قرار بود با اجرای طرح خرید کالای با دوام ایرانی از طریق ارایه کارتهای اعتباری خرید تا سقف 10 میلیون تومان با سود 12 درصدی، تقاضای موثر در بازار لوازم خانگی و کالاهای با دوام کشور تحریک شود. این بخشی از بسته خروج از رکود بود. در واقع یکی از مهمترین بخشهای این بسته به حساب میآید. حالا با گذشت بیش از یک ماه از زمانی که قرار بود این طرح اجرایی شود، تولیدکنندگان لوازم خانگی دست به قلم شدهاند و با نگارش نامهای گلایهآمیز به وزیر صنعت، معدن و تجارت، از اجرا نشدن این طرح به شدت گلایه کردهاند. بر اساس گفتههای تولیدکنندگان، انتظاری که رسانهای شدن احتمال اجرای این طرح ایجاد کرده باعث شده اندک تقاضای موجود در بازار هم از بین برود و رکود حاکم بر این بخش، عمیقتر شود.
انتشار نامه گلایه آمیز تولیدکنندگان و زمزمههای متوقف شدن طرح خرید کالای ایرانی در حالی است که پیشتر شیوهنامههای اجرای این طرح توسط بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت تهیه شده و حتی لیست تولیدکنندگان و انواع کالاهای قابل ارایه هم در سایت وزارتخانه اعلام شده بود.
البته هنوز بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت توقف این طرح را به طور رسمی اعلام نکردهاند. حتی برخی خبرها از موافقت بانک مرکزی با اجرای این طرح از 10 روز دیگر هم به گوش میرسد.
این موضوع باعث افزایش سردرگمی مردم و تولیدکنندگان شده است. از سوی دیگر برخی خبرها حاکی از تغییر شیوه پرداخت این تسهیلات و احتمال افزایش سود آن است. ظاهرا بانک مرکزی نمیخواهد این طرح را به شیوه خرید دین اجرایی کند و در صدد است از منابع بانکها بیشتر استفاده کند. پیشتر قرار بود از طریق خط اعتباری بانک مرکزی این تسهیلات به صورت خرید دین از طریق بانکها به اجرا برسد.
هر چه هست فعلا یکی از مهمترین بخشهای بسته خروج از رکود به کما رفته، همین مسئله صدای تولیدکنندگان را درآورده و بانک مرکزی هم تا این لحظه سکوت کرده است.
نامه گلایهآمیز تولیدکنندگان به نعمتزاده
بر این اساس تعلل بانک مرکزی در آغاز صدور کارت اعتباری خرید کالای ایرانی باعث شده تا انجمن صنفی کارفرمایی تولیدکنندگان لوازم خانگی کشور با ارسال نامهای به وزیر صنعت، معدن و تجارت خواستار اجرای سریع این طرح برای جلوگیری از ورشکستی واحدهای تولیدی شود.
در بخشی از این نامه آمده است: «با وجود عزم جدی وزارت صنعت، معدن و تجارت بر اجرای پروژه خروج از رکود صنایع داخلی، متأسفانه اما و اگرهایی که از گوشه و کنار به گوش میرسد، معضلی خارج از تصور را برای تولید کنندگان پدید آورده است. در واقع رکود حاکم بر بازار که ناشی از انتظار مردم برای کاهش قیمتها در پساتحریم بود، انتظار خریداران برای عملیاتی شدن کارتهای اعتباری هم به این مشکلات افزوده شد و تقاضا برای خرید را به فاجعهآمیزترین حد ممکن کاهش داد.»
این نامه میافزاید: «در این شرایط امکان تنفس و ادامه حیات برای تولید کننده غیرممکن است و شک نداشته باشید پاشنه آشیل دولت یازدهم که همانا اشتغال و خروج از رکود است این بار با موج عظیم و سهمگین و زنجیرهای تعدیل نیروی انسانی در خطوط کارخانهها، به خطر خواهد افتاد. لذا از آن مقام محترم خواهشمندیم دستور فرمایید دستگاههای متولی اقدام عاجل را انجام دهند.»
انباشت هزار میلیارد تومان لوازمخانگی در انبارها
از سوی دیگر نایب رییس انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی از توقف اجرای طرح فروش لوازم خانگی با کارت اعتباری ۱۰ میلیون تومانی خبر داد و گفت: «مشکل اصلی عدم اجرای این طرح به بانک مرکزی برمیگردد.»
محمدرضا درافشار در جمع خبرنگاران درباره اجرای مرحله دوم بسته خروج از رکود، گفت: «در حال حاضر اجرای این طرح متوقف شده و مسئولان بانک مرکزی مدام اعلام میکنند که درحال بررسی طرح هستند، اما حرفی در مورد دلایل اصلی تأخیر در اجرای طرح نمیزنند. حدود 45 روز است که اجرای طرح فروش اقساطی لوازم خانگی وارد بازیهای اداری شده و این در حالی است که پیش از اعلام اجرای این طرح از سوی وزیر صنعت و سخنگوی دولت، بررسیهای لازم در مورد چگونگی اجرای آن صورت گرفته است.»
وی با بیان اینکه در ابتدا قرار بود فروش کالا با کارت اعتباری 10 میلیون تومانی به زوجین جوان صورت گیرد، گفت: «در بررسیهای بعدی به این نتیجه رسیدند که این طرح شامل کارمندان و بازنشستگان و افرادی که برای سیستم بانکی قابل شناسایی باشند، شود. به این ترتیب قرار بود با اجرای طرح، انبار کارخانهها از لوازم خانگی خالی شود و با ایجاد گردش مالی برای تولیدکنندگان، واحدهای تولیدی از رکود نجات پیدا کند.»
وی انتظار برای کاهش قیمت ارز و کالا در بین مردم پس از مذاکرات هستهای و کاهش قدرت خرید مردم را از جمله دلایل ایجاد رکود در بازار لوازم خانگی عنوان کرد و افزود: «تاخیر در اجرای طرح فروش اقساطی لوازم خانگی نیز باعث تشدید رکود بازار شده است.»
نایب رییس انجمن لوازم خانگی با بیان اینکه قرار بود منابع لازم برای اجرای طرح فروش کالا با کارت اعتباری 10 میلیون تومانی از محل سپردههای قانونی بانکها نزد بانک مرکزی تامین شود، گفت: «در حال حاضر بیش از هزار میلیارد تومان لوازم خانگی در انبار کارخانهها انباشته شده و این در حالی است که بازار این محصولات نیز راکدتر شده است.»
وی هشدار داد اگر طرح فروش اقساطی کالا اجرایی نشود، بدهی واحدهای تولیدی به بانکها بیشتر خواهد شد و انبوهی از معوقات بانکی جدید به وجود خواهد آمد.
درافشار با بیان اینکه مسئولان بانک مرکزی مرتب میگویند در حال بررسی طرح هستیم، افزود: «مشکل از بانک مرکزی است و هیچ دلیل مشخصی برای تأخیر در اجرای این طرح اعلام نمیشود.» وی با بیان اینکه اگر طرح فروش کالا با کارت اعتباری 10 میلیون تومانی قابل اجرا نیست چرا پیش از تصمیمگیری نهایی، اعلام عمومی شده است؟ گفت: «این مسئله باعث شد تا کارخانهها تعداد اندک مشتریان خود را نیز از دست بدهند.»
نایب رییس انجمن لوازم خانگی با اشاره به اینکه قرار بود بابت تسهیلات فروش کالا از مشتریان سود 12 درصدی و از تولیدکنندگان نیز سود 5 درصدی توسط بانکها به صورت نقدی دریافت شود که با این حساب سود 20 تا 21 درصدی نصیب سیستم بانکی میشد، گفت: «10 هزار و 649 قلم کالای داخلی برای عرضه در این طرح پیشبینی شده و قرار بود 5 هزار و 298 فروشنده و 44 واحد فروش اینترنتی در این طرح حضور داشته باشد.»
درافشار گفت: «در بین 71 تولیدکننده معرفی شده برای مشارکت در این طرح، 28 تولیدکننده لوازم خانگی، 14 تولیدکننده صنعت نساجی، 13 تولیدکننده صنایع شیمیایی و سلولزی و 3 تولیدکننده صنعت برق حضور داشتند.»
وی از عدم اجرای طرح خرید دین نیز انتقاد کرد و گفت: «بانکهای عامل، منابع لازم برای اجرای این طرح را ندارند.»
حالا همه چشمها به بانک مرکزی دوخته شده و بازار راکد کالاهای بادوام ایرانی منتظر اعلام تصمیم نهایی بانک مرکزی است. به نظر نمیرسد این طرح به طور کامل متوقف شود اما از شواهد اینگونه بر میآید که اجرای این طرح بر اساس آنچه از قبل گفته شده بود با کمبود منابع مواجه شده است.