کلاهبرداری در فروش طلا یعنی پرداخت بهای طلای خالص، اما تحویل گرفتن جنسی با عیار کمتر، وزن دستکاری‌شده یا حتی فلزی بی‌ارزش با روکشی براق.
شگردهای اصلی کلاهبرداران بر چهار پایه استوار است: دستکاری عیار (خلوص فلز)، خطای عمدی در وزن و محاسبات فاکتور، فروش سکه و طلای آبشده تقلبی یا بی‌شناسنامه، و در نهایت خالی‌فروشی در فضای مجازی. برای فرار از این دام‌ها، تنها راه نجات تسلط بر اصول ساده فاکتورسنجی، شناخت استانداردها و خرید از مجاری قانونی و قابل پیگیری است.
در ادامه، قدم‌به‌قدم این شگردها را موشکافی می‌کنیم تا هنگام خرید، هیچ ترفندی نتواند سرمایه‌تان را تهدید کند.
در کارگاه‌های طلاسازی مجاز، رعایت استاندارد عیار ۷۵۰ الزامی است و بازرسی‌های منظم اتحادیه مانع از تخلفات گسترده می‌شود؛ با این حال، افراد سودجو خارج از چرخه رسمی از ترفندهای فنی زیر برای سنگین‌تر کردن وزن مصنوعات یا پوشاندن فلزات دیگر استفاده می‌کنند:
گاهی جنس طلا اصل است، اما شیوه حساب‌وکتاب طلافروش سودجو باعث ضرر خریدار می‌شود. این اتفاق معمولاً در شلوغی بازار و با گیج کردن مشتری رخ می‌دهد.
سکه به دلیل نداشتن اجرت ساخت همیشه پرطرفدار است، اما یکی از بزرگ‌ترین بسترهای تقلب به شمار می‌رود. بانک مرکزی تنها مرجع قانونی ضرب سکه است، اما در بازار سکه‌هایی موسوم به «غیربانکی» دست‌به‌دست می‌شوند.
این سکه‌ها توسط کارگاه‌های زیرزمینی ضرب شده و معمولاً دو مشکل اساسی دارند یا عیار طلای آن‌ها کمتر از عیار استاندارد ۲۲ (۹۰۰ در هزار) است، یا از نظر وزن و کیفیت ضرب دقت لازم را ندارند. مشکل بزرگ‌تر، وکیوم‌ها و کارت‌های بسته‌بندی هولوگرام‌دار تقلبی است که نام صرافی‌های خوش‌نام روی آن‌ها جعل می‌شود تا خریدار نتواند سکه را لمس و وزن دقیق آن را اندازه بگیرد.
خرید طلای آبشده جذاب است چون مالیات و اجرت ندارد، اما ورود افراد مبتدی به این بازار مثل راه رفتن روی لبه تیغ است. طلای آبشده شناسنامه‌ای به نام «کد انگ» دارد که آزمایشگاه‌های عیارسنجی (ری‌گیری) روی آن حک می‌کنند.
کلاهبرداران با ابزارهای ساده، شماره‌های جعلی روی قطعات ناخالص حک می‌کنند. در برخی موارد نیز مغز شمش‌های آبشده را با مفتول‌های برنجی پر می‌کنند و سپس سطح آن را ذوب کرده و صیقل می‌دهند. در چنین وضعیتی، آزمایش‌های سطحی مانند سنگ محک و اسید جوابگو نیست و تنها روش‌های دقیق آزمایشگاهی مانند «کوپلاسیون» می‌تواند تقلب را نشان دهد.
جدول زیر ترفندهای اصلی را دسته‌بندی کرده تا بتوانید در یک نگاه نشانه خطر و راهکار سنجش را پیدا کنید
با رشد تکنولوژی، شیوه‌های مدرن‌تری از تقلب شکل گرفته است. فروش طلای دست‌دوم «زیر قیمت تابلو» و طرح‌های پانزی با وعده پرداخت سود ماهانه بر پایه سرمایه‌گذاری طلا، یا برخی سایت‌های فروش آبشده، همگی می‌توانند تله باشند. در ساده‌ترین حالت، خریدار پول را واریز می‌کند و در یک دارایی بدون پشتوانه فیزیکی (طرح خالی فروشی) سرمایه‌گذاری می‌کند.
اگر هدف شما از ورود به بازار طلا صرفاً حفظ ارزش پول در برابر تورم و سرمایه‌گذاری است، دلیلی ندارد دارایی خود را درگیر چالش‌های فیزیکی مثل عیارسنجی، ترس از سرقت، پلمب جعلی یا هزینه‌های نگهداری کنید.
امروزه بسترهای شفاف بورسی کار را بسیار ساده کرده‌اند. سرمایه‌گذاری از طریق صندوق طلا به شما این امکان را می‌دهد که حتی با مبالغ خرد، واحدهای سرمایه‌گذاری مبتنی بر گواهی سپرده سکه و شمش طلا را با خیالی آسوده خریداری کنید. تمام دارایی‌های این صندوق‌ها در خزانه‌های بانکی معتبر نگهداری می‌شوند، خلوص آن‌ها توسط کارشناسان رسمی بورس کنترل شده و همه معاملات به صورت کاملاً آنلاین، شفاف و تحت نظارت سازمان بورس انجام می‌گیرد.
برای آنکه خریدی مطمئن داشته باشید و هیچ‌گاه در دام سودجویان گرفتار نشوید، این چک‌لیست نهایی را همیشه به یاد بسپارید:
آگاهی از این نکات، هزینه یادگیری شما را در بازار طلا به صفر می‌رساند و اجازه نمی‌دهد ارزش دسترنج شما قربانی ترفندهای سودجویان شود.
∎