دکتر عظیم عظیمی به مناسبت هفته نوجوان (۸ تا ۱۳ آبان) در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به حساسیت‌های دوره نوجوانی و تفاوت‌های این دوره با کودکی، گفت: دوران نوجوانی به خودی خود یک دوران حساس است، اما یک دوره گذر ابتدایی هم دارد که این دوره گذر مربوط به عبور از انتهای کودکی به سمت نوجوانانی است و معمولا در دختران در محدوده سنی ۱۰ تا ۱۲ سال و در پسران در محدوده سنی ۱۲ تا ۱۴ سال بروز می‌کند. این دوره گذر یکی از حساس‌ترین بخش‌های نوجوانی است.
وی با بیان اینکه افراد در سن کودکی معمولا پیرو دیگران هستند و دوست دارند از دیگران تبعیت کنند و دستور بگیرند، افزود: اما در دوران نوجوانی که افراد به سن بلوغ نزدیک می‌شوند، احساس استقلال و خودپیروی در آنها نمود بیشتری دارد. در این سن فرد ترجیح می‌دهد حرف خود را به کرسی بنشاند و بر خواسته‌ها و حقوق خود اصرار بیشتری دارد.
این روانشناس با تاکید بر اینکه خانواده‌ها باید این رفتارهای نوجوان را به درستی بشناسند و درک کنند، اظهار کرد: هر گونه عکس‌العمل و رفتار نادرست با نوجوانان می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد و باعث فاصله گرفتن نوجوان از خانواده شود.
عظیمی از خطر جدی دور شدن نوجوان از خانواده یاد کرد و ادامه داد: هر فردی نیازمند توجه و دیده شدن است و وقتی این توجه را از درون خانواده دریافت نکند سراغ گروه‌ها و افرادی می‌رود که بعضا خطرآفرین خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: شکارچیانی هستند که همواره به دنبال نوجوانان مضطرب و افسرده می‌گردند و می‌توانند آنان را منحرف کنند. یکی از مهمترین این موارد پیشنهاد دادن مواد مخدر به نوجوان است.
این روانشناس در خود فرورفتن، از دست دادن عزت نفس، احساس درماندگی و مفید نبودن را از دیگر پیامدهای رفتار نادرست والدین با نوجوانان برشمرد و اظهار کرد: دوره نوجوانی همراه با انرژی زیاد است که این انرژی باید در مسیر شکوفایی نوجوان قرار گیرد، اما گاهی به دلیل برخوردهای نادرست والدین این انرژی یا آزاد نمی‌شود و یا منحرف خواهد شد.
نظارت کنید، نه کنترل‌گری!
عظیمی کنترل‌گری مستمر را یکی از رفتارهای نادرست والدین با نوجوانان دانست و گفت: اگر چه نوجوانی دوران حساسی است و والدین باید در این سن بر نوجوان خود نظارت داشته باشند، اما این نظارت‌ها باید به صورت نامحسوس باشد که نوجوان احساس نکند دائم در حال کنترل شدن و پایش است.
وی افزود: خانواه‌ها باید از برخی رفتارهای نادرست مانند اینکه مدام از فرزند خود سوال کنند که کجا بوده، با چه کسی صحبت کرده و... خودداری کنند و به صورت غیرمستقیم بر رفت و آمد و دوستان فرزند خود نظارت داشته باشند.
این روانشناس یکی از بهترین شیوه‌های نظارتی والدین را دوستی با فرزندشان دانست و اظهار کرد: وقتی ارتباط دوستانه قوی بین والدین و نوجوان وجود داشته باشد، خود نوجوان عمده مسائل را برای والدین تعریف خواهد کرد و دیگر نیازی به کنترل گری نیست.
تمایل جدی به حضور در گروه‌های همسال
عظیمی با بیان اینکه یکی از تغییرات جدی دوران نوجوان تمایل به حضور بیشتر در گروه‌های همسال، ارتباط گرفتن با دوستان همسن و حتی پیروی و الگو گرفتن از همسالان است، یادآور شد: این امکان وجود دارد که نوجوان با دوستان خود صمیمیت بیشتری نسبت به خانواده داشته باشد.
وی با تاکید بر اینکه خانواده‌ها باید این ویژگی نوجوانان را درک کنند، ادامه داد: نوجوان نباید از ارتباط با همسالان خود منع شود، بلکه لازم است زمینه ارتباط او با افراد سالم و خوب فراهم شود.
این روانشناس از خانواده‌ها خواست دوستان فرزند خود و حتی خانواده آنان را بشناسند و گفت: باید جلوی ارتباط نوجوان با افراد ناباب گرفته شود.
نگذاریم نوجوانان در فضای مجازی غوطه‌ور شوند
عظیمی یکی دیگر از چالش‌های مهم دوران نوجوانی را تمایل به استفاده از فضای مجازی و حتی یارگیری در این فضا برشمرد و افزود: استفاده از فضای مجازی برای نوجوانان باید کاملا مدیریت شده باشد. نه به طور کامل منع شود و نه اجازه دهیم نوجوان تمام زمان خود را در فضای مجازی بگذراند و در این فضا غوطه‌ور شود.
وی اظهار کرد: حضور بیش از حد در فضای مجازی هم عوارض فیزیکی و هم روانشناختی برای نوجوان دارد و ممکن است زمینه انحراف به برخی مشکلات را هم فراهم کند.
به گفته این روانشناس، لازم است والدین فرصت‌هایی برای ورزش و فعالیت نوجوان خود فراهم کنند تا وابستگی آنها به فضای مجازی کمتر شود.
تغییرات ظاهری، یک چالش جدی پیش روی نوجوانان
عظیمی در ادامه از تغییرات ظاهری نیز به عنوان یکی از چالش‌های جدی پیش روی نوجوانان یاد کرد و افزود: فرد نوجوان در این سن ممکن است با رشد ناهمگون اعضای بدن، بزرگی بینی، بزرگی قوزک و ساق پا، بزرگ شدن سیب گردن و تغییر صدا مواجه شود.
وی با بیان اینکه خانواده‌ها نباید به هیچ عنوان این تغییرات ظاهری را بزرگنمایی کرده و یا این تغییرات را به هر نوعی بر سر نوجوان بکوبند، خاطرنشان کرد: باید برای نوجوان تشریح کنیم که این تغییرات طبیعی بوده و تنها مختص به او نیست.
این روانشناس از خانواده‌ها خواست به نوجوان خود توضیح دهند که تغییرات نوجوانی و سن بلوغ گذرا بوده و مقدمه‌ای برای بزرگ شدن آنهاست و اگر ناهمگونی در رشد بدن رخ دهد نیز به تدریج برطرف خواهد شد.
عظیمی در ادامه از نقش مهم مدارس در زمینه تعامل سازنده با نوجوانان نیز یاد کرد و ادامه داد: بسیار ضروری است که در مدارس نیز رفتار صحیح با نوجوانان مد نظر باشد و از ظرفیت مشاوران و روانشناسان در مدارس استفاده شود. حتی دوره‌های آموزشی برای نوجوانان در زمینه‌های مختلف مانند خطر مواد مخدر و ... برگزار شود.
انتهای پیام