رئیس‌جمهور پزشکیان از تلاش‌های جدید برای گفت‌وگو و حل مشکل از طریق دیپلماسی خبر داده و تأکید کرده است که در این زمینه رهبر انقلاب اختیاراتی به دولت داده‌اند. بر همین اساس، میانجی‌ها فعال شده‌اند و پیام و پس‌پیام میان طرف‌ها رد و بدل می‌شود و متن‌های پیشنهادی میان دو کشور در حال تبادل است.
بر اساس خبرهای منتشرشده، این بار کانال‌های زیادی برای جلوگیری از جنگ و وساطت میان ایران و آمریکا فعال شده‌اند؛ اما آنچه مهم است، پذیرش مطالبات ایران از سوی آمریکاست که گره کور این مذاکرات را باز خواهد کرد.
در کنار تلاش‌های قطر و پاکستان، شبکه المیادین مدعی است میانجیگری جدیدی از طریق عمان میان تهران و واشنگتن با تضمین کامل اقتصادی و امنیتی چین شکل گرفته است. بر همین اساس، سلطان عمان که به پکن رفته است، روز گذشته با رئیس‌جمهور چین دیدار کرد؛ سفری استثنایی که می‌توان آن را اولین سفر یک رئیس دولت عمانی از زمان برقراری روابط دو کشور در سال ۱۹۷۸ نام برد. شی در این دیدار به هیثم بن طارق گفت که چین، گسترش و تعمیق روابط با عمان را به عنوان یک انتخاب استراتژیک مشترک برای هر دو کشور می‌بیند.
گفته شده است که سفیر ایران یک ساعت پیش از دیدار سلطان عمان با رئیس‌جمهور چین، به همراه هیئتی از همراهان خود در محل حاضر شده و در نشستی جداگانه با طرف چینی در طبقه دوم تالار بزرگ خلق شرکت کرده است. پس از پایان نشست سران، وانگ یی و بدر البوسعیدی، وزیران خارجه چین و عمان، در تالار بزرگ خلق باقی ماندند تا در نشست سه‌جانبه‌ای با هیئت ایرانی شرکت کنند. هدف از نشست وزیران خارجه چین و عمان با هیئت ایرانی، بررسی میانجیگری ارائه‌شده از سوی عمان و تضمین‌های ارائه‌شده از سوی چین بود.
اکنون می توان گفت علاوه بر میانجیگری قطر و پاکستان و روسیه یک مسیر مذاکراتی سه‌جانبه یا موازی میان پکن، مسقط و تهران نیز در جریان است.
ما آنچه در رد و بدل پیام‌ها، طرح‌ها و پیشنهادها مهم است، تأکید تهران بر عدم فریب‌خوردن است. سخنگوی وزارت خارجه در نشست خبری روز گذشته خود مواضع تهران درباره مذاکرات را تشریح کرد و گفت: «مبنای گفت‌وگوها و مذاکرات بین ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها، همان طرح هفت‌مرحله‌ای ایران است که اکنون فشرده شده و امکان اجرای آن طی دو روز وجود دارد. این موضوع نیز نشانگر رویکرد مبتنی بر حسن نیت ایران است. اعلام کرده‌ایم که در صورت اجرای مطالبات ایران، این امکان وجود دارد که ظرف مدت کوتاهی، هم امنیت به تنگه هرمز بازگردد و هم روند مذاکرات آغاز شود. همه این موارد بستگی به طرف آمریکایی دارد که چگونه می‌خواهد درباره آینده این روند اقدام کند.»
بقایی همچنین در واکنش به تناقض و دوگانگی در اظهارات مقامات آمریکایی از جمله روبیو و ترامپ که همچنان ایران را تهدید می‌کنند و ونس که برای دبیر شورای عالی امنیت ملی نامه می‌نویسد، تأکید کرد: «هر عملیاتی، به فرض اینکه فریب باشد، که از این جماعت هیچ بعید نیست، دو طرف دارد: یکی فریب‌دهنده و دیگری فریب‌خورنده. بنابراین، فریب نخوریم و نمی‌خوریم. این نخستین تجربه ما در تعامل با طرف‌های آمریکایی نیست.» وی بیان کرد: «ما حتماً فراموش نکرده‌ایم که فقط نیم ساعت قبل از تجاوز نظامی آن‌ها در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، رئیس‌جمهور آمریکا توئیت زد و اعلام کرد که مذاکرات با ایرانی‌ها همچنان ادامه دارد. ما با اشراف به آنچه در این دو سال اتفاق افتاده و همچنین تجربه سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸، همه این موارد را در نظر داریم.»
قالیباف، مذاکره کننده ایران است
این دیپلمات ارشد ایرانی در ادامه این نشست همچنین درباره شائبه تغییر در ترکیب تیم مذاکره کننده ایرانی بیان کرد: « دبیر شورای عالی امنیت ملی خیلی صریح موضوع را بیان کرد و در مورد روند مدیریت دیپلماسی کشور و اینکه شعام این کار را مدیریت می‌کند. وقتی می‌گوییم شعام هم ریاست جمهوری به عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی، وزارت خارجه به عنوان عضو و سایر ارکان نظام که در شورای امنیت ملی نقش و جایگاه دارند.»
وی گفت: «مذاکره کننده ما همانطور که عراقچی در مصاحبه خود اعلام کرد، آقای قالیباف است و الحمدلله انسجام و همدلی در بین تصمیم‌گیران و مراجع عالی تصمیم‌گیری بی سابقه است.»
براساس اخبار و رویدادهای چند روز اخیر می‌توان گفت که دیپلماسی برای جلوگیری از جنگ در چند مسیر موازی فعال شده است: قطر، پاکستان، روسیه و به‌طور ویژه مسیر سه‌جانبه تهران–مسقط–پکن. نقش عمان به‌عنوان میانجی و نقش چین به‌عنوان تضمین‌کننده اقتصادی و امنیتی، وزن این مسیر جدید را افزایش داده است؛ اما تهران تأکید می‌کند که مبنای مذاکرات، طرح هفت‌مرحله‌ای ایران و پذیرش مطالبات آن از سوی آمریکاست. در عین حال، لحن رسمی ایران محتاطانه است. می‌توان گفت فضای دیپلماسی جدی‌تر شده، اما هنوز به توافق نزدیک نیست؛ گره اصلی، پذیرش عملی مطالبات ایران و ارائه تضمین‌های قابل راستی‌آزمایی از سوی آمریکاست. تا زمانی که این گره باز نشود، مسیرهای میانجیگری بیشتر در حکم مدیریت بحران و جلوگیری از جنگ خواهند بود، نه پایان قطعی تنش.
آخرین تحولات مذاکرات به روایت آقای سخنگو؛
فریب نمی‌خوریم
صاحب‌خبر -
∎