همشهری آنلاین - محمد سرابی: حالا که نتایج طرح اعلام شده، می‌توان دریافت که شهروندان مضطرب حتی پس از آگاه شدن از آسیب‌دیدگی روانی خود، تمایل چندانی به پیگیری و درمان ندارند. بیشترین سطح اضطراب نیز در پایتخت گزارش شده و مجموع این دو آمار، نشانگر آسیب‌دیدگی و درعین حال بی‌میلی تهرانی‌ها برای ترمیم آسیب‌های روانی خود است. گویا اهالی پایتخت آسیب‌دیده‌تر و خسته‌تر از آن هستند که به‌دنبال «تراپی» باشند.

شرکت‌کنندگان متاهل و جوان

سنجش سلامت روان پس از وقوع جنگ ۴۰ روزه از سوی سازمان بهزیستی کشور و با مشارکت دیگر ارگان‌ها اجرا شد و هدف از آن ارزیابی آسیب وارده به‌علت جنگ بر روان شهروندان بود. از اول خرداد ۱۴۰۵ شهروندان از طریق پیوند ارسال شده با پیامک، به پرسش‌نامه‌هایی هدایت می‌شدند که میزان اولیه اضطراب آنها را ارزیابی می‌کرد. در این سنجش نسبت میان کسانی که شغل آزاد داشتند یا کارمند و خانه‌دار بودند تقریبا برابر بود. نسبت سطح تحصیلات زیر دیپلم، دیپلم و کارشناسی هم به یکدیگر نزدیک بود. افراد متاهل بیش از ۶۰ درصد شرکت‌کنندگان را تشکیل می‌دادند و گروه‌های سنتی ۱۸ تا ۲۵ و ۳۶ تا ۴۵ بیشتر از بقیه در این سنجش شرکت کردند. میزان مردان و زنان شرکت‌کننده نیز اختلاف چندانی نداشت. این طرح گسترده‌ترین نمونه‌گیری از وضعیت روانی شهروندان ایرانی پس از یک سال جنگ است.

ترکیب نیروی‌انسانی و فناوری

سیدحسن موسوی‌چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گفت‌وگو با همشهری اعلام کرد: «انجام این طرح در شرایط خاص کشور سرمایه‌ای ارزشمند برای بهزیستی و نظام سلامت کشور محسوب می‌شود تا بتوان پیامدهای روانشناختی وقوع جنگ را پایش و شناسایی کرد و افراد را به سمت مدیریت خدمات سلامت روان ارجاع داد. در جوامع درگیر با بحران‌های شدید، شیوع اختالالت روانی می‌تواند تا دو برابر افزایش پیدا کند. اکنون با استفاده از این تجربه می‌توانیم افراد را در شرایط بحرانی سریع‌تر شناسایی کنیم و مداخله روانشناختی را انجام دهیم.» موسوی چلک می‌گوید: «پیمایش قبلی بهزیستی هم که بر سالمندان متمرکز بود، نشان داد ۷۰ درصد سالمندان در جریان جنگ دچار تشدید اضطراب شده‌اند.»

شهروندان پیگیر درمان روانی نیستند

هرچقدر که مراحل اجرایی طرح سنجش سلامت روان پیشرفت می‌کرد تعداد کسانی که در آن باقی می‌ماندند کمتر می‌شد. شهروندانی که دارای اضطراب تشخیص داده شدند در مراحل بعدی دائما کمتر می‌شدند و از بین ۷۰ هزار مورد تشخیص داده شده نزدیک ۱۱ هزار مراجعه عملی به مراکز مشاوره ثبت شد. ارقام به‌دست آمده نشان می‌دهد که شهروندان تمایل چندانی به پیگیری نیازهای درمانی روانی خود نشان نمی‌دهند. شاید حوزه سلامت روان از سوی عموم مردم چندان نیازمند درمان فوری تصور نمی‌شود.

یک میلیون نفر:

مجموع شرکت‌کنندگان در طرح.

۴۳۵ هزار نفر:

کسانی که مراحل ارزیابی را تا انتها انجام دادند.

۱۶.۳ درصد:

نسبت افراد دارای اضطراب (پرخطر) به کل شرکت کنندگان

۷۰ هزار نفر:

تعداد افراد دارای اضطراب شناسایی شده

۳۶ هزار نفر:

کسانی که در گروه دارای اضطراب بودند و تمایل به دریافت کمک داشتند

۲۵ هزار نفر:

تعداد کسانی که به پیگیری تلفنی کارشناسان پاسخ دادند

۲۳ هزار نفر:

کسانی که به مراکز مشاوره روانشناسی معرفی شدند

۱۱ هزار نفر:

کسانی که تا مهرماه ۱۴۰۵ خدمات مشاوره دریافت کردند

یک پنجم تهرانی‌ها اضطراب دارند

تمام ۳۱ استان کشور در طرح سنجش سلامت روان شرکت کردند و مطلوب‌ترین وضعیت از آن استانی است که کمترین درصد افراد دارای اضطراب (پرخطر) را داشته باشد. آمارهای به‌دست آمده نشان می‌دهد در استان‌های پرجمعیت و شهرهای بزرگ میزان آسیب روانی زیاد است. یک‌پنجم تهرانی‌ها اضطراب زیاد دارند و از بین این گروه، فقط یک‌پنجم مایل هستند که مشکل خود را به‌صورت جدی پیگیری کنند. پس از تهران نوبت به خراسان رضوی با ۱۰ درصد افراد دارای اضطراب می‌رسد و اصفهان بعد از آن قرار دارد. در انتهای نمودار، سه استان خراسان شمالی، سمنان و اردبیل با کمتر از یک‌درصد افراد پراضطراب و کمتر از یک‌درصد افراد مایل به پیگیری وضعیت روانی قرار گرفته‌اند. گویا هرچقدر که میزان آسیب بیشتر باشد آگاهی از ضرورت درمان هم افزایش پیدا می‌کند اما این آگاهی باعث نمی‌شود که همه افراد آسیب دیده میل به پیگیری داشته باشند.

بیشترین و کمترین اضطراب در ایران

بیشترین

تهران

۲۰.۱۵ درصد جمعیت پراضطراب

۱۹.۸۶ درصد افراد مایل به پیگیری

خراسان رضوی

۸.۸۴ درصد جمعیت پراضطراب

۸.۲۹ درصد افراد مایل به پیگیری

اصفهان

۶.۶۵ درصد جمعیت پراضطراب

۶.۸۶ درصد افراد مایل به پیگیری

کمترین

اردبیل

۱ درصد جمعیت پراضطراب

۰.۹۸ درصد افراد مایل به پیگیری

سمنان

۰.۹۳ درصد جمعیت پراضطراب

۰.۸۵ درصد افراد مایل به پیگیری

خراسان شمالی

۰.۹۱ درصد جمعیت پراضطراب

۰.۹۳ درصد افراد مایل به پیگیری