برای اولین بار امام خمینی(ره) را در پاریس ملاقات میکند و بعد از پیروزی انقلاب در ایران به تشیع میگرود و طی این سالها بارها و به مناسبتهای مختلف به ایران سفر کرده است. آن روزها شیعه در نیجریه حضوری نداشت اما حالا بزرگترین اقلیت شیعه در آفریقا در نیجریه حضور دارند. رشد 10 میلیونی شیعیان در نیجریه خود دلیل کافی برای تشدید خشونتها علیه این اقلیت مظلوم را فراهم آورده است. بیجهت نیست بعد از کشتار وحشیانه اخیر ،پادشاه سعودی از رئیس جمهور نیجریه تشکر میکند. خشونت علیه شیعیان مظلوم آفریقا مسئلهای جدید نیست. مخالفت زکزاکی با نفوذ غرب و صهیونیزم در آفریقا هزینههای زیادی را برای وی به دنبال داشته است با این حال علامه زکزاکی هیچگاه دست به سلاح نبرده است. مدل مبارزاتی وی تاکنون «نافرمانی مدنی » بوده و دستگیریهای پیشین وی نیز به اتهام تلاش برای براندازی حکومت از طریق «نافرمانی مدنی» بوده است.
دعوت به آرامش در سرزمین خشونت
سال هاست که اقدامات گروه «بوکوحرام»، هر از گاهی، کشور نیجریه را در صدر اخبار رسانههای بینالمللی قرار داده است. بوکوحرام یک گروه سلفی تندرو است که خواهان استقرار کامل شریعت در این کشور آفریقایی است. این گروه تحت عنوان «جماعة أهل السنة للدعوة والجهاد» یا همان بوکوحرام _ که در زبان هوسی از زبانهای محلی آفریقایی به معنای تحصیل غربی حرام است _ در سال 2002 توسط محمد یوسف از علمای سلفی نیجریه بنیانگذاری شد. اما اقدامات خشونت آمیز بوکوحرام بعد از آن قوت گرفت که شیخ محمد یوسف در سال 2009 توسط ارتش نیجریه کشته شد. در واقع ارتش نیجریه با مقابله به مثلهای خونین در برابر بوکوحرام نقش یک لبه دیگر قیچی را در شکل گیری حمامهای خون در نیجریه ایفا کرد و گروه بوکوحرام را برای انجام عملیاتهای خونین بیشتر و سرانجام پیوستن به داعش در سال جاری میلادی تحریک کرد. این سلسله عملیات تاکنون نیز ادامه داشته و قربانیان اصلی آن مردم عادی کوچه و بازار نیجریه بوده اند. نیجریه بیش از 170 میلیون جمعیت دارد. پرجمعیتترین کشور آفریقا و دهمین کشور پرجمعیت دنیاست. شمال این کشور مسلمانان و در جنوب این کشور مسیحیان ساکن هستند و چندین سال است که این شکاف مذهبی به نزاع سیاسی در ساخت قدرت کشیده شده است. گودلاک جاناتان رئیس جمهوری پیشین این کشور در میان مسیحیان طرفدار داشت و محمد بوهاری ژنرال بازنشسته ارتش نیجریه و رئیس جمهور فعلی در میان مسلمانان نفوذ دارد. انتخاب هر دو با درگیریهایی همراه بوده است.
اقدام اخیر ارتش نیجریه در دستگیری شیخ ابراهیم یعقوب زکزاکی رهبر شیعیان نیجریه از این جهت اهمیت دارد که این روحانی علاقمند به جمهوری اسلامی ایران طی سالها فعالیت خود در نیجریه هیچگاه فعالیت خشونت آمیز نداشته است. جمعیت شیعیان نیجریه حدود 10 میلیون نفر تخمین زده میشود و شیعیان همواره امور مذهبی خود را در حسینیهها و مساجد و به دور از تنشها و نزاعهای رایج در نیجریه به جا میآورند. ارتش نیجریه پیش از این نیز بارها به منزل و حسینیه زکزاکی حمله کرده است که در یکی از خونینترین این حملات در سال 2014 و در جریان راهپیمایی روز قدس، سه تن از فرزندان وی را به شهادت رساندند، هر چند که در همان زمان نیز و در پی اعتراضهای شیعیان به این ماجرا، زکزاکی هواداران خود را به آرامش دعوت کرد.
شیخ زکزاکی کیست؟
شیخ ابراهیم زکزاکی، عالمی شیعه در کشور نیجریه است که از محبوبیت ویژهای در این کشور برخوردار است و از یک سو شیعیان و اهل تسنن این کشور و از سوی دیگر حتی مسیحیان نیجریهای وی را به عنوان یک شخصیت دینی قبول داشته و از وی پیروی میکنند. شیخ ابراهیم اواخر دهه هفتاد دانشجویی بود که دوران تحصیل وی با انقلاب اسلامی در ایران همراه شد و همین مسئله تاثیرات بسیاری در وی ایجاد کرده بود.
شیخ ابراهیم زکزاکی در تعریف خود و اینکه چگونه شیعه شده و مسلمانان این کشور را به مذهب تشیع دعوت کرده، میگوید: زمان انقلاب اسلامی ایران در تصاویر و اخبار، به خصوص از رسانههای غربی رویدادهای این کشور را میدیدم . ما در دانشگاه به فعّالیتهای اسلامی میپرداختیم و سازمانی به نام «انجمن اسلامی سوره نیجریّه» داشتیم که من دبیر کلّ این انجمن در دانشگاه خودم بودم. در اواخر دهه هفتاد، یعنی ١٩٧٨ م. معاون امور بینالملل این انجمن نیز بودم. در فوریه ١٩٨٠ م. برای اوّلین سالگرد انقلاب اسلامی به ایران آمدم. قبل از آمدن به ایران، به عنوان یک مسلمان به فعّالیتهایی مشغول بودم و آرزو داشتم کشور اسلامی داشته باشیم و بتوانیم کنترل کشور خود را به دست بگیریم؛ چون حکومت ما کمونیستی بود؛ امّا بعد از اینکه از ایران دیدن کردم، تمام دیدگاههایم تغییر کرد. ما به یک الگوی ایرانی و تعلیمات امام خمینی(ره) احتیاج داشتیم. خُب الحمدلله در دهه هشتاد جنبش اسلامی در نیجریّه آغاز شد. این جنبش از انجمن اسلامی سوره جدا شده بود و آنها وظیفه داشتند انجمن را به سوی جهان اسلام سوق دهند.
ما در این انجمن در مورد شیعه یا سنّی صحبت نمیکردیم. ما میگفتیم که هر دو مسلمان هستیم؛ امّا در اواخر دهه هشتاد، یعنی ١٩٨٧ ـ ١٩٩٠ م. حکومت و برخی افراد حمله به ما را شروع کردند و گفتند: شما شیعه هستید. خوب ما نمیتوانستیم بگوییم که شیعه نیستیم. میگفتند شما شیعه هستید و معتقدید اسلام شما با اسلام ما فرق میکند. ما همه مسلمانان را یکی میدانیم؛ ولی شما میگویید متفاوت هستید. هر چند ما تلاش کردیم به آنها بقبولانیم که ما شیعه هستیم و شما سنّی، ولی در عین حال هر دو مسلمان هستیم و اسلام را قبول داریم، ولی آنها حرف ما را قبول نمیکردند و کماکان اصرار داشتند که ما افراد متفاوتی هستیم . مردم نیجریه پیرو مذهب مالکی هستند. خود من تحصیلات سنّتی اسلامی را در حوزه محلّی که متعلّق به مذهب مالکی است، گذراندم و کتابهای مختلفی را در آنجا میخواندیم، از جمله: تفسیر، لغت، مقامات حریری، شرح ابن عقیل، الفیه ابن مالک و برخی شاخههای علم. بعد از این تحصیلات سنّتی فهم و مطالعه شیعه برای من آسان بود . علامه زکزاکی علاوه بر کلاس و سخنرانیهای مذهبی، از ابزارهای رسانهای و چند رسانهای نیز برای ترویج اندیشه تشیع بهره میبرد. او از تشکیلات بسیار قابل ملاحظهای برای تهیه و تکثیر سی دیها و فیلمهای مذهبی و حضور در رسانههای اجتماعی برخوردار است. علامه زکزاکی، علاقه خود به ایران، رهبر ایران و امام خمینی(ره) را هیچگاه پنهان نکرده است. اساسا او و جنبش اسلامی وی در نیجریه را میتوان زائیده انقلاب اسلامی ایران خواند.
∎