احتمالا شما هم شنیده اید که نرخ دلار در بودجه سال آینده 2997 تومان تعیین شده است. شاید شما هم از خود این سوال را پرسیده اید که چرا با وجود نرخ دلار 3011 تومانی مرکز مبادلات ارزی و 3624 بازار، دولت رقم 2997 تومانی را برای دلار در نظر گرفته است؟
برای پاسخ به این سوال، بد نیست به مکانیزم عملیاتی تعیین این نرخ در بودجه توجه شود. همانطور که می دانیم، بودجه مجموعه ای از هزینه ها و درآمدهای دولت است. در بخش درآمدهای دولت، درآمدهای نفتی وجود دارد که به صورت حاصل ضرب قیمت نفت(به دلار) در نرخ دلار به دست می آید. بنابراین، دولت ها معمولا برای اینکه بودجه خود را به صورت متوازن تنظیم کنند، با نرخ دلار بازی می کنند. مثلا اگر پیش بینی کنند که میزان فروش نفت و قیمت آن به دلار افزایش پیدا کرده است، می توانند از نرخ های پایین تری برای دلار استفاده کنند اما اگر زمانی ببینند که درآمدهای دلاری نفت کم شده است، اقدام به افزایش نرخ دلار در بودجه می کنند تا بودجه متوازن به نظر آید. بنابراین، سازوکار شکل گیری نرخ دلار در بودجه نشان می‌دهد که این نرخ خیلی عامدانه شکل نمی گیرد.
اما این نرخ چه فایده ای دارد؟ شاید با اندکی اغماض بتوان گفت که این نرخ، تنها برای مبادلات دلاری دولت و بانک مرکزی مفید است. یعنی دولت موظف می شود که درآمدهای نفتی خود را با این نرخ به بانک مرکزی بفروشد. در مقابل برخی از فعالان اقتصادی می گویند افزایش این نرخ سبب می شود که نرخ دلار در بازار نیز زیاد شود؛ ولی شاید تنها مکانیزم این اثرگذاری، فضای روانی باشد.