به گزارش ایرنا، اگرچه ظرفیت بالای تولید و توان رقابتی مرکبات مازندران در بازارهای منطقه یک فرصت توسعه و رونق اقتصادی در مازندران و ارز آوری برای کشور محسوب می‌شود، اما این که مسوولان صادرات بسیار ناچیز را در مقایسه با میزان تولید، بوق و کَرنا کنند، دردی را دوا نمی کند.
تولید افزون بر سه میلیون تن مرکبات تیغ دولبه فرصت و تهدید برای باغداری است که دولتمردان با ایجاد بازار مازاد بر مصرف از طریق افزایش صادرات مرکبات می توانند از تهدید بسیار جدی جلوگیری کنند. این که حداکثر میزان صادرات مرکبات استان به ۱۰۰ هزار تن برسد، قطره ای از آب دریا است.
بی توجهی به مشکلات و موانع صادرات مرکبات مازندران در حالی است که طبق بررسی ها در یک دهه اخیر اجرای طرح هایی نظیر اصلاح و احیاء باغ مرکبات مازندران مورد توجه جدی قرار گرفت، یعنی توسعه سیستم آبیاری تحت فشار، توسعه سیستم کود آبیاری و محلولپاشی عناصر غذایی، احداث باغ به شیوه جوی پشته ای، توسعه ارقام جدید با عملکرد بالا و پیش رس، تولید نهال های استاندارد و گواهی شده، مدیریت کنترل آفات و بیماری های گیاه و از همه مهمتر ذخیره سازی مناسب و کاهش ضایعات سبب شد تا متوسط عملکرد تولید مرکبات درهکتار ارتقا بیابد و عرضه آن نیز مدیریت شود.
اگرچه چرخ کشاورزی مدرن و پیشرفته در مازندران طی یک دهه اخیر سرعت بیشتری به خود گرفته است، اما به دلیل شکل نگرفتن زنجیره تولید همواره دلالی و واسطه بازی در بازار انواع محصولات کشاورزی مورد اعتراض همه از جمله تولید کنندگان، مسئولان و مصرف کنندگان است. هرچند طی چند سال اخیر باغداری مرکبات مازندران به نسبت در همه فرایند های تولید تا بازار مصرف از موفقیت چشمگیری برخوردار شده است، اما قرار گرفتن به مرز تولید سه میلیون و ۵۰۰ هزار تن مرکبات در این خطه شمالی به برنامه ریزی جدی نیاز دارد.
کارشناسان باغبانی معتقدند که به طور یقین با اجرای کامل همه مسایل فنی و البته همراهی و ثبات اقلیمی متوسط تولید مرکبات استان طی چند سال آینده تا ۵۰ تن درهکتار می رسد و این مقدار تولید به بازار مصرف بالایی نیاز دارد.
مازندران طبق چشم‌انداز ترسیم شده در سال ۱۳۹۶ قرار بود تا سال ۱۴۰۰ به صادرات سه میلیارد دلاری برسد، اما به استناد آمارها میزان ارزش صادرات این استان رشد چندانی نداشت و سال گذشته کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار صادرات انواع محصولات وکالاهای تولیدی و صنعتی به ثبت رسیده است.
طبق آمار رسمی هر ساله حدود هشت میلیون تن انواع محصولات کشاورزی در مازندران تولید می شود که بخش قابل توجهی از این محصولات قابلیت صادر شدن به کشورهای همسایه را دارد. اما به دلایل مختلف طی سال‌های اخیر مازندران به سهم واقعی‌اش از صادرات نرسیده است.
دلالان؛ برندگان اصلی بازار مرکبات بدون صادرات
از آن جایی که گردش مالی این بخش محصولات باغی به ویژه مرکبات نقش مهمی در معیشت و چرخه اقتصادی خانوارها اعم از کشاورزان و دیگر شهروندان استان مانند کارگران روزمزد، بخش حمل و نقل و بازار دارد با این وصف یکی از ویژگی های مرکبات، تازه خوری و ضرورت ذخیره سازی آن برای ورود تدریجی به بازار است. وضعیتی که با توجه به تولید مازاد بر مصرف و لزوم برداشت به موقع دلالان بیشترین سو استفاده را می کنند.
نکته قابل تامل در تولید و عرضه مرکبات به عنوان یک میوه پائیزی مازندران این است که تا ۷۰ درصد آن را پرتقال تشکیل می دهد و بیش از ۸۵درصد از آن به دلیل نبود صنایع فرآوری تازه خوری می شود. در چنین وضعیتی باغدار امسال با قیمتی که بر اساس هزینه تولید و اندکی سود محاسبه می کند، در چیدن محصولش مردد است.
بررسی های میدانی نشان می دهد که پایین بودن قیمت مرکبات سر باغ‌های مازندران بسیار نگران کننده شده است، باغداران می گویند همان طوری که نارنگی انشو با کمترین قیمت یعنی کمتر از ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان سر باغ خرید و فروش شده است، رقم پرتقال که برداشت آن از پانزدهم آبان ماه شروع می شود، نگرانی ها را دوچندان کرده است.
اصل اساسی تعیین قیمت محصول بر اساس میزان عرضه و تقاضا همواره مورد بی توجهی مسوولان قرار می گیرد، یعنی به هیچ عنوان نمی توان برای محصولات قیمت دستور نوشت؛ این که در نشست تنظیم بازار مازندران بازه قیمتی محصولات درجه‌یک مرکبات، از جمله نارنگی را بین ۷۰ تا ۱۵۰ هزار تومان تعیین شود، اصلا کارایی نداشته است، چراکه بهترین نارنگی سر باغ کمتر از ۳۵ هزار تومان و در بازار حداکثر تا ۸۰ هزار تومان در حال خرید و فروش است.
جایگزینی رقم تامسون با ارقام جدید پرتقال
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران از برنامه‌ریزی برای جایگزینی رقم تامسون با ارقام جدید پرتقال و اصلاح الگوی کشت را در شرایطی مطرح می کند که حداقل زمان باردهی و اقتصادی شدن باغ مرکبات پس از مراقبت های ویژه و هزینه سنگین، سه تا چهار سال است، یعنی درختان پرتقال تامسون که اکنون در بهترین وضعیت تولید قرار دارد، فقط به خاطر نداشتن بازار باید قطع شوند تا به رقم دیگر که قابلیت فرآوری دارد تبدیل شود!. شرایطی که بیشتر باغداران مازندران از اجرا کردن آن با چالش نقدینگی مواجه هستند.
هر چند با توجه به این که رقم پرتقال تامسون قابلیت خاصی برای فرآوری محصول ندارد و به دلیل مشکلات مازاد بر مصرف تولید هر ساله شاهد دورریز و هدر رفت بخشی از محصول هستیم باید در برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت، رقم غالب تامسون را با ارقام جدید پرتقال می توان جایگزین کرد اما اگر همزمان صادرات محصولات کشاورزی به خصوص مرکبات عملیاتی شود، به طور یقین باغداران انگیزه بیشتری نسبت به باغداری تجاری متناسب با شرایط اقلیمی جدید و الگوی کشت پیدا خواهند کرد.
زندگی بخش زیادی از جمعیت بیش از یک میلیون خانواری ساکن مازندران همچنان وابسته به تولیدات کشاورزی به شیوه سنتی است و مرکبات بعد از برنج از میان ۷۲ نوع محصول کشاورزی استان از اهمیت خاصی به لحاظ درآمدزائی برای روستائیان برخوردار است.
طبق آمار رسمی سازمان جهاد کشاورزی مازندران از ۱۱۰ هزار هکتار باغ مرکبات استان، ۲۵هزار هکتار نارنگی است که با توسعه و احیاء باغ مرکبات طی چند سال گذشته سطح باغ های نارنگی زودرس استان به ۱۲ هزار هکتار افزایش یافت.
نارنگی و پرتقال مهم ترین میوه باغ های مازندران هستند و بسته به گونه درخت به صورت زودرس و یا دیررس برداشت شده و روانه بازار می شود. در میان نارنگی ها ارقام ایواساکی، میاگاوا، اکتیو و هوشیموتو در باغ های مرکبات مازندران زودرس محسوب می شوند و به طور معمول برداشت آنها از دهه دوم شهریور آغاز می شود.