رسانه‌های اروپایی پس از تصادف مرگبار دو قطار پرسرعت در اسپانیا، دوباره پرسش‌هایی درباره وضعیت نگهداری زیرساخت‌های داخلی مطرح کرده‌اند؛ پرسشی که در سایه ارسال صدها میلیارد یورو کمک به اوکراین برجسته‌تر شده است. صبح چهارشنبه ۲۸ اکتبر بود که در خط پرسرعت مادرید-سویل و نزدیکی شهرک اوردا در استان تولدو، قطار دولتی رنفه با سرعت بالا به عقب قطار متوقف‌شده شرکت خصوصی ایریو برخورد کرد. دست‌کم ۶۹ نفر کشته و بیش از ۱۰۰ نفر مجروح شدند. این یکی از بدترین حوادث ریلی اروپا در دهه‌های اخیر و دومین فاجعه مرگبار شبکه پرسرعت اسپانیا در سال جاری، پس از حادثه ژانویه در آداموز بود که ۴۶ قربانی گرفت.بر اساس گزارش‌ها در حادثه اخیر در اسپانیا، سیستم کنترل خودکار در بخشی از مسیر دچار اختلال شد و چند قطار متوقف شدند. مرکز کنترل، اجازه ادامه حرکت با سرعت عادی (بدون محدودیت ۴۰ کیلومتر بر ساعت که پروتکل ایجاب می‌کرد) را صادر کرد. صوت‌های ضبطی منتشرشده نشان می‌دهد راننده قطار رنفه دستور ادامه با سرعت عادی را دریافت کرد، در حالی که قطار ایریو هنوز متوقف بود و راننده‌اش گزارش داده بود سیستم اجازه حرکت نمی‌دهد. وزیر حمل‌ونقل اسپانیا، اسکار پونته، این تصمیم را «غیرقابل توضیح» خواند.
اسپانیا طولانی‌ترین شبکه پرسرعت اروپا را دارد و تا پیش از امسال یکی از ایمن‌ترین کشورهای اتحادیه اروپا از نظر آمار مرگ‌ومیر ریلی بود. اما داده‌های کمیسیون اروپا نشان می‌دهد بین ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ فقط حدود ۱۶درصد از هزینه سالانه شبکه پرسرعت صرف نگهداری، نوسازی و ارتقا شده و ۸۴ درصد به ساخت خطوط جدید اختصاص یافته است. در آلمان و فرانسه این نسبت برای نگهداری نزدیک به یک‌سوم بوده است. اسپانیا در مقایسه با میانگین اتحادیه اروپا تقریباً نیمی از هزینه نگهداری به ازای هر هزار کیلومتر مسیر را صرف می‌کند. اتحادیه رانندگان قطار اسپانیا پیش از حادثه درباره ارتعاشات، فرسودگی و نیاز به پروتکل‌های ایمنی هشدار داده بود.
این تصویر، محدود به اسپانیا نیست. در آلمان، شبکه ریلی با مشکل فرسودگی گسترده روبه‌رو است؛ تأخیرهای ناشی از نقص زیرساخت در سال ۲۰۲۶ افزایش قابل توجهی داشته و مدیران راه‌آهن از نیاز به سرمایه‌گذاری‌های عظیم برای نوسازی سخن گفته‌اند. گزارش‌های اتحادیه اروپا درباره شبکه حمل‌ونقل نیز از زیرساخت‌های در حال فرسوده شدن و نیاز به صدها میلیارد یورو سرمایه‌گذاری برای نگهداری و ارتقا خبر می‌دهند.
در همین دوره، براساس ارقام کمیسیون اروپا و ردیاب‌های مستقل مانند مؤسسه کیل، حمایت مالی، نظامی و بشردوستانه اتحادیه اروپا و کشورهای عضو از اوکراین از سال ۲۰۲۲ تا پاییز ۲۰۲۶ به بیش از ۲۲۰ تا ۲۳۱ میلیارد یورو رسیده است. بخش قابل توجهی نظامی است و بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی جدید نیز بخش عمده‌ای را به نیازهای دفاعی اختصاص داده است.
بسیاری حالا این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه کشوری با شبکه پرسرعت گسترده و سابقه ایمنی نسبتاً خوب، در فاصله کوتاه دو حادثه مرگبار را تجربه می‌کند، اما سهم نگهداری از بودجه زیرساختی آن همچنان پایین می‌ماند. مقامات اسپانیایی وعده تحقیق کامل و برخورد با هرگونه سهل‌انگاری را داده‌ و سه روز عزای ملی اعلام کرده‌اند. بااین‌حال، حادثه اوردا فراتر از یک پرونده ایمنی ریلی، بار دیگر مسئله اولویت‌های مالی اروپا را به میان آورده است؛ قاره‌ای که در سال‌های اخیر، همزمان با افزایش هزینه‌های نظامی، تقویت توان دفاعی و حمایت تسلیحاتی از اوکراین، با نیازهای انباشته زیرساختی در داخل مرزهای خود روبه‌رو است. پرسش اینجاست در معادله امنیتی جدید اروپا، چه سهمی برای امنیت روزمره شهروندان و نگهداری از زیرساخت‌هایی باقی می‌ماند که زندگی آنان به آن وابسته است؟