صاحبخبر -
سير افزايشي نرخ ارز اينك به كانال 3600 تومان رسيده است و اين در حالي است كه نرخ ارز مبادلاتي عددي معادل 3010 تومان قيمتگذاري شده است. با وجود اين، همچنان خبرهايي ميرسد كه از تلاش دولت براي تك نرخي كردن ارز طي ماههاي آتي بعد از برجام حكايت دارد. اين اتفاق همزمان شده است با ارائه لايحه بودجه سال 95 به مجلس و همين امر نيز بررسي جنبههاي گوناگون تك نرخي شدن ارز را با اهميت ميكند. چنانکه از گفتههاي سخنگوي دولت برميآيد، برآورد بودجه از نرخ ارز عددي حدود 2900 تا 3000 هزار تومان است. اين عدد در حالي كه پايينتر از نرخ فعلي ارز در بازار آزاد است، نميتواند اهداف مندرج در سياستهاي اقتصادي دولت را كه مبتني بر كاهش وابستگي اقتصاد ايران به درآمدهاي نفتي است برآورده كند، زيرا به محض اينكه درآمدهاي ارزي دولت كاهش يابد، بسياري از دستاوردهاي اقتصادي دولت با چالش مواجه ميشود. بنابراين آنچه مهمتر از قيمت پايه ارز در حال حاضر است، روشن شدن اين نكته است كه دولت تا چه ميزان از درآمد ارزي ميتواند در بودجه سال آينده خود پيش بيني كند. از آنجا كه هزينههاي دولت در بخشهاي جاري و عمراني در قالب منابع مالي ريالي تامين ميشود، دانستن ميزان منابع ارزي تخصيص داده شده به اين امر بسيار حائز اهميت است. به عبارت ديگر، اگر دولت در سال آينده بخواهد به ميزان 20 ميليارد دلار از منابع ارزي خود را به ريال تبديل كند، نرخ ارز متفاوتي در بازار شكل خواهد گرفت تا اينكه بخواهد 30 ميليارد دلار از منابع ارزي خود را به ريال تبديل كند. بنابراين نرخ ارز بسته به ميزان درآمد ارزي دولت در سال آينده متفاوت خواهد بود. با اين توضيح اگر مبناي قيمت در تك نرخي شدن، عددي نزديك به قيمت فعلي بازار آزاد باشد، در صورتي كه دولت نفت ارزان تري هم بفروشد، كسري منابع ارزي خود را با تبديل ارز جبران ميكند، اما اگر مبناي قيمت در تك نرخي شدن عددي كمتر از نرخ بازار آزاد ارز باشد، در آن صورت چنانچه درآمدهاي ارزي دولت از فروش نفت كاهش داشته باشد، دولت براي رفع كسري منابع مالي خود، دچار زحمت ميشود. با عنايت به نوسانات بازار جهاني نفت، به نظر سخت بتوان پيش بيني كرد دولت طي سال آينده چه ميزان دلار ميتواند از محل فروش نفت حاصل كند و به تبع آن، تعيين نرخ ارز هم كاري است دشوار. مداقه در نوسانات مرتبط با نفت، لزوم كاهش وابستگي اقتصاد كشور به درآمدهاي نفتي را بيش از پيش برجسته ميكند. از اين رو تك نرخي كردن ارز هم به طور جدي از زمستان سال گذشته در دولت آغاز شده و به نظر ميرسد تا مرحله تك نرخي شدن هم ادامه پيدا كند. اما تك نرخي شدن ارز همراه با خود پيامدهايي را هم به دنبال دارد. در مبحث مبادلات و توليد، ارز تك نرخي شده، اگر چنانچه با ثبات بلندمدت همراه باشد، در نهايت اثر سوئي نه براي توليدكننده و نه براي مصرفكننده دارد، ضمن اينكه اگر توليد داخلي از ركود خارج شود، به واسطه رونق صادرات هم جايگزين مستقلي براي درآمدهاي نفتي ايجاد ميشود.
* كارشناس مسائل اقتصادي∎