صاحبخبر - گروه نفت و انرژی- سازمان کشورهای صادرکننده نفت با نام اختصاری اوپک (OPEC)، یک کارتل متشکل از برخی کشورهای نفتی است که به منظور ایجاد ثبات و کنترل در بازار نفت با یکدیگر متحد شدهاند اما از آنجایی که قیمت نفت طی ١٨ ماه اخیر بیش از ۶٠ درصد کاهش یافت و از ١١۵ دلار در هر بشکه نفت اوپک به کمتر از 40 دلار رسیده است، بسیاری از کشورهای صادرکننده نفت با مشکل مواجه شدهاند و از اینرو اوپک شاهد تغییر دیپلماسی سیاسی از سوی برخی اعضای خود بود، بهگونهای که این اتحاد به نوعی رقابت برای تصاحب سهم بیشتر در بازار نفت تبدیل شد.
از طرفی اعمال تحریمهای غرب علیه ایران منجر به کاهش صادرات نفت ایران شد که در واقع برابر بود با کاهش سهم ایران در اوپک، از اینرو سایر اعضا از این فرصت استفاده و بشکههای نفتشان را جایگزین نفت ایران کردند.
اوپک هماکنون بالاتر از سقف تصویب شده خود یعنی ٣٠ میلیون بشکه در روز تولید میکند و پایبندی اعضا به سقف تصویب شده خود سبب حذف مازاد یک میلیون و ۵٠٠ هزار بشکهای از بازار خواهد شد؛ قطعا کشورهای که در دوران تحریم ایران، تولید خود را افزایش دادند هماکنون باید با کاهش تولید جای برای بشکههای ایران باز و فقط در این صورت است که میتوانند به بازار نفت کمک کنند.
حال در آستانه لغو تحریمها، ایران به دنبال بازپسگیری سهم از دست رفته خود است، به همین منظور روز گذشته یکصد و شصت و هشتمین نشست اوپک با حضور وزیر نفت ایران و وزرای نفت کشورهای عضو اوپک و هیاتهای همراه در مقر دایمی این سازمان در وین برگزار شد.
ایران در هر شرایطی به بازار نفت باز میگردد
وزیر نفت پیش از آغاز نشست عادی ١۶٨ به خبرنگاران گفت: ایران پس از لغو تحریمها در هر صورت ۵٠٠ هزار بشکه به تولید خود میافزاید و این حجم را وارد بازارهای جهانی میکند.
بیژن زنگنه پیش از آغاز یکصد و شصت و هشتمین نشست عادی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در وین در جمع خبرنگاران درباره این که اگر اوپک با کاهش تولید موافقت کنند آیا ایران حاضر است ۵٠٠ هزار بشکه دوم خود را که وارد بازار نکند؟ گفت: «ابدا».
وی درباره اینکه پس از لغو تحریم، وقتی نفت ایران وارد بازار شود، انتظار دارید اعضای اوپک چقدر از تولید نفت خود بکاهند، گفت: من پیشتر نیز گفتهام که ایران به بازار میگردد.
به گفته زنگنه، اگر کشورها میخواهند پایداری، تعادل و ثبات در بازار نفت در بلندمدت برقرار شود باید بازگشت ایران به بازار نفت را مد نظر قرار دهند زیرا پیشتر گفتهام که ایران به بازار برخواهد گشت. این حق قطعی و ملی ماست.
وزیر نفت در پاسخ به این پرسش که یعنی انتظار دارید که اوپک به اندازه یک میلیون بشکهای که ایران میخواهد پس از تحریم وارد بازار کند از تولید نفت خود بکاهد، تصریح کرد: مازاد عرضه نفت در بازار بیشتر از این رقم است بنابراین برای تعادل و ثبات بازار، بیش از این مقدار کاهش تولید لازم است.
احیای نظام سهمیهبندی
وی با بیان اینکه ایران در این نشست به دیدگاهها و عقاید دیگر اعضا گوش میدهد و با اعضا تبادلنظر میکند و شرایط را برای توافق بررسی میکند، افزود: به نظر میرسد که باید در این نشست تنها تبادلنظر داشته و از درک کشورهای عضو از شرایط بازارهای جهانی نفت خام آگاه باشیم.
وزیر نفت با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران نامهای برای دبیرخانه اوپک ارسال کرده و در آن پایبندی به سقف تولید کنونی روزانه ٣٠ میلیون بشکه اوپک را خواستار شده است، تصریح کرد: هماکنون در اوپک نظام سهمیهبندی وجود ندارد.
به گفته زنگنه، اوپک سرانجام باید نظام سهمیهبندی را احیا کند، این دستاورد تاریخی اوپک است که هر یک از اعضا سهیمه تولید داشته باشند.
وی با بیان اینکه اوپک بدون داشتن سهمیه تولید نمیتواند بر پایبندی اعضا نظارت داشته باشد، اظهار کرد: این به آن معناست که هریک از کشورهای عضو باید بر مبنای سهمیه خود نفت تولید کند.
به اعتقاد وزیرنفت، هر یک از اعضا باید به سهمیه تولید پیشین خود که پیشتر تعیین شده بود، بازگردند.
زنگنه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا اعضای اوپک با پیشنهاد ایران موافق خواهند بود، گفت: برخی اعضای اوپک موافقند و برخی در حال بحث و بررسی در اینباره هستند.
زنگنه با تاکید بر اینکه متاسفانه هماکنون اعضا سهمیه تولید ندارند، گفت: اوپک باید درباره تطبیق تولید نفتخام اندونزی که هماکنون به عنوان عضو سیزدهم به خانواده اوپک دوباره ملحق شده است، تصمیمگیری کند.
حق ایران قابل مذاکره نیست
وزیر نفت درباره افزایش تولید ۵٠٠ هزار بشکهای نفت خود بعد از لغو تحریمها با بیان اینکه ایران برای دریافت حق قانونی خود و بازگشت به بازارهای جهانی نفت مذاکره نمیکند، خاطرنشان کرد: بازگشت نفت ایران به بازار به اطلاع همه اعضا رسیده و این موضوع به هیچوجه قابل مذاکره نیست.
وی با تاکید بر اینکه ایران برای دریافت حق قانونی خود و افزایش تولید نفت هیچ مذاکرهای نمیکند، به مذاکره ایران و ١+۵ اشاره کرد و افزود: افزایش تولید نفت ایران در حالی که ایران با کشورهای ١+۵ بر سر مساله هستهای و لغو تحریمهای ظالمانه به توافق دست یافته، ناعادلانه است.
زنگنه تصریح کرد: ایران به زودی به سطح تولید پیشین خود بازمیگردد و سطح تولید روزانه چهار میلیون بشکه را ظرف کمتر از شش ماه آینده
محقق میکند.
دیدگاههای متفاوت اعضای اوپک
زنگنه در پاسخ به پرسشی در اینباره که آیا شما با عربستان بر سر سطح تولید اختلافنظر دارید، گفت: ما اختلافی نداریم، در طول تاریخ اوپک، اعضا دیدگاههای متفاوت درباره حل مسایل داشتهاند.
به گفته وزیر نفت، دو کشور در طول سالهای گذشته به توافق رسیدهاند و به همکاری و مشارکت با یکدیگر در چارچوب اوپک ادامه میدهند.
قیمت نفت قابل پیشبینی نیست
زنگنه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه پیشبینی شما برای قیمت نفت در سال آینده میلادی چیست، گفت: نمیتوانم قیمت نفت را پیشبینی کنم.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا شما نگران هستید که اگر توافقی صورت نگیرد، قیمتها بیش از این کاهش یابد، گفت: خیر؛ معتقدم بازارهای جهانی نفتخام این شرایط را پیشتر تجربه کرده و قیمتها کاهش نمییابد.
زنگنه تاکید کرد: مطمئن هستیم که میتوانیم روزانه یک میلیون بشکه به تولید و صادرات خود بیفزاییم.
بیش از تعهدمان به ترکیه گاز صادر نمیکنیم
وی درباره افزایش صادرات گاز به ترکیه در شرایط کنونی گفت: تعهدهایی برای صادرات گاز به ترکیه در زمستان داریم و بدونشک نمیتوانیم مقدار بیشتر از تعهد خود صادر کنیم.
زنگنه درباره اولویتهای توسعه میدانهای نفتی ایران گفت: توسعه میدان نفتی آزادگان از اولویتهای پروژههای توسعهای ایران است.
اوپک نمیتواند مانع بازگشت سریع ایران به بازار نفت شود
وزیر نفت ایران گفت: افزایش تولید نفتخام و بازگشت به بازارهای جهانی پس از لغو تحریمها، حق قانونی ایران است، انتظار نداریم اوپک نیز ایران را تحریم کند و مانع تحقق حق قانونی ایران برای افزایش تولید نفتخام و بازگشت به بازارهای جهانی شود.
بیژن زنگنه در جمع خبرنگاران گفت: افزایش تولید نفتخام و بازگشت به بازارهای جهانی پس از لغو تحریمها، حق قانونی ایران است و هیچکس نمیتواند این کشور را از حق قانونی خود منع کند.
وی افزود: انتظار نداریم همکاران و همتایان ما در اوپک نیز ایران را تحریم کنند و مانع حق قانونی ایران برای افزایش تولید نفتخام و بازگشت به بازارهای جهانی شوند، هرگونه محدودیتی به آن معناست که آنها خواهان ادامه تحریمها علیه ملت ما هستند و این غیرقابل قبول است و عادلانه نیست.
وزیر نفت تصریح کرد: ایران در شرایط کنونی بازارهای جهانی نفتخام از جمله مازاد عرضه و افت قیمتهای جهانی نفتخام که هماکنون بازار نفت را با مشکل روبهرو کرده، نقشی نداشته است.
زنگنه گفت: ایران مسوولیتی در قبال افت قیمتهای جهانی نفت خام نداشته و این مازاد عرضه و افت قیمتهای جهانی نفت خام بر دوش کسانی است که تولید خود را افزایش دادهاند و بیش از نیاز بازار نفت عرضه میکنند.
محدود کردن ایران به هیچوجه قابل مذاکره نیست
وزیر نفت اعلام کرد که محدود کردن جمهوری اسلامی ایران برای افزایش تولید نفتخام به هیچوجه قابل بحث و مذاکره نیست.
زنگنه با اشاره به اینکه تولید شیل اویل کاهش قابل توجهی نداشته اما در عین حال روند رشد برداشت از این ذخایر نامتعارف کند شده است، گفت: با این وجود درآمدهای اعضای اوپک کاهش یافته است و آنها زیان دیدهاند و به نظر نمیرسد که بتوان در کوتاهمدت شرایط را تغییر داد و برای حل مشکل به اتخاذ یک راهبرد بلندمدت در اوپک نیاز است.
وی تصریح کرد: ما از همکاری کشورهای غیرعضو اوپک با اعضای اوپک برای کاهش تولید استقبال میکنیم اما این به آن معنا نیست که ما میخواهیم برای کشورهای غیرعضو اوپک تصمیمگیری کنیم.
وزیر نفت گفت: ایران میتواند بلافاصله پس از لغو تحریمها حداقل روزانه ۵٠٠ هزار بشکه به تولید نفت خام خود بیفزاید و پس از آن ظرف مدت کوتاهی روزانه ۵٠٠ هزار بشکه دیگر نیز به این تولید میافزاییم به طوری که این مقدار در مجموع به یک میلیون بشکه میرسد و این به آن معناست که تولید نفت خام ایران در مجموع به رقم سه میلیون و ٨٠٠ هزار تا سه میلیون و ٩٠٠ هزار بشکه در روز میرسد.
زنگنه تصریح کرد: ما معتقدیم که اوپک باید نظام سهمیهبندی برای اعضا را احیا کند و بر رعایت سهمیههای تعیین شده برای کشورهای عضو نظارت داشته باشد.
وی با ابراز امیدواری نسبت به افزایش تولید نفتخام ایران پس از لغو تحریمها در اوایل سال ٢٠١۶ میلادی گفت: من به وین آمدهام تا برای یافتن راهحلی برای حل مشکلات بازار با همتایان خود در اوپک مذاکره کنم و تبادلنظر داشته باشیم.
قراردادهای نفتی ایران جذاب است
زنگنه در پاسخ به پرسشی درباره که مدل جدید قراردادهای نفتی برای شرکتهای بینالمللی نفت و گاز جذاب است، گفت: ما معتقدیم که مدل جدید قراردادهای نفتی ایران (IPC)
جذاب است.
وی افزود: بازخورد شرکتهای بینالمللی نشان از رضایت آنها از این چارچوب قراردادی دارد و ما نخست با سرمایهگذارانی که خواهان حضور در پروژههای نفت و گاز و ایران باشند، یادداشت تفاهم امضا میکنیم و سپس اطلاعات و دادهها را به آنها میدهیم و سرانجام به توافق نهایی میرسیم.
وزیر نفت گفت: با توجه به گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ما انتظار داریم که بلافاصله پس از لغو تحریمها در پایان ماه دسامبر یا اوایل سال ٢٠١۶ میلادی تولید نفت خام خود را روزانه نیم میلیون بشکه افزایش دهیم.
زنگنه با تاکید بر اینکه محدود کردن سطح تولید نفت خام ایران قابل مذاکره نیست، گفت: چنین تقاضایی از ایران برای کمک به ثبات بازار، غیرقابل کارشناسی و ناعادلانه است.
وی در پاسخ به پرسشی در این باره که برنامههای توسعهای شما به چه صورت خواهد بود، گفت: اولویتهای ما به ترتیب، بخشهای بالادستی، میدان توسعهنیافته، افزایش ضریب بازیافت از میدانهای توسعهیافته، فعالیتهای اکتشافی و سپس صنعت پتروشیمی است.
انتظار نتیجه مهمی از نشست اوپک ندارم
زنگنه درباره اینکه قیمت مناسب نفت چقدر است، گفت در زمان حاضر خیلی زود است که در اینباره اظهارنظر کرد.
وی ادامه داد: باید توجه داشت که برخی کشورها افزایش تولید داشتند و با در نظر داشتن این موضوع که ایران مجدد وارد بازار جهانی خواهد شد، اکنون ایران انتظار دارد که آنها تولید نفت خود را کاهش دهند.
زنگنه افزود: ما به هر حال به بازار باز خواهیم گشت و به اعضا نیز گفتهایم که اگر میخواهید پایداری و تعادل و ثبات در بازار داشته باشیم، باید به ایران نیز توجه داشته باشید چون افزایش تولید نفت، حق قطعی ایران است.
وزیر نفت درخصوص اینکه درگیریهای اخیر «آنکارا» با «مسکو» چه تاثیری بر روند صادرات گاز به ترکیه خواهد گذاشت، اظهار کرد: ما در فصل زمستان یکسری تعهداتی را به ترکیه داریم که انجام خواهیم داد و بیش از آن هم نمیتوانیم گاز صادر کنیم.
زنگنه با اشاره به اولویتهای سرمایهگذاری در ایران گفت: سرمایهگذاری برای افزایش کیفیت در میادین داخلی مانند «اهواز» و «مارون» به علت قدیمی بودن آنها و اینکه هنوز توسعه نیافتهاند، جزو نخستین اولویتهای وزارت نفت است و پس از آن به موضوع میادینی میپردازیم که در حال توسعه هستند و تنها احتیاج به افزایش بازیافت و تولید بالا دارند و آخرین اولویت ما سرمایهگذاری در بخش میادین مشترک است.
وی ادامه داد: یکی از اصلیترین کارهایی که انجام خواهیم داد، سرمایهگذاری در بخش میدان مشترک «آزادگان» و «یادآوران» در خوزستان است.
وزیر نفت عراق نیز در جمع خبرنگاران درخصوص افزایش تولید نفت ایران پس از تحریم گفت: این حق ایران است چراکه سالها با کاهش تولید نفت مواجه بود و فکر میکنم پس از لغو تحریمها، حق این کشور است که تولید روزانه نفت خود را افزایش دهد.
عدیل عابدالمهدی درباره اینکه کردستان عراق اعلام کرده که سالانه 20 میلیارد متر مکعب گاز صادر خواهد کرد، افزود: دولت مرکزی عراق قرار است از صادرات گاز کردستان درآمدی دریافت کند و از این رو، هیاتی بلندپایه از کردستان برای عقد قراردادی محکم به بغداد سفر خواهد کرد و انتظار میرود که در چارچوبی مشخص، همکاریهای مناسبی داشته باشیم.
برآورد رشد تقاضای اوپک بیش از واقعیت است
یکصد و شصت و هشتمین اجلاس اوپک در حالی در مقر دائمی این سازمان در وین برگزار شد که مدیر امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت معتقد است: برآورد رشد تقاضا برای نفت اوپک از سوی دبیرخانه این سازمان بیش از واقعیت است.مهدی عسلی در گفتوگویی در تشریح جلسه کارشناسی هیات اقتصادی این سازمان گفت: در این جلسه وضع اقتصاد جهانی و شرایط بازار نفت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
مهدی عسلی با بیان اینکه رشد اقتصادی برآورد شده برای سال آینده از سوی دبیرخانه به ویژه برای چین بیش از حدی بود که ما برآورد کرده بودیم، افزود: به همین دلیل نیز برآورد دبیرخانه برای رشد تقاضای نفت در سال آینده که حدود یک میلیون و ٢۵٠ هزار بشکه است از طرف هیات ایرانی که معتقد بود رشد تقاضا بیش از یک میلیون بشکه در روز نخواهد بود مورد تردید قرار گرفت. به ویژه رشد تقاضا برای نفت در آمریکا و خاورمیانه در سال آینده از نظر ما بیش از اندازه برآورد شده بود.
به گفته وی، با آنکه برآورد تقاضای جهانی نفت پیشنهادی هیات ایرانی مورد تایید چهار کشور دیگر عضو (عراق، الجزایر، اکوادور و ونزوئلا) قرار گرفت اما سرانجام برآورد دبیرخانه از تقاضا برای نفت در بیانیه نهایی آمد. (نیجریه غایب بود و اندونزی هنوز حق رای نداشت و بنابراین شش رای موافق پیشبینی دبیرخانه و پنج رای موافق پیشبینی ایران بود) هر چند نظر پنج کشور ایران به اضافه کشورهای یاد شده در بالا نیز در بیانیه نهایی برای استحضار وزیران اوپک درج شده است.
عسلی افزود: دلیل اصرار ما به ذکر برآورد هیات ایرانی از میزان افزایش تقاضای نفت در بیانیه نهایی آن بود که وزیران نفت اوپک متوجه باشند که از نظر ما تقاضا برای نفت اوپک کمتر از برآورد دبیرخانه است و برای بازگشت به سقف تعیین شده ٣٠ میلیون بشکه در روز تشویق شوند.کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، اکوادور، آنگولا و ونزوئلا اعضای تشکیلدهنده کشورهای صادرکننده نفت هستند و تصمیماتی که اوپک اتخاذ میکند تاثیر بسیار زیادی بر قیمت نفت در جهان دارد اما با وجود این، تاثیر اوپک بر اقتصاد نفت همیشه ثبات بخش نبوده است.∎