یکی از مفاهیم قابل تأمل در بازخوانی این تجربه، مارپیچ سکوت است؛ نظریه‌ای در ارتباطات که توضیح می‌دهد چگونه ترس از انزوای اجتماعی می‌تواند افراد را از بیان دیدگاه خود بازدارد و در نتیجه، یک روایت را مسلط‌تر از واقعیت اجتماعی جلوه دهد. با این حال، نباید این مفهوم امروزی را بدون شواهد تاریخی، توضیح قطعی رفتار جامعه صدر اسلام دانست. در خوانش تحلیلی سیره فاطمی، پیام اصلی آن است که در شرایطی که یک روایت بر فضای عمومی غلبه می‌کند، بیان مستند حقیقت، گفت‌وگوی مستقیم و شکستن سکوت ناشی از ترس یا مصلحت‌اندیشی می‌تواند اهمیت تعیین‌کننده‌ای داشته باشد. همچنین، سکوت معنادار و وصیت مربوط به چگونگی تشییع و تدفین مخفیانه شبانه حضرت، به‌عنوان نشانه‌ای ماندگار از اعتراض و مظلومیت ایشان است. امروز نیز میدان جنگ شناختی، صرفاً عرصه انتشار اخبار نیست؛ بلکه عرصه رقابت بر سر معنا، اعتماد عمومی، حافظه تاریخی و جهت‌دهی به ادراک جامعه است. انتشار اخبار جعلی، تحریف گزینشی واقعیت، شایعه‌پراکنی، عملیات روانی، قطبی‌سازی اجتماعی و استفاده از تصاویر و صداهای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی، می‌توانند قدرت تشخیص مخاطب را هدف بگیرند. در چنین شرایطی، جهاد تبیین با الهام از اصول روشنگری فاطمی، به راستی‌آزمایی پیش از بازنشر، پاسخ‌گویی بهنگام و مستند، شناخت دغدغه‌های مخاطب، حفظ اسناد و تقویت سواد رسانه‌ای نیاز دارد. البته هر نقد یا روایت مخالفی عملیات شناختی نیست؛ تشخیص تحریف و فریب، مستلزم بررسی شواهد، منشأ اطلاعات و زمینه انتشار آن است. تبیین مؤثر نیز باید بر صداقت، استدلال، اخلاق و احترام به قدرت تشخیص مخاطب استوار باشد.
درس ماندگار سیره حضرت زهرا(س) برای امروز ما این است که دفاع از حقیقت، مسئولیتی آگاهانه و مستمر است؛ مسئولیتی که نه با هیجان‌زدگی و تکرار ادعاها، بلکه با شناخت دقیق مسئله، انتخاب زمان مناسب، استدلال روشن و پایبندی به اخلاق معنا پیدا می‌کند. در روزگار جنگ شناختی، هر فرد می‌تواند با مقابله مستند با اطلاعات گمراه‌کننده، تقویت گفت‌وگوی عقلانی و جلوگیری از بازنشر شایعات، در برابر تحریف نقش‌آفرین باشد. باید دانست جهاد تبیین، جنگ بر سر بلندتر سخن گفتن نیست؛ تلاش برای روشن ماندن حقیقت در میان انبوه روایت‌هاست. سیره فاطمی یادآور می‌شود که در بزنگاه‌های تاریخی، روشنگریِ بهنگام و مسئولانه می‌تواند بخشی از حافظه تاریخی یک ملت و معیاری برای تشخیص حق از باطل باقی بماند. #فاطمیه #جهاد_تبیین #جنگ_شناختی #مارپیچ_سکوت #سواد_رسانه‌ای
09:39 - 1 آبان 1405
∎