مواضع متفاوت جی‌دی ونس با دونالد ترامپ درباره شروع و ادامه جنگ با ایران که در هفته های قبل اتخاذ شد و پیام اخیر وی برای سرلشگر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی، صرفنظر از محتوای پیام و پاسخ ایران، می‌تواند نشانه‌ای از اراده جمهوریخواهان آمریکا برای آماده‌سازی او برای رقابت‌های ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۲۸ باشد.
جمهوریخواهان که به دلیل رویکرد شکست خورده ترامپ در قبال ایران،پایگاه مردمی خود را تضعیف شده و حزب را در آستانه شکست در مقابل دموکراتها در انتخابات کنگره می بینند، به دنبال آماده سازی فردی متفاوت از ترامپ برای انتخابات ریاست جمهوری در سال ۲۰۲۸ هستند.
جمهوریخواهان معتقدند ونس، به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور و چهره‌ای که پیش‌تر نسبت به مداخلات نظامی خارجی بدبین بوده، می‌تواند با ابراز مخالفت با یک جنگ پرهزینه و بی نتیجه علیه ایران، برای جلب حمایت بخشی از رأی‌دهندگان به صحنه آورده شود.
برای ارزیابی موضع جی‌دی ونس باید میان مخالفت او با جنگ طولانی و پرهزینه و مخالفت با هرگونه اقدام نظامی علیه ایران تفاوت گذاشت.
مواضع ونس، مخالفت با استفاده آمریکا از قدرت نظامی برای تامین منافع کشور نبوده بلکه با جنگ‌های طولانی و پرهزینه مخالفت کرده است.
او در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ تلویحاً از اختلاف‌نظر خود با ترامپ درباره جنگ ایران سخن گفت و اینگونه وانمود کرد که صرفاً ادامه‌دهنده سیاست‌های جنگ افروزانه ترامپ نیست و در موضوعات مهمی مثل جنگ و سیاست خارجی، مواضع مستقل دارد.
او قبلا هم در جریان مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۴، در گفت‌وگویی با تیم دیلون، کمدین منتقد آمریکایی گفته بود که جنگ با ایران به نفع آمریکا نیست و هزینه بسیار سنگینی خواهد داشت.
در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ نیز او به واشنگتن‌پست گفت آمریکا باید از گرفتارشدن در جنگی چندساله و بدون پایان روشن، پرهیز و گزینه دیپلماتیک را ترجیح دهد. با این حال، ونس امکان اقدام نظامی محدود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را رد نکرد.
ونس از یک سو به دنبال جذب جناح ضدجنگ در حزب جمهوریخواه است و از سوی دیگر نگران است که اگر بیش از حد از ترامپ فاصله بگیرد، در آتش خشم او بسوزد و حمایت هواداران وفادار به رئیس‌جمهور را از دست بدهد.
ونس به خوبی می داند که اگر بیش از حد هم از ترامپ دفاع کند نمی‌تواند خود را به‌عنوان جایگزینی متفاوت برای ریاست جمهوری، معرفی نماید.
در عین حال مخالفت ونس با جنگ های پر هزینه می تواند یک اقدام تاکتیکی از سوی جمهوریخواهان برای ساختن هویت سیاسی مستقل از ترامپ برای ونس باشد.
حزب جمهوریخواه برای مقابله با تبلیغات دموکرات ها علیه رویکرد جنگ افروزانه ترامپ،ممکن است ونس را طوری هدایت کند که از جنگ ترامپ علیه ایران انتقاد کند، به شعار «اول آمریکا» وفادار بماند و با گرفتار کردن آمریکا در جنگ‌های طولانی مخالفت کند.
تمایل حزب جمهوری خواه برای آماده سازی ونس از دید رسانه نیز پنهان نمانده و گزارش گاردین در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، فعالیت پررنگ ونس در حزب جمهوریخواه را نوعی تمرین احتمالی برای رقابت ریاست‌جمهوری در سال۲۰۲۸ ارزیابی کرده است.
بنظر می رسد با نزدیک شده به انتخابات ۲۰۲۸، جمهوریخواهان از ونس خواهند خواست که مخالفت خود را با ترامپ و سیاست های جنگ طلبانه آمریکا صریح‌تر و مستقل‌تر ابراز کند و با فاصله گرفتن تدریجی از ترامپ، به دنبال جلب نظر حامیان مالی جمهوریخواهان برای حضور انتخاباتی باشد.
احتمالا جمهوریخواهان بتدریج تجاوز ترامپ به ایران را اقدامی خودسرانه و بدون دریافت مجوز حزب القا کرده و با آماده کردن ونس به عنوان یک چهره مخالف ترامپ، او را برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری در ۲۰۲۸ گرم خواهند کرد.
نکته مهم این است که شکست آمریکا و رژيم صهیونیستی و تداوم انسجام ملی و اقتدار نظامی در ایران، انگیزه اصلی جمهوریخواهان برای خروج از بحران و فاصله گرفتن از ترامپ است.
به گزارش رویترز در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ ، دو سوم نامزدهای جمهوریخواه در رقابت‌های حساس مجلس نمایندگان و سنا، در برخی سیاست‌ها از ترامپ فاصله گرفته یا ارتباط خود با او را کم کرده‌اند.
در ۱۲ مورد از ۶۲ رقابت بررسی‌شده، اختلاف بر سر جنگ ایران یکی از محورهای اصلی بود. فشار اقتصادی ناشی از جنگبه دلیل مدیریت هوشمندانه تنگه هرمز توسط ایران، از مخالفت برخی جمهوریخواهان با ادامه جنگ و نگرانی آنان از افزایش قیمت سوخت و فشار بر خانوارها حکایت دارند.
این شواهد نشان می دهد که شکست آمریکا در جنگ با ایران، فقط یک ناکامی نظامی نیست؛ آزمونی برای تعیین جهت‌گیری آینده حزب جمهوریخواه نیز هست.
در واقعُ هزینه‌های سنگین جنگ برای آمریکا و ناکامی در دستیابی به اهداف اعلام‌شده به دلیل اقتدار نظامی ایران، عامل اصلی بازآرایی قدرت در حزب جمهوریخواه است.
*سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان