واشنگتن‌پست نوشت: در شرایطی که خطر ازسرگیری درگیری‌ها با ایران رو به افزایش است، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پیامی برای عالی‌ترین چهره در تهران فرستاده و اعلام کرده است که آمادگی دارد شخصاً با او دیدار کند تا درباره دستیابی به توافقی از طریق مذاکره برای پایان دادن به جنگ گفت‌وگو کند.
در ادامه این مطلب آمده است: ونس هفته گذشته نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارسال کرد. یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات، محتوای این نامه و اهداف آن را برای من تشریح کرد. وال‌استریت ژورنال نخستین رسانه‌ای بود که از ارسال این پیام خبر داد.
این مقام آمریکایی گفت: «این نامه بر تأکید مجدد بر اولویت منافع ملی، هم برای آمریکا و هم برای ایران، در مذاکرات متمرکز بود.»
به گفته این مقام، ونس تأکید کرده است که منافع اصلی آمریکا «اطمینان از دستیابی نیافتن ایران به سلاح هسته‌ای» است. او همچنین منافع ایران را «بازسازی اقتصاد آسیب‌دیده از جنگ و تحریم‌ها و حفظ حاکمیت ملی این کشور» توصیف کرده است.
این مقام آمریکایی افزود که ونس همچنین بر «ضرورت معرفی نمایندگانی از سوی ایران که اختیار لازم برای گفت‌وگو درباره مسائل هسته‌ای را داشته باشند» تأکید کرده است.
اقدام ونس برای برقراری ارتباط با رضایی نشان‌دهنده ارزیابی دولت ترامپ از جایگاه او به‌عنوان مهم‌ترین نقطه تماس در تهران و تنها فردی است که می‌تواند اجماعی در داخل ساختار قدرت ایران برای دستیابی به توافقی با هدف متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایجاد کند.
مقام‌های اطلاعاتی آمریکا معتقدند رضایی به‌طور منظم با رهبر جمهوری اسلامی، در ارتباط است و این دو طی چند روز گذشته، پس از دریافت نامه ونس، با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند.
این مقام آمریکایی گفت در صورت برگزاری چنین دیداری، محتمل‌ترین محل‌های آن استانبول یا دوحه، پایتخت قطر، خواهند بود.
کاخ سفید معتقد است فرصت دستیابی به توافقی برای حل‌وفصل بحران، بدون بازگشت به جنگ، ممکن است رو به پایان باشد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بر این باور است که تنها راه «از بین بردن این تهدید برای همیشه»، تغییر رژیم در ایران است. نتانیاهو پس از عملکرد غیرمنتظره قدرتمند خود در انتخابات روز سه‌شنبه، همچنان نقشی تعیین‌کننده در اسرائیل دارد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است که می‌خواهد «کار را در ایران تمام کند» و پنتاگون نیز در حال اعزام نیروهای بیشتری به منطقه است.
با این حال، روشن است که ترامپ و ونس دستیابی به توافقی مسالمت‌آمیز را به ازسرگیری درگیری‌ها ترجیح می‌دهند.
ونس هدایت دیپلماسی دولت آمریکا در قبال ایران را برعهده داشته است. او در ماه آوریل به اسلام‌آباد سفر کرد تا با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، دیدار کند. ونس در آن دیدار پیشنهاد کرد که آمریکا تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را لغو کند و از طریق تعاملات اقتصادی، آنچه تیم ترامپ «پل طلایی» نامیده بود، ایجاد شود؛ مشروط بر آنکه ایران در مقابل، به یک توافق هسته‌ای الزام‌آور پایبند باشد.
قالیباف نتوانست این توافق بزرگ را در تهران به نتیجه برساند. دو کشور تفاهم‌نامه‌ای کم‌محتوا و مبهم امضا کردند، اما این تفاهم‌نامه زمانی از بین رفت که دو طرف در تنگه هرمز تبادل آتش را آغاز کردند.
گفته می‌شود پس از دیدار اسلام‌آباد، نهادهای اطلاعاتی آمریکا به این جمع‌بندی رسیده‌اند که رضایی حلقه محوری در ساختار قدرت ایران است.
او از احترام و اعتبار نزد همکاران سابق خود در سپاه برخوردار است و همچنین با بازسازی ساختار شورای عالی امنیت ملی و گماردن نیروهای مورد اعتماد خود در آن، قدرتش را تحکیم کرده است.
علاوه بر این، رضایی همکاری نزدیکی با مقام‌های مسئول در حوزه اقتصاد ایران دارد؛ اقتصادی که بر اثر محاصره در تنگه هرمز و تحریم‌های شدید اقتصادی، به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است.
مقام‌های آمریکایی معتقدند رضایی «شرایط وخیم موجود را درک می‌کند».
قطر میانجی اصلی در این مناقشه بوده و فرستادگان این کشور به‌طور منظم با رضایی و دیگر مقام‌های ارشد ایران در تماس بوده‌اند.
گفته می‌شود رهبران ایران نامه مستقیم ونس را نشانه‌ای از احترام تلقی کرده‌اند، اما تاکنون هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که موضع آن‌ها درباره مسئله هسته‌ای، که محور اصلی این مناقشه است، نرم‌تر شده باشد.
مقام‌های آمریکایی نزدیک به مذاکرات معتقدند درگیری با ایران به نقطه‌ای سرنوشت‌ساز نزدیک می‌شود و آن‌ها می‌خواهند به تندروهای تهران نشان دهند که تلاش دیپلماتیک ونس جدی است.
این تلاش ارزشمند است، اما رضایی رهبری است که تمام دوران فعالیت خود را بر پایه مخالفت سرسختانه با آمریکا و اسرائیل بنا کرده است. او قدرت دستیابی به توافق با آمریکا را دارد، اما چنین توافقی مستلزم تغییر مسیری شگفت‌آور در رویکرد او خواهد بود.
تلاش آمریکا برای دستیابی به توافق با ایران، نشان‌دهنده نقش پررنگ‌تر ونس در سیاست خارجی است و فرصتی برای او فراهم می‌کند تا تردیدهای خود درباره جنگی نامحبوب را برجسته کند.
همچنین قابل توجه است که این ابتکار صلح در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شده است؛ انتخاباتی که انتظار می‌رود جمهوری‌خواهان در آن شکست سنگینی متحمل شوند.
با این حال، این ابتکار، صرف‌نظر از منافعی که ممکن است از نظر سیاسی برای کاخ سفید داشته باشد، جایگزین مناسبی برای دور دیگری از جنگ است.