به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ جمشید کیانفر، پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفت‌وگو با خبرآنلاین به مناسبت صدوهفتادوهشتمین سالگرد آغاز صدارت امیرکبیر در بحث مربوط به اصلاحات و دستاوردهای امیرکبیر با بیان این‌که دارالفنون را نباید مدرسه معمولی یا هنرستان دانست، آن را کاخ دانش نامید و در توضیح گزینش این صفت برای دارالفنون گفت:
چون در فرهنگ ایرانی کاخ عالی‌ترین بنا را تداعی می‌کند و این مدرسه در روزگار خودش چنین جایگاهی داشت. امیرکبیر بنا را ساخت و معلم آورد، اما برنامه‌ای مکتوب از او باقی نمانده که نشان دهد دقیقاً چه ساختاری در نظر داشته است. هنوز ساختمان تمام نشده بود که دستور افتتاح صادر شد و حدود دویست تا سیصد دانش‌آموز برای آن در نظر گرفته شدند.
کیانفر سپس به توجه ویژه ناصرالدین‌شاه به این مدرسه پرداخت و افزود:
ناصرالدین‌شاه سالی سه بار به مدرسه سر می‌زد؛ در زمان امتحانات ثلث اول، ثلث دوم و ثلث سوم. گاهی هم بی‌خبر می‌آمد. بعد از امتحان به نفر اول نشان طلا، به نفر دوم نشان نقره و به نفر سوم نشان برنز می‌دادند. این توجه نشان می‌دهد مدرسه از همان آغاز جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده بود.
این کارشناس دوره قاجار و سندپژوه درباره محتوای دروسی که در دارالفنون تدریس می‌شد این‌طور توضیح داد:
برای تنظیم برنامه درسی از معلمان می‌پرسیدند چه تخصصی دارند و چه می‌توانند درس بدهند. بعضی‌ها هم توپخانه درس می‌دادند و هم تاریخ. در فهرست اولیه دروس، قرآن، شریعت، فارسی و نقاشی بود، اما تاریخ نبود. دارالفنون سال ۱۲۶۷ قمری افتتاح شد و تا سال ۱۳۰۰ قمری نشانی از تدریس تاریخ در آن نیست. در آن سال برای نخستین بار فلومر طرح درس تاریخ ایران و جهان را پیشنهاد کرد.
کیانفر معتقد است دارالفنون اساساً یک مدرسه نظامی بود. پزشکی هم که در آن‌جا آموخته می‌شد، بیشتر کاربرد نظامی داشت. جغرافیا هم همین‌طور. پس از شکست‌های ایران از روسیه، عباس‌میرزا چند نفر را برای آشنایی با آموزش جدید به خارج فرستاده بود. در دوره محمدشاه هم چند نفر دیگر رفتند. امیر گفت به جای این‌که پنج یا ده یا بیست نفر را بفرستیم، بهتر است زمینه تحصیل دویست یا سیصد نفر را در داخل کشور فراهم کنیم.
شاگردان نخستین دوره‌ها بعداً بخش مهمی از رجال دوره ناصری و دوره‌های بعد شدند. اعتمادالسلطنه با این مدرسه ارتباط داشت. معلمان مدارس بعدی از فارغ‌التحصیلان دارالفنون بودند. در دوره مظفری مدارس دیگری مثل مدرسه فلاحت و مدرسه علوم سیاسی تأسیس شد و بسیاری از معلمان آن‌ها نیز از همین‌جا بیرون آمده بودند. محمدعلی فروغی، علی‌اصغر حکمت و علی‌اکبر داور از شاگردان دارالفنون بودند و بعدها مصدر کار شدند. اعتضادالسلطنه با شاه صحبت کرد و حدود چهارصد و پنجاه نفر از فارغ‌التحصیلان را برای تحصیلات تکمیلی به فرانسه فرستاد. دارالفنون آن‌قدر اعتبار پیدا کرده بود که فارغ‌التحصیلانش می‌توانستند به اروپا بروند و پس از بازگشت در ایران کار بگیرند.
اهمیت کار امیر فقط به همان سی و نه ماه محدود نماند. نیروی متخصصی تربیت شد که بعدها در تحولات کشور نقش داشت.
متن کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.
۲۵۹