آخرین نظرسنجیها در روزهای منتهی به انتخابات در اسرائیل نشان میدهد حدود سهچهارم رأیدهندگان یهودی که برای نخستین بار در انتخابات شرکت میکنند، خود را راستگرا یا میانه راست میدانند؛ نسبتی که از میانگین کل جامعه اسرائیل بالاتر است و نشان میدهد سیاستهای افراطی جای خود را در قلب رأیدهندگان کمسنوسال باز کرده است.
به گزارش روز نو کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد از زمان انتخابات قبلی در سال ۲۰۲۲، بیش از ۵۰۰ هزار رأیدهنده به فهرست واجدان شرایط اضافه شدهاند. این افراد بین ۱۸ تا ۲۲ سال دارند و نظرسنجیها نشان میدهد ۸۰ درصد آنها قصد دارند در انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر شرکت کنند.
در انتخابات اسرائیل منتظر چه باشیم؟
نه متحدان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و نه مخالفان او مسیر روشنی برای دستیابی به اکثریت پارلمانی و تشکیل دولت ندارند. نتیجه این انتخابات نهتنها مشخص میکند چه کسی رهبری اسرائیل را بر عهده خواهد گرفت، بلکه بر نحوه مواجهه آن با مسائل داخلی و چالشهای سیاست خارجی اثرگذار خواهد بود. این نخستین انتخابات اسرائیل پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ خواهد بود و ممکن است به همهپرسیای درباره ادامه حضور بنیامین نتانیاهو در قدرت تبدیل شود. بسیاری از اسرائیلیهای یهودی همچنین در حال بررسی این موضوع هستند که دولت آینده چگونه به مسائل مربوط به پاسخگویی درباره حملات هفتم اکتبر، خدمت نظامی یهودیان فوقارتدوکس، هزینههای زندگی، جایگاه بینالمللی اسرائیل و... رسیدگی خواهد کرد. نظرسنجیها از رقابتی نزدیک میان بلوک نتانیاهو و مخالفان او حکایت دارند. اینکه کدام طرف بتواند پس از انتخابات، اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت را به دست آورد، ممکن است به آرایش جدید احزاب و عملکرد چند حزب کوچک بستگی داشته باشد. چه کسانی در انتخابات رقابت میکنند؟
بلوک نتانیاهو؛ از راست افراطی تا احزاب مذهبی
از بازیگران اصلی بلوک نتانیاهو میتوان به ایتامار بنگویر وزیر امنیت ملی اسرائیل و رهبر حزب عوتسما یهودیت، آریه درعی رهبر حزب شاس و بتسلئیل اسموتریچ وزیر دارایی اسرائیل و از چهرههای اصلی فهرست مشترک احزاب صهیونیسم دینی و زهوت اشاره کرد.
فهرست مشترک به ائتلاف انتخاباتیای گفته میشود که در آن دو یا چند حزب سیاسی با فهرستی واحد از نامزدها وارد انتخابات میشوند.
با این حال، بلوک نتانیاهو در طول زمان ثابت نمانده است. حزب بنگویر در ژانویه ۲۰۲۵ و در اعتراض به آتشبس غزه، از ائتلاف حاکم نتانیاهو خارج شد، اما دو ماه بعد به آن بازگشت. حزب «یهودیت متحد توراتی» نیز که رهبرانش در کابینه نتانیاهو حضور داشتند، در جولای ۲۰۲۵ به دلیل اختلاف بر سر سربازگیری از مردان فوقارتدوکس از ائتلاف خارج شد. مخالفان نتانیاهو؛ آیزنکوت و بنت در رقابت برای رهبری در بلوک مخالفان نتانیاهو، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، از نگاه بسیاری مهمترین رقیب نتانیاهو محسوب میشود. با این حال، نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، یکی از مدعیان اصلی است. حزب او، بنت ۲۰۲۶، با حزب یش عتید به رهبری یائیر لاپید، رهبر مخالفان، ادغام شده است تا حزب جدیدی با نام «بیَحَد» تشکیل دهد.
از دیگر چهرههای مخالف نتانیاهو میتوان به یائیر گولان، معاون پیشین رئیس ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل و رهبر حزب دموکراتها و آویگدور لیبرمن، وزیر دارایی پیشین و رهبر حزب اسرائیل خانه ما اشاره کرد. پایگاه اجتماعی لیبرمن عمدتا سکولار است و از نظر تاریخی، روسیزبانان بخش مهمی از آن را تشکیل میدهند. ائتلاف مخالفان نتانیاهو خود را بلوک تغییر معرفی میکند. رهبران این جریان در سپتامبر ۲۰۲۶ بیانیه مشترکی امضا کردند که در آن اولویتهای خود را مشخص کردهاند. این اولویتها شامل توافق بر سر خودداری از حملات سیاسی متقابل، تشکیل کمیسیون تحقیق درباره حملات هفتم اکتبر، دستیابی به موضعی مشترک درباره سربازگیری از مردان فوقارتدوکسی که در حال حاضر از خدمت در ارتش اسرائیل معاف هستند، تعیین محدودیت دوره تصدی نخستوزیری و تدوین قانون اساسی رسمی است. با این حال، بلوک تغییر هنوز بر سر جانشین نتانیاهو در مقام نخستوزیری به توافق نرسیده است.
نتانیاهو؛ چهرهای که بر تمام انتخابات سایه انداخته است
گاردین در یادداشتی که به بررسی انتخابات پیشرو پرداخته، نوشته است: اغراق نیست اگر بگوییم نتانیاهو نهفقط بر این کارزار انتخاباتی، بلکه بر کل سیاست و فرهنگ سیاسی اسرائیل تسلط دارد. دو بلوک حاضر در این انتخابات، چپ و راست نیستند؛ بلکه بیبی و ضد بیبی هستند. در اردوگاه دوم دستکم دو چهره حضور دارند که گرایش سیاسی طبیعیشان به راست ملیگراست: نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل و آویگدور لیبرمن، سیاستمدار زاده مولداوی. هر دو آنها زمانی همکاری نزدیکی با نتانیاهو داشتند، اما سرانجام به شکلی چشمگیر با او دچار اختلاف شدند. تقریبا تمام چهرههای سیاسی اسرائیل یا بر اساس رابطهشان با نتانیاهو تعریف میشوند یا خودشان هویت سیاسیشان را در نسبت با او مشخص میکنند. آیزنکوت خود را پادزهری برای نتانیاهو معرفی میکند، اما اگر به سخنان راست افراطی گوش دهید، متوجه میشوید که آنها همه چیز را حول محور نخستوزیر تعریف میکنند.
در تازهترین کارزار تبلیغاتی او، انتخابی آهنگین و دوگانه پیشروی رأیدهندگان قرار گرفته است: یامین، به معنای راست یا فلسطین. در سمت راست پوستر، طبیعتا تصویر نتانیاهو و پرچم اسرائیل قرار دارد. در سوی دیگر، رهبران احزاب مخالف دیده میشوند؛ ازجمله بنت و لیبرمن که هر دو قاطعانه با تشکیل کشور فلسطین مخالف هستند. در کنار آنها، دو رهبر احزاب نماینده شهروندان فلسطینی اسرائیل قرار گرفتهاند؛ شهروندانی که حدود یکپنجم جمعیت اسرائیل را تشکیل میدهند. پیام پوستر چندان پیچیده نیست: به من رأی بدهید، وگرنه عربها را به قدرت خواهید رساند.
آیا نتانیاهو شانس برد را دارد؟
برای ناظری که از بیرون به صحنه سیاسی اسرائیل نگاه میکند، عجیبترین پرسش درباره این انتخابات چنین است: چگونه رقابت تا این اندازه نزدیک است؟ چرا نظرسنجیها نشان میدهند دو بلوک حامی و مخالف نتانیاهو تقریبا شانه به شانه یکدیگر پیش میروند؟ در خارج از اسرائیل، بسیاری از مردم احتمالا حیرتزدهاند که نتانیاهو با وجود ویرانی گستردهای که دولتش در غزه به بار آورده، همچنان یکی از مدعیان جدی پیروزی است. بخش بزرگی از این سرزمین ویران شده و بیش از ۷۰ هزار فلسطینی جان باختهاند؛ هرچند اسرائیل میگوید یکسوم کشتهشدگان از نیروهای حماس بودهاند.
اما این معما فقط برای ناظران خارجی مطرح نیست؛ حتی در داخل اسرائیل، جایی که پیامدهای جنگ برای مردم غزه بهندرت موضوع بحث عمومی قرار میگیرد نیز این پرسش همچنان وجود دارد که چرا نتانیاهو هنوز نامزدی جدی در انتخابات است، چه رسد به اینکه بتواند در نهایت پیروز شود. هر توضیحی برای این وضعیت باید از وفاداری پایگاه رأیدهندگان او آغاز شود؛ پایگاهی که طی سه دهه شکل گرفته است. حمایت این گروه از نتانیاهو تزلزلناپذیر مانده و حتی گزارشهایی که میگویند او پیش از حملات هفتم اکتبر هشدارهای معتبری درباره احتمال حمله حماس دریافت کرده بود ولی اقدامی انجام نداد نیز نتوانسته است این وفاداری را از بین ببرد. نتانیاهو همچنان در حفظ حمایت هوادارانش مهارت زیادی دارد. او روایت سیاسیای میسازد که بر اساس آن، در ماجرای هفتم اکتبر همه مقصرند جز خودش. در این روایت، او از سوی فرماندهان ارتش و دستگاههای اطلاعاتی در بیخبری نگه داشته شده و این نهادها یا به دلیل بیکفایتی یا به دلایلی شومتر، مانع آگاهی او از خطر شدهاند.
گاردین معتقد است نتانیاهو همچنان سیاستمداری بسیار کارکشته است. او در هنر تفرقهافکنی و حکومتکردن از طریق تقسیم رقبا مهارت دارد؛ تا جایی که بسیاری پیشبینی میکنند صبح چهارشنبه، پس از مشخصشدن نتیجه انتخابات، او بهتر از هر یک از رقبایش بتواند از محاسبات پیچیده کرسیهای کنست برای تشکیل ائتلاف استفاده کند.