به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
شرق: در نشست جهانی مسکن بارسلون شهرداران شهرهای بزرگ از زمین‌هایی گفتند که سال‌هاست قرار است به خانه تبدیل شوند. در بارسلون ۶۵ محدوده شهری وجود دارد که ظرفیت ساخت نزدیک به صد هزار خانه را دارند. زمین‌ها در طرح‌های شهری پیش‌بینی شده‌اند، اما خانه‌ها هنوز ساخته نشده‌اند. بعضی پروژه‌ها سال‌ها در انتظار مجوز مانده‌اند و بعضی دیگر سرمایه لازم را برای ساخت ندارند. این وضعیت در شهری ادامه دارد که افزایش اجاره‌بها زندگی را برای بسیاری از ساکنان دشوار کرده است. بارسلون از سوم تا پنجم نوامبر میزبان نشست جهانی مسکن بود. نمایندگان شهرهایی مانند پاریس، آمستردام، میلان و دوبلین در این نشست درباره بحران مسکن گفت‌وگو کردند. مسئله مشترک آنها کمبود خانه‌های قابل پرداخت برای شهروندان بود. در بسیاری از شهرهای اروپایی حتی کسانی که شغل و درآمد ثابت دارند برای اجاره خانه با مشکل روبه‌رو شده‌اند. برخی ناچارند از محله‌هایی که سال‌ها در آنها زندگی کرده‌اند بروند و بعضی دیگر توان خرید نخستین خانه خود را ندارند. یکی از بحث‌های مهم نشست به زمین‌هایی اختصاص داشت که امکان ساخت‌وساز در آنها وجود دارد اما سال‌ها بدون استفاده باقی مانده‌اند. بارسلون اکنون بررسی ۶۵ محدوده برنامه‌ریزی شهری را آغاز کرده است. برآوردها نشان می‌دهد در این محدوده‌ها می‌توان نزدیک به صد هزار واحد مسکونی ساخت. رامون گارسیا براگادو، حقوق‌دان و متخصص برنامه‌ریزی شهری، در این نشست توضیح داد قرار است دلایل توقف یا کندی اجرای طرح‌ها شناسایی شود. مشکلات مالی و طولانی‌شدن مراحل اداری از مهم‌ترین موانع هستند. جوزپ آنتونی مارتینز زاپلانا، رئیس اتحادیه ساخت‌وساز بارسلون نیز از زمان طولانی اجرای پروژه‌ها انتقاد کرد. به گفته او ساخت برخی پروژه‌های مسکونی ممکن است تا هفت سال طول بکشد. او خواستار کوتاه‌شدن مراحل صدور مجوز و همکاری بیشتر دستگاه‌های دولتی با سازندگان شد. هفت سال انتظار برای ساخت خانه در شهری که اجاره‌بها بخش بزرگی از درآمد خانوارها را می‌بلعد زمان کوتاهی نیست. در این مدت خانواده‌های تازه‌ای وارد بازار مسکن می‌شوند و تقاضا افزایش پیدا می‌کند. با این حال زمینی که قرار بوده بخشی از نیاز مسکن شهر را تأمین کند همچنان در انتظار ساخت می‌ماند.
اجاره‌ها پایین آمده‌اند؟
بارسلون از مارس ۲۰۲۴ مقررات کنترل اجاره را اجرا کرده است. دولت محلی کاتالونیا می‌گوید اجرای سیاست‌های تنظیم بازار در مناطق تحت فشار توانسته اجاره‌ها را بین ۹ تا ۱۱ درصد کاهش دهد. با این حال داده‌های رصدخانه مسکن کلان‌شهری بارسلون تصویر محدودتری از کاهش قیمت‌ها نشان می‌دهد. براساس این داده‌ها، میانگین اجاره قراردادهای جدید در بارسلون از ۱۱۹۳ یورو در ماه در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۴ به ۱۱۶۱ یورو در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۵ رسیده است؛ یعنی کاهش اسمی حدود ۲.۷درصدی. این دو عدد به دوره‌ها و محدوده‌های متفاوتی مربوط هستند، اما هر دو یک نکته را روشن می‌کنند: بارسلون توانسته تا اندازه‌ای جلوی افزایش اجاره را بگیرد ولی هنوز با مسکن گران دست‌وپنجه نرم می‌کند. گرگلی کاراچونی، شهردار بوداپست، در همین نشست از شکاف میان نسل‌ها سخن گفت. او توضیح داد جوانانی که از حمایت مالی خانواده برخوردارند، شانس بیشتری برای ورود به بازار مسکن دارند. در مقابل کسانی که چنین پشتوانه‌ای ندارند باید بخش بزرگی از درآمد خود را صرف اجاره کنند. به این ترتیب وضعیت مالی خانواده بیش از گذشته بر امکان خانه‌دارشدن نسل جوان اثر می‌گذارد.
شهر برای چه کسانی می‌ماند؟
در نشست شهرداران که با عنوان «حق ماندن» برگزار شد، بحث از تعداد خانه‌های ساخته‌شده فراتر رفت. نمایندگان شهرهایی از اروپا و آمریکای شمالی و جنوبی درباره ساکنانی صحبت کردند که دیگر توان پرداخت هزینه زندگی در شهر خود را ندارند. برای بسیاری از این افراد ترک محله فقط به معنای عوض‌کردن خانه نیست؛ با جابه‌جایی محل سکونت ممکن است مسیر رفت‌وآمد به محل کار طولانی‌تر شود، کودکان از مدرسه و دوستان خود دور شوند و خانواده‌ها ارتباط روزانه با همسایه‌ها و بستگانشان را از دست بدهند. ژائومه کولبونی، شهردار بارسلون، در این نشست خواستار اختصاص منابع مالی بیشتر به شهرداری‌ها برای ساخت مسکن مقرون‌به‌صرفه شد. او معتقد است شهرها بدون حمایت مالی و اختیارات قانونی کافی نمی‌توانند پاسخ‌گوی بحران مسکن باشند. بارسلون برای افزایش عرضه خانه برنامه‌ای با عنوان «Pla Viure» در دست اجرا دارد. شهرداری در این برنامه ساخت مسکن جدید و نوسازی ساختمان‌های موجود و حمایت از خانوارهای آسیب‌پذیر را دنبال می‌کند. یکی از هدف‌های اعلام‌شده، تحویل کلید سه هزار خانه تا سال ۲۰۲۷ است. خوان رامون ریرا، مسئول سیاست‌گذاری مسکن شهرداری بارسلون نیز پیشنهاد کرد مسکن در کنار دیگر خدمات اساسی به عنوان پنجمین رکن دولت رفاه شناخته شود. به اعتقاد او دولت‌ها باید مسئولیت بیشتری در تأمین خانه برای شهروندان بپذیرند.
خانه بدون مالکیت فردی
در کنار ساخت مسکن عمومی، تجربه تعاونی‌های مسکن نیز در بارسلون بررسی شد. در این شیوه قرار نیست همه ساکنان مالک فردی واحد مسکونی خود باشند؛ افراد می‌توانند با عضویت در تعاونی از حق سکونت بلندمدت برخوردار شوند و هزینه‌ای متناسب با قواعد تعاونی بپردازند. تجربه‌هایی از آلمان، هلند و کاتالونیا در این نشست مطرح شد. هدف چنین طرح‌هایی آن است که دسترسی به خانه فقط به توانایی خرید ملک وابسته نباشد. البته اجرای این برنامه‌ها بدون تأمین زمین و حمایت مالی و مقررات مشخص امکان‌پذیر نیست. در بخش دیگری از نشست، موضوع افزایش تراکم ساختمانی در محله‌های موجود بررسی شد. شهرهای بزرگ برای ساخت خانه‌های بیشتر با کمبود زمین روبه‌رو هستند و یکی از پیشنهادها، استفاده بهتر از زمین‌های داخل شهر است. اما لائورا لیتو، معاون شهردار ناپل، نسبت به پیامدهای اجتماعی نوسازی محله‌ها هشدار داد. به گفته او، اجرای طرح‌های بازآفرینی ممکن است قیمت زمین و خانه را بالا ببرد و ساکنان قدیمی را ناچار به ترک محله کند. این نگرانی به‌ویژه درباره محله‌هایی مطرح است که سال‌ها محل زندگی خانوارهای کم‌درآمد بوده‌اند. نوسازی ساختمان‌ها و خیابان‌ها می‌تواند شرایط محله را بهتر کند اما اگر هزینه سکونت هم‌زمان افزایش پیدا کند چه کسانی از این تغییرات بهره‌مند می‌شوند؟
شهرداری‌ها پول کافی ندارند
مسئله تأمین مالی نیز یکی از موضوعات اصلی نشست بود. متیو بالدوین، مسئول کارگروه مسکن کمیسیون اروپا، اعلام کرد پاسخ به نیازهای مسکن اروپا سالانه حدود ۱۵۰ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری اضافی می‌خواهد. او بر ضرورت تأمین منابع بلندمدت و افزایش اختیارات شهرداری‌ها برای تنظیم بازار اجاره کوتاه‌مدت تأکید کرد. در شهرهایی که اجاره گردشگری رونق دارد، بخشی از خانه‌ها به‌جای سکونت دائمی، در اختیار مسافران قرار می‌گیرند. این موضوع به یکی از نگرانی‌های مدیران شهری درباره کاهش عرضه مسکن تبدیل شده است. در پایان نشست بارسلون، شهرداران درباره چند مسیر برای مقابله با بحران مسکن گفت‌وگو کرده بودند. ساخت خانه‌های بیشتر و کنترل اجاره و گسترش مسکن عمومی و حمایت از تعاونی‌ها از جمله این راهکارها بود. با این حال اجرای هر‌کدام به منابع مالی و تصمیم‌های قانونی و همکاری دولت‌ها با شهرداری‌ها وابسته است. در خود بارسلون هنوز سرنوشت ۶۵ محدوده شهری مشخص نشده است. برآورد ساخت نزدیک به ۱۰۰ هزار خانه وجود دارد اما نه زمان اجرای همه پروژه‌ها روشن است و نه معلوم است چه تعداد از این خانه‌ها با درآمد خانوارهای کم‌درآمد و متوسط تناسب خواهند داشت. برای ساکنانی که امروز در جست‌وجوی خانه هستند، فاصله میان ظرفیت ساخت روی کاغذ و تحویل کلید یک مسئله واقعی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.