به گزارش خبرگزاری اقتصادایران، مجمع کشورهای صادرکننده گاز یا اوپک گازی که به اختصار (GECF) نامیده میشود، سازمان تازه بنیانی است که به منظور هماهنگی در تولید، صادرات و کنترل قیمت گاز طبیعی در سطح جهان، توسط ایران، روسیه و قطر و تعداد دیگر از کشورهای صادرکننده گاز، در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۸ تاسیس شد. در حالیکه ایده اولیه تاسیس چنین سازمانی از جانب ایران بود، دولت محمود احمدینژاد نتوانست از سمتهای عالیرتبه این سازمان، سهمی را از آن خود کند؛ بدین ترتیب که دبیر کل مجمع از کشور روسیه انتخاب میشود و دبیرخانه آن نیز در دوحه قطر مستقر میشود.
کشورهای عضو مجمع صادرکنندگان گاز، ۴۲ درصد از تولید گاز جهان، ۷۰ درصد از ذخایر گازی جهان، ۳۸ درصد از انتقال گاز با خط لوله و ۸۵ درصد از تجارت گاز طبیعی مایع شده(ال ان جی) را در اختیار دارند.
طرح تاسیس اوپک گازی در ۱۰ بهمن سال ۱۳۸۵ از سوی رهبرمعظم انقلاب در دیدار با ایگور ایوانف دبیر شورای امنیت وقت روسیه مطرح شد. ایشان با اشاره به وجود نزدیک به نیمی از ذخایر گاز جهان در روسیه و ایران پیشنهاد کرد: این دو کشور با کمک یکدیگر میتوانند بنای یک سازمان مربوط به همکاریهای گازی را همچون اوپک پایهگذاری کنند که بعدها در سفر مقامهای روسی به قطر، یکی دیگر از کشورهای دارنده ذخایر عظیم گازی، این پیشنهاد به آن کشور نیز ارائه و مورد موافقت مقامهای دوحه قرار گرفت.
"سرگئی اشماتکو" وزیر انرژی روسیه در پایان دومین نشست مجمع کشورهای صادر کننده گاز گفت: یک سازمان جدید امروز متولد شد، اساسنامه این سازمان مورد توافق همه کشورهای شرکت کننده قرار گرفت و مرکزیت آن در قطر خواهد بود.
ولادیمیر پوتین نخست وزیر روسیه نیز در نطقی خطاب به وزرای نفت و گاز کشورهای صادرکننده گاز در نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز(GECF) گفت : با بالا رفتن هزینه های توسعه میادین گازی باوجود تداوم بحران مالی و کاهش قیمت انرژی در جهان دوره انرژی ارزان و گاز ارزان در حال پایان است. وی در عین حال تاثیر بحران مالی جهانی بر کاهش قیمت گاز را بیشتر از تاثیر آن بر کاهش قیمت نفت دانست.
روسیه دومین میزبان نشست وزیران انرژی حداقل 11 کشور گازی از جمله ایران، قطر و ونزوئلا به عنوان اعضای یک باشگاه انرژی غیررسمی جدید تحت عنوان مجمع کشورهای صادرکننده گاز بود. روسیه هدف خود از انجام نشست اوپک گازی در مسکو را تقویت این گروه جدید انرژی دانسته است.
مساله نقش ایران در مجامعی مثل اوپک و مجمع کشورهای صادرکننده گاز، بخش دیگر مورد بحث است. در حالی که در زمان حضور زنگنه در وزارت نفت، محل برگزاری اجلاس اوپک به ایران آمد و یکی از اجلاسها در اصفهان برگزار شد، تغییرات مکرر «سرپرست» و «وزیر» و «دستیار وزیر» در وزارت نفت باعث شد عملاً امکان شکلگیری هرگونه تعامل سازنده از بین برود و از سوی دیگر جایگاه ایران در اوپک بیش از پیش متزلزل شود. نقطه اوج این مساله را میتوان در حضور علیآبادی بهعنوان سرپرست موقت وزارت نفت در اجلاس اوپک دید. همزمان با این مساله، تلاشهای غیرواقعبینانه برای کسب دبیر کلی از سوی ایران نیز صورت گرفت که ناشی از ناآشنایی با دیپلماسی انرژی به نظر میرسد. در نقطه مقابل، عربستان در قبال کنارهگیری از رقابت برای ریاست اوپک، پست ریاست بخش تحقیقات اوپک را دریافت کرد تا بنابر گفتههای کارشناسان، عراق بهعنوان دبیرکلی دست یابد و هر 2 کشور سهمی از پستهای کلیدی اوپک داشته باشند. این در حالی است که تنها تلاش ایران در این میان منحصر شد به ارائه کاندیدا برای هر پست ممکن و اعلام اینکه حضور ایران در رقابت جدی است. مشابه این مساله، در مجمع کشورهای صادرکننده گاز به وقوع پیوسته است. در حالی که عملاً ابتکار این مساله متعلق به ایران است، راهاندازی این مجمع بدون حضور موثر ایران بوده است. دبیر کل مجمع از کشور روسیه و دبیرخانه آن در قطر مستقر است. طبق آخرین گزارش بریتیش پترولیوم، ایران دارای بیشترین ذخایر گاز جهان است. تنها اقدام ایران در این میان بعد از 2دوره برگزاری اجلاس در کشورهای دیگر، دستیابی به برگزاری دوره سوم در ایران بوده است. با توجه به جمیع جهات، اکنون میتوان با قاطعیت اظهار کرد که برخی مقامات نفتی دولتهای نهم و دهم، نه تنها چیز دندانگیری از «دیپلماسی انرژی» نمیدانستند، بلکه عملاً آن دسته از افرادی که طی سالها؛ توان و تجربه و دانش این دیپلماسی را کسب کرده بودند را هم از این عرصه خارج کرده بودند. به همین دلیل به نظر میرسد اکنون وزارت نفت بیش از هر زمانی نیازمند حضور مدیران تراز اول در بخش بینالملل است که بتوانند جایگاه واقعی ایران را در دنیای انرژی به خصوص انرژی های نو و پاک ارتقا داده و زمینه ساز توسعه همه جانبه صنایع مرتبط با انرژی در کشور باشند.
در دنیای دیپلماسی هر کشوری از مزیت ها و برتری نسبی خود مثل قدرت اقتصادی، منابع طبیعی، گردشگری و صنایع پیشرفته جهت نیل به اهداف خود استفاده می کند و در عصر حاضر که دیپلماسی انرژی بسیار مورد توجه اساسی قرار گرفته استفاده از ظرفیت های انرژی ایران برای چانه زنی بین المللی و بهبود جایگاه ایران در سطح جهانی امری معقول و پرسود است. امید است که دولت از حضور سران گازی جهان در تهران نهایت استفاده را بکند و بتواند برای دوران پساتحریم ظرفیت خوبی را به جهان عرضه کند.