در حال حاضر بازار گاز طبیعی را میتوان به چهار بازار منطقهای تقسیم بندی کرد. نکته جالب توجه این است که در هر کدام از این بازارها، قیمتهای متفاوتی برای گاز طبیعی وجود دارد. به عنوان مثال در سال 2013 متوسط قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار <هنری هاب> امریکا 4 دلار در هر میلیون <بیتی یو> بود، در حالیکه متوسط قیمت هرمیلیون بیتی یو گاز طبیعی در همان سال در بازار آسیا حدود 16 دلار و در بازار اروپا حدود 11 و در بازار NBP انگلستان 9 دلار بود. همزمان با این بازارهای تک محمولهای، ترکیبی از قراردادهای کوتاه مدت و بلندمدت گاز در بازارهای منطقهای وجود دارد که قیمت گاز بر اساس چانه زنی تعیین میشود. در واقع معاملات گاز در بازارهای گاز بر مبنای توافق دوجانبه خریدار و فروشنده است. اکثر این قراردادها بلندمدت بوده و قیمت گاز براساس نفت خام تعیین میشود. قیمت گاز در قراردادهای بلندمدت بسیار گران تر از خرید گاز در بازار آزاد است. به همین دلیل تولیدکنندگان گاز از سوی خریداران بر اساس قراردادهای بلندمدت تحت فشار هستند تا شرایط انعطاف پذیرتری را اعمال کنند. در عین حال وجود بند تجدید نظر میتواند منافع فروشنده و خریدار را تضمین کند. بنابراین مکانیزم قیمتگذاری گاز طبیعی و قیمت حاکم بر بازارهای منطقهای نقش بسیار مهمی در تعیین بازارهای هدف و اولویت بندی ایفا میکند.
از طرف دیگر، مصرفکنندگان عمده انرژی، سرمایه گذاری چشمگیری را در زمینه بهرهبرداریهای فزاینده از انرژیهای نو، توسعه منابع غیرمتعارف و تحقیقات در ابعاد فنی و اقتصادی انجام میدهند تا وابستگی خود را به واردات انرژی کاهش دهند. پیشرفت فناوریها سبب کاهش هزینههای تولید گاز از منابع غیرمتعارف شده و این امر میتواند بازار جهانی نفت و گاز را به گونهای مؤثر دگرگون سازد. انقلاب در فناوری استخراج گاز، موجب بهرهبرداری اقتصادی از ذخایر عظیم گاز سنگهای رستی و لایههای زغال حاوی گاز شده است. این درحالی است که تجارت گاز طبیعی مایع شده (LNG) نیز پیوسته رو به افزایش است. با وقوع انقلاب شیل گاز در امریکا و تولید گاز از منابع غیرمتعارف و همچنین تبدیل شدن امریکا از واردکننده به صادرکننده گاز به همراه افزایش تجارت LNG، بازار جهانی گاز دچار تغییرات بنیادی شده و قیمت گذاری گاز را دچار تحول کرده است، به گونهای که حتی برخی از کارشناسان بازار معتقدند اکنون بازار نفت و گاز میتوانند دو بازار جدا با مکانیزم قیمتی خاص خود باشند. تشکیل مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) نیز از مهمترین تحولات در عرصه بینالمللی گاز محسوب میشود.
بازارهای منطقهای گاز طبیعی
صاحبخبر -