آلودگي هوا يكي از مهمترين معضلات زيست محيطي کلانشهر تهران محسوب مي شود؛ در اين شهر ساليانه بيش از ۵/۱ ميليون تن مواد آلاينده توليد مي شود كه منوكسيد كربن درصد زيادي از اين مواد را تشكيل مي دهد.
بسياري از خودروهاي در حال تردد، فاقد مبدل كاتاليستي براي فيلتر شدن گازهاي سمي خروجي از اگزوز هستند؛ نبود توجه جدي به رعايت استانداردهاي فني و زيست محيطي خودروها سبب شده وسايل نقليه موتوري موجود در چرخه حمل و نقل و ترافيك، سهم ۸۰ درصدي در ايجاد آلودگي هوا را به خود اختصاص داده و تهران را در رديف آلوده ترين شهرهاي جهان قرار دهد.
معاينه فني، يکي از راهکارهاي مؤثر براي کنترل خودروهاي آلاينده است؛ تحقيقات انجام شده درباره اهميت معاينه فني نشان ميدهد كه انجام صحيح معاينه فني خودروها مي تواند سالانه مواد آلاينده را به ميزان ۴۲۵ هزار تن و حدود ۲۵% از آلودگي هواي تهران را کاهش دهد.
درست است که از يک طرف برخي مردم دانسته يا ندانسته به آلودگي محيط زيست توجه ندارند و با فعاليتهاي خود باعث آلودگي هوا ميشوند، اما از طرف ديگر شايسته است قوانين و رويکرد متوليان و مسئولين هم در اين باره مورد تجديد نظر قرار گيرد.
يکي از قوانيني که جاي بحث دارد و بايد بر اساس واقعيتهاي روز مجددا کارشناسي شده و سريعا تغيير پيدا کند، قانون "معافيت پنج ساله خودروهاي صفرکيلومتر از معاينه فني" است؛ اين قانون موجب نگراني به حق دوستداران سلامتي محيط زيست شده است.
برخي از صاحبنظران حوزه محيط زيست بر اين باورند که اين قانون به افزايش ۲۵ درصدي آلودگي هواي شهر کمک کرده است؛ توجه به اين امر وقتي ضرورت اساسي پيدا ميکند که بدانيم خودروهاي داخلي در آلودگي هوا سهم ۸۰ درصدي دارند و حتي ممکن است پس از پنج سال فرسوده و از رده خارج شوند.
در يک نگاه مقايسهاي در بسياري از کشورهاي اروپايي، معاينه فني خودروهايي که تنها يک سال از زمان ساخت آنها ميگذرد (مانند ساير خودروها)، الزاما ساليانه انجام ميشود، در حاليکه بر اساس نظر كارشناسان، کيفيت خودروهاي بسياري از کشورهاي اروپايي به مراتب بيشتر از کيفيت خودروهاي توليد داخلي ميباشد؛ همچنين آنها به اندازه ما با چالش آلودگي زيست محيطي مواجه نيستند.
بنابر اين لازم است علاوه بر اخذ تدابير لازم در بارهي معاينه فني خودروها به زيرساختهايي مانند توسعه سيستم حمل و نقل عمومي نيز توجه ويژه داشته باشيم تا مقدمات اصلي کاهش آلودگي هواي اين کلانشهر فراهم شود.
جاي بسي نگراني است که سالانه تعداد کثيري از هموطنانمان بر اثر آلودگي هوا در تهران دچار انواع و اقسام بيماريهاي تنفسي ميشوند.
نتايج يک پروژه تحقيقاتي در سال ۱۳۹۳با عنوان «تدوين جدول ضرايب انتشار آلايندگي سواري هاي شخصي بنزينسوز ساخت داخل در شهر تهران» نشان مي دهد که ۶۰درصد خودروهاي آزمايش شده، استاندارد يورو ۲ را پاس نمي کنند و ميانگين ضرايب انتشار آلاينده هاي خودروها نشان مي دهد که ميانگين ضريب انتشار آلاينده co (مونوكسيد كربن) در حدود ۲/۱ برابر استاندارد يورو ۲ وميانگين ضريب انتشار HC+NOX (هيدروكسيد كربن و اكسيدهاي نيتروژن) در حدود ۸/۱ برابر استاندارد يورو ۲ است.