز اعدام آیت‌الله شیخ نمرالنمر منطقه العوامیه زادگاه شیخ شهید را محاصره کرده‌اند، 21 تن از مردم این منطقه را به ضرب گلوله‌های جنگی هدف قرار دادند و به
7 منزل مسکونی خسارت زده و 11 مغازه را تقریبا به طور کامل نابود کردند. العهد به نقل از شاهدان عینی نوشت: زره‌پوش‌ها، دیوانه‌وار و بدون هشدار به مردم تیراندازی می‌کردند. مردم منطقه العوامیه، در پی اعدام شیخ نمر النمر، تظاهرات کردند و نیروهای ویژه سعودی از همان زمان برای سرکوب مردم این منطقه، به محاصره آن پرداختند.