به گزارش سلامت نیوز به نقل از verywellhealth، مصرف بیش از حد نمک فقط خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش نمی‌دهد؛ پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که رژیم غذایی سرشار از سدیم ممکن است بر نحوه پردازش چربی در کبد تأثیر بگذارد، التهاب ایجاد کند و خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی را افزایش دهد. با این حال، برای تأیید این اثرات در انسان، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
نمک چه تأثیری بر کبد دارد؟
کلیه‌ها وظیفه اصلی تنظیم و دفع سدیم را بر عهده دارند، اما میزان نمک مصرفی می‌تواند بر اندام‌های دیگری مانند کبد، قلب و مغز نیز تأثیر بگذارد.
برایان پی. لی، متخصص بیماری‌های کبدی و پیوند کبد در مرکز پزشکی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، توضیح می‌دهد که اگرچه کلیه‌ها میزان سدیم ذخیره‌شده در بدن را تنظیم می‌کنند، این موضوع به معنای مصون ماندن کبد از اثرات آن نیست. سدیم از طریق تأثیر بر فشار خون، تعادل مایعات، مقاومت به انسولین و باکتری‌های روده می‌تواند به شکل‌های مختلف به کبد فشار وارد کند.
نتایج یک مطالعه جدید نشان داده است که رژیم غذایی سرشار از چربی و سدیم ممکن است التهاب و بافت اسکار یا زخم کبدی را افزایش دهد. البته این پژوهش روی موش‌ها انجام شده و برای مشخص شدن میزان تأثیر این عوامل بر سلامت انسان، مطالعات بیشتری لازم است.
اهمیت این یافته‌ها در آن است که التهاب و ایجاد بافت اسکار در کبد می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های جدی‌تری مانند سیروز کبدی، نارسایی کبد و سرطان کبد را افزایش دهد.
به گفته این متخصص، تجمع چربی در کبد به‌تنهایی لزوماً خطرناک نیست؛ بلکه التهاب اطراف این چربی است که می‌تواند به ایجاد بافت اسکار منجر شود و در ادامه، زمینه را برای بروز سیروز، نارسایی کبد و سرطان فراهم کند.
با این حال، او هشدار می‌دهد که نباید نتایج مطالعات حیوانی را مستقیماً به انسان تعمیم داد؛ زیرا بسیاری از یافته‌هایی که در موش‌ها مشاهده می‌شوند، در مطالعات انسانی تأیید نمی‌شوند.
این پژوهش در عین حال این احتمال را مطرح می‌کند که مصرف بیش از حد نمک، حتی بدون افزایش بیشتر چربی کبد، در ایجاد التهاب و آسیب بافتی نقش داشته باشد. چنین احتمالی برای برخی از افراد مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD) اهمیت دارد؛ بیماری‌ای که ممکن است حتی در افراد فاقد اضافه‌وزن نیز با پیامدهای نامطلوب همراه باشد.
رژیم غذایی پرنمک بیماری‌های کبدی را تشدید می‌کند؟
تأثیر مصرف زیاد سدیم بر افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی به نوع بیماری و میزان پیشرفت آن بستگی دارد.
بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک زمانی رخ می‌دهد که چربی بیش از حد در کبد تجمع پیدا کند. این بیماری برخلاف برخی بیماری‌های کبدی مرتبط با الکل، می‌تواند در افرادی نیز بروز کند که الکل بسیار کمی مصرف می‌کنند یا اصلاً الکل نمی‌نوشند.
به گفته این متخصص، در مراحل اولیه بیماری کبد چرب، نگرانی اصلی این است که مصرف زیاد نمک با افزایش فشار خون و التهاب، احتمال پیشرفت بیماری را بیشتر کند؛ هرچند این ارتباط هنوز به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد.
در مراحل پیشرفته‌تر بیماری، به‌ویژه در افراد مبتلا به سیروز یا نارسایی کبد، پیامدهای رژیم غذایی پرنمک می‌تواند آشکارتر باشد.
در سیروز کبدی، افزایش فشار خون در رگ‌هایی که خون را به کبد می‌رسانند، ممکن است به عارضه‌ای به نام پرفشاری خون پورتال منجر شود. در این شرایط، مصرف زیاد نمک می‌تواند احتباس مایعات را تشدید کند و باعث تجمع مایع در شکم و سایر بخش‌های بدن شود.
این وضعیت ممکن است با علائمی مانند نفخ و بزرگ شدن شکم یا ورم پاها همراه باشد.
به همین دلیل، به افراد مبتلا به سیروز و احتباس مایعات ناشی از پرفشاری خون پورتال معمولاً توصیه می‌شود مصرف سدیم خود را به کمتر از ۲ هزار میلی‌گرم در روز محدود کنند. این توصیه باید متناسب با شرایط بیمار و نظر پزشک اجرا شود.
برای مقایسه، میزان توصیه‌شده مصرف سدیم برای بیشتر بزرگسالان کمتر از ۲۳۰۰ میلی‌گرم در روز است و کاهش آن به حدود ۱۵۰۰ میلی‌گرم می‌تواند برای برخی افراد مطلوب باشد. میزان مناسب مصرف سدیم به وضعیت سلامت و توصیه‌های پزشکی بستگی دارد.
چگونه سلامت کبد را حفظ کنیم؟
برای کاهش مصرف سدیم، بهتر است ابتدا منابع اصلی نمک در رژیم غذایی روزانه شناسایی شوند.
نان، گوشت‌های فرآوری‌شده، پنیر، سوپ‌های کنسروی، سس‌های آماده، سس سالاد، سس سویا، مواد غذایی شور و ترشی‌ها و بسیاری از غذاهای رستورانی می‌توانند سدیم زیادی داشته باشند.
برخی مواد غذایی که معمولاً سالم تلقی می‌شوند نیز ممکن است حاوی سدیم قابل توجهی باشند؛ از جمله بعضی پنیرها، آب سبزیجات و حبوبات کنسروی.
البته بدن برای عملکرد طبیعی خود به مقداری سدیم نیاز دارد. به همین دلیل، هدف حذف کامل سدیم نیست، بلکه باید از دریافت بیش از حد آن جلوگیری کرد.
مصرف بیشتر مواد غذایی تازه و کم‌فرآوری‌شده، از جمله سبزیجات، میوه‌ها، مغزهای بدون نمک، تخم‌مرغ و لبنیات ساده، می‌تواند به کاهش دریافت سدیم کمک کند. پخت غذا در خانه با مواد اولیه تازه نیز راهکار مؤثری برای کنترل میزان نمک مصرفی است.
علاوه بر این، کاهش مصرف الکل، فعالیت بدنی منظم و بررسی وضعیت سلامت کبد در افراد دارای عوامل خطر اهمیت دارد. افرادی که دیابت دارند، با چاقی مواجه‌اند یا الکل زیادی مصرف می‌کنند، بهتر است درباره لزوم ارزیابی فیبروز کبدی با پزشک مشورت کنند؛ زیرا تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌های کبدی می‌تواند امکان کنترل یا حتی بازگشت بخشی از آسیب‌ها را فراهم کند.
شواهد فعلی احتمال ارتباط مصرف زیاد نمک با التهاب و آسیب کبدی را مطرح می‌کنند، اما برای تعیین دقیق این اثر در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است. با این حال، محدود کردن نمک و کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، اقدامی مفید برای حفظ سلامت عمومی و کنترل فشار خون است.