پشت در‌های این مجموعه، زندانیانی چشم‌انتظارند که نه به‌دلیل ارتکاب جرائم عمد، بلکه بر اثر مشکلات اقتصادی، شکست در کسب‌وکار یا ناتوانی در پرداخت بدهی، روزهای‌شان را پشت میله‌های زندان می‌گذرانند و خانواده‌های‌شان در انتظار بازگشت آنها هستند. در این میان، خیران با نیت‌های گوناگون قدم پیش می‌گذارند؛ از خانواده‌هایی که بخشی از هزینه جشن تولد، نامزدی و عروسی خود را به آزادی زندانیان اختصاص می‌دهند تا دانش‌آموزانی که برای بازگشت معلم‌شان به کلاس درس گلریزان می‌کنند. گاهی هم نام یک نوزاد شش‌ماهه با آزادی زندانیان گره می‌خورد و کمک چند نفر، باری را از دوش خانواده‌ای برمی‌دارد. اینجا هر کمک، هرچند کوچک، می‌تواند بخشی از مسیر آزادی باشد؛ مسیری که با پیگیری پرونده‌ها، جلب رضایت شاکیان، تقسیط بدهی و همراهی خیران هموار می‌شود تا زندانیان جرائم غیرعمد بار دیگر فرصت بازگشت به خانه و کنار خانواده بودن را پیدا کنند.
عباس کشانی، مدیر ستاد مردمی دیه استان تهران، با اشاره به حضور خیران از گروه‌های سنی مختلف در این مجموعه به جام‌جم می‌گوید: خیران با نیت‌های گوناگون به ستاد دیه می‌آیند تا در آزادی زندانیان جرائم غیرعمد مشارکت کنند. در این ستاد، تلاش‌ها بر آزادی افرادی متمرکز است که به‌دلیل بدهی و ناتوانی در پرداخت آن زندانی شده‌اند.
وی درباره روند رسیدگی به پرونده‌ها توضیح می‌دهد: کارشناسان ستاد دیه با بررسی پرونده زندانیان، تلاش می‌کنند از طریق مذاکره با شاکیان، بخشی از بدهی را کاهش دهند. همچنین با اهتمام قضات و در صورت پذیرش اعسار، امکان تقسیط بخشی از بدهی فراهم می‌شود. در نهایت، بدهی باقی‌مانده با کمک خیران و استفاده از تسهیلات قرض‌الحسنه پرداخت می‌شود تا زمینه آزادی زندانی و بازگشت او به خانواده فراهم شود.
وقتی هزینه جشن‌ها صرف آزادی می‌شود
کشانی با اشاره به شکل‌گیری شیوه‌های تازه مشارکت در کار خیر می‌گوید: به‌تازگی شاهد فرهنگ زیبایی در میان هم‌استانی‌های عزیز هستیم. برخی افراد هزینه مراسم‌هایی مانند تولد و نامزدی یا بخشی از هزینه عروسی خود را به آزادی زندانیان جرائم غیرعمد اختصاص می‌دهند. عده‌ای دیگر نیز هزینه مراسم ترحیم عزیزان‌شان را برای شادی روح آنان و در مسیر امور خیر، صرف آزادی زندانیان می‌کنند.
گلریزان دانش‌آموزان برای آزادی معلم‌شان
مدیر ستاد دیه استان تهران با اشاره به مشارکت دانش‌آموزان در این مسیر ادامه می‌دهد: دانش‌آموزان نیز در این کار خیر پیشگام شده‌اند. امسال با وجود تعطیلی مدارس، چند گلریزان حضوری و مجازی برای آزادی زندانیان برگزار شد.
به‌گفته وی، در یکی از پرونده‌ها، دانش‌آموزان مدرسه‌ای پس از اطلاع از زندانی شدن معلم‌شان به‌دلیل بدهی ناشی از شکست در یک سرمایه‌گذاری، برای آزادی او گلریزان برگزار کردند و با کمک والدین‌شان توانستند بدهی معلم را بپردازند تا وی اول مهر به کلاس درس بازگردد.
کشانی همچنین از اقدام یک مرکز آموزشی یاد می‌کند که مدیر آن به نیت دو دانش‌آموز نخبه، زمینه آزادی دو زندانی را فراهم کرد و برگه‌های آزادی آنان را به این دو دانش‌آموز هدیه داد.
وی پیشنهاد می‌کند والدین برای آشنایی فرزندان‌شان با فرهنگ بخشش و کمک به دیگران، همراه آنها به ستاد دیه مراجعه کنند تا کودکان از نزدیک با روند آزادی زندانیان جرائم غیرعمد آشنا شوند.
همیشه به کمک بزرگ نیاز نیست
کشانی درباره راه‌های مشارکت مردم در آزادی زندانیان جرائم غیرعمد می‌گوید: هموطنان می‌توانند با حضور در ستاد دیه استان تهران، خلاصه پرونده زندانیان را که بدون درج هویت آنها ارائه می‌شود، مطالعه و فرد مورد نظر خود را برای کمک به آزادی انتخاب کنند.
وی تأکید می‌کند برای آزادی زندانیان لزوما به مبالغ بالا نیاز نیست و گاهی با مشارکت چند خیر می‌توان بدهی یک زندانی را پرداخت و زمینه آزادی او را فراهم کرد.
همچنین افرادی که امکان مراجعه حضوری ندارند، می‌توانند کمک‌های خود را به‌صورت غیرحضوری به حساب ستاد دیه استان تهران واریز کنند.
مدیر ستاد دیه استان تهران با اشاره به مشارکت ایرانیان خارج از کشور می‌افزاید: هفته گذشته نیز خیرانی از میان ایرانیان ساکن هلند و آمریکا با کمک‌های خود زمینه آزادی تعدادی از زندانیان را فراهم کردند.
کشانی در پایان با ابراز امیدواری نسبت به نقش رسانه‌هادر ترویج این فرهنگ می‌گوید: امیدواریم با کمک رسانه‌ها بتوان گام‌های مؤثری در فرهنگ‌سازی برای مشارکت مردم در آزادی زندانیان جرائم غیرعمد برداشت.
هزینه ترحیم پدر، برای آزادی یک زندانی
در پرونده‌ای از بخشش خیران در ستاد دیه استان تهران، فرزندان مردی که به‌تازگی پدرشان را از دست داده بودند، تصمیم گرفتند هزینه مراسم ترحیم او را به آزادی یک زندانی جرائم غیرعمد اختصاص دهند؛ تصمیمی که با پرداخت ۲۰۰ میلیون تومان، به آزادی مردی آلومینیوم‌کار و بازگشت او به خانه و نزد همسر و دو فرزندش انجامید.
این مرد سال‌ها در کارگاه‌های ساخت در و پنجره آلومینیومی کار می‌کرد، اما دو سال قبل تصمیم گرفت به‌صورت مستقل فعالیت کند. او با پس‌اندازهایش مغازه‌ای اجاره کرد و ابزار مورد نیاز کارش را خرید. تهیه مواد اولیه نیز از طریق خرید چکی انجام می‌شد، اما کار مستقلش مطابق انتظار پیش نرفت.
پروژه‌های مورد نظرش را به‌دست نیاورد و با رسیدن موعد چک‌ها، دیگر توان پرداخت بدهی‌هایش را نداشت.
شکایت طلبکاران، این مرد را راهی زندان کرد. او برای پرداخت بخشی از بدهی‌هایش، ابزار کار خود را فروخت و پول ودیعه مغازه را نیز پس گرفت، اما با وجود این تلاش‌ها، همچنان ۲۰۰ میلیون تومان باقی‌مانده بود؛ مبلغی که تسویه آن برایش امکان‌پذیر نبود و آزادی‌اش به تأمین این مبلغ گره خورده بود.
در همین شرایط، فرزندان مردی که داغ پدر را بر دل داشتند، تصمیم گرفتند هزینه مراسم ترحیم او را صرف آزادی یک زندانی کنند. آنها با مراجعه به ستاد دیه استان تهران و بررسی پرونده زندانیان جرائم غیرعمد، پرونده این مرد آلومینیوم‌کار را انتخاب کردند تا کمک‌شان به آزادی او اختصاص پیدا کند.
با پرداخت ۲۰۰ میلیون تومان بدهی باقی‌مانده، این مرد از زندان آزاد شد و فرصت یافت به زندگی در کنار خانواده‌اش بازگردد؛ همسر و دو فرزندی که چشم‌انتظار بازگشت او بودند.
گلریزان برای آزادی ۲ زندانی
جمعی از خیران ایرانی مقیم آمریکا با برگزاری گلریزان و جمع‌آوری ۳۰۰ میلیون تومان، زمینه آزادی دو زندانی جرائم غیرعمد در تهران را فراهم کردند؛ دو مردی که به‌دلیل ناتوانی در پرداخت بدهی‌شان در زندان بودند و با کمک این خیران توانستند به کانون خانواده بازگردند.
فاصله جغرافیایی مانع خیرخواهی ایرانیان مقیم آمریکا نشد. آنها با برگزاری گلریزان، مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد جمع‌آوری کردند و این مبلغ را در اختیار نماینده خود در تهران قرار دادند تا برای آزادی زندانیان نیازمند هزینه شود.
نماینده این خیران پس از مراجعه به ستاد دیه استان تهران و بررسی پرونده‌ها، دو زندانی را برای دریافت کمک انتخاب کرد. یکی از این مردان به‌دلیل بدهی ۲۰۰ میلیون تومانی و دیگری به‌دلیل بدهی ۱۰۰ میلیون تومانی در زندان به‌سر می‌بردند. با تأمین مجموع بدهی‌های این دو زندانی، زمینه آزادی آنها فراهم شد.
یکی از این مردان زمانی گرفتار بدهی شد که برای کمک به دوستش، ضمانت او را پذیرفت، اما پس از فرار دوستش و پرداخت نشدن بدهی، طلبکار چک ضمانت را به اجرا گذاشت. این مرد که توانایی پرداخت بدهی ۲۰۰ میلیون تومانی را نداشت، راهی زندان شد و برای رهایی از این وضعیت به کمک نیاز پیدا کرد.
زندانی دوم نیز با هدف راه‌اندازی کسب‌وکار و بهبود شرایط مالی خود، مبلغی قرض گرفته بود، اما فعالیت اقتصادی‌اش مطابق انتظار پیش نرفت و نتوانست بدهی خود را پرداخت کند. او برای تأمین بخشی از بدهی، حتی وسایلش را فروخت، اما همچنان مبلغی باقی‌مانده بود که از عهده پرداخت آن برنمی‌آمد. در نهایت، ناتوانی در تسویه بدهی موجب شد این مرد نیز راهی زندان شود.
در شرایطی که هر دو زندانی به‌دلیل مشکلات مالی امکان پرداخت بدهی‌های خود را نداشتند، کمک خیران ایرانی مقیم آمریکا به تأمین بدهی آنها و آزادی‌شان انجامید. با پرداخت این مبالغ، دو مرد فرصت یافتند پس از تحمل حبس، بار دیگر به خانه و نزد خانواده‌های خود بازگردند.
رتبه‌ای که قفل زندان را باز کرد
پسر دانش‌آموز پشت کنکوری که نذر کرده بود در صورت کسب رتبه خوب در کنکور، زمینه آزادی یک زندانی را فراهم کند، پس از اعلام نتایج اولیه آزمون، با حضور در ستاد دیه استان تهران و بررسی پرونده‌ها، هزینه آزادی را تأمین کرد تا مردی که برای درمان همسرش بدهکار شده بود، به آغوش خانواده بازگردد. این خیر جوان تصمیم گرفته بود موفقیت احتمالی خود در کنکور را با آزادی یک زندانی جشن بگیرد؛ نذری که پس از اعلام نتایج اولیه آزمون، او را به ستاد دیه استان تهران کشاند تا با کمک به یک زندانی، زمینه بازگشت او به خانه و خانواده‌اش را فراهم کند.
زندانی مورد نظر مردی بود که برای تأمین هزینه‌های درمان همسرش، ۲۰۰ میلیون تومان از فردی قرض گرفته و متعهد شده بود ماهانه شش میلیون تومان سود بپردازد. او در قبال این بدهی، چکی ضمانت به مبلغ ۳۳۰ میلیون تومان داده بود، اما با گذشت زمان، با وجود پرداخت مبالغ قابل‌توجهی به‌عنوان سود، طلبکار چک ضمانتی را به اجرا گذاشت و این مرد راهی زندان شد.
او که توان پرداخت مبلغ مورد مطالبه را نداشت، از ستاد دیه استان تهران درخواست کمک کرد. با ورود مددکاران این ستاد به پرونده و مذاکره با شاکی، طلبکار پذیرفت ۶۰ میلیون تومان از طلب خود را ببخشد تا مسیر آزادی این زندانی هموارتر شود.
در ادامه، خانواده زندانی نیز ۱۲۰ میلیون تومان برای تسویه بدهی فراهم کردند؛ با این حال، برای تکمیل مبلغ مورد نیاز آزادی، همچنان ۱۵۰میلیون تومان باقی‌مانده بود.
در این مرحله، دانش‌آموز پشت کنکوری که نذر آزادی زندانی کرده بود، پس از مراجعه به ستاد دیه استان تهران و بررسی پرونده، تصمیم گرفت ۱۵۰ میلیون تومان باقی‌مانده را پرداخت کند. با تأمین این مبلغ، بدهی تسویه شد و زمینه آزادی این مرد فراهم آمد؛ او که برای درمان همسرش زیر بار قرض رفته بود و حالا می‌تواند بار دیگر در کنار خانواده‌اش باشد.