گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: جدیدترین داده‌های ماهواره‌ای دولت برزیل نشان می‌دهد که میزان جنگل‌زدایی در جنگل‌های بارانی آمازون به پایین‌ترین حد خود از زمان ثبت آمار‌ها در سال ۱۹۸۸ میلادی تاکنون رسیده است؛ موفقیتی شگرف و خیره‌کننده که اشک شوق بر چشم فعالان محیط‌زیست آورده است. با این حال، این دستاورد بی‌نظیر که برای تثبیت اقلیم کره زمین اهمیتی حیاتی دارد، درست در آستانه دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری در ۲۵ اکتبر، بر لبه تیغ قرار گرفته است.
این رقابت سرنوشت‌ساز و حساس، میان دو کاندیدا با دیدگاه‌ها و برنامه‌هایی کاملا متضاد برگزار می‌شود؛ دو راهبردی که نه تنها آینده جنگل‌های بارانی را تعیین خواهد کرد، بلکه روابط بین‌المللی برزیل با آمریکا تحت مدیریت دونالد ترامپ را نیز به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد.
بر اساس داده‌های سری ماهواره‌ای «پرودس» وابسته به موسسه ملی تحقیقات فضایی برزیل که دقیق‌ترین معیار سنجش جنگل‌زدایی شناخته می‌شود، میزان تخریب جنگل‌های آمازون طی یک سال گذشته با کاهشی ۴۱.۸ درصدی به ۳ هزار و ۳۳۵ کیلومترمربع رسیده است. این رقم تاریخی نه‌تنها رکورد قبلی کمترین میزان تخریب را به اندازه هزار و ۲۳۶ کیلومترمربع (مساحتی معادل کل شهر ریو دو ژانیرو) بهبود می‌بخشد، بلکه کمترین میزان ثبت‌شده در تاریخ سه دهه اخیر به شمار می‌رود.
همچنین از سال ۲۰۲۲، یعنی سال پیش از آغاز به کار دولت «لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا»، نرخ جنگل‌زدایی در آمازون ۷۱.۲ درصد کندتر شده است. این تحول بنیادین عمدتا حاصل تشدید نظارت‌ها، برخورد قاطع با جرایم زیست‌محیطی و سرمایه‌گذاری‌های سنگین دولتی در تقویت نهاد‌های حفاظت از محیط‌زیست بوده است.
حتی در ایالت‌هایی نظیر «پارا» (با ۳۳.۹٪ سهم از کل جنگل‌زدایی)، «ماتو گروسو» (۲۵.۵٪ سهم از کل جنگل‌زدایی) و «آمازوناس» (۱۵.۷٪ سهم از کل جنگل‌زدایی) که بدترین آمار‌ها را در سال ۲۰۲۶ داشته‌اند، میزان تخریب آنها نسبت به سال قبل بیش از ۴۵ درصد کاهش یافته و تنها در ایالت «رورایما»، که پایگاه اصلی حامیان جریان راست افراطی است، تخریب با رشد اندک ۰.۴ درصدی مواجه شده است.
علاوه بر آمازون، زیست‌بوم همسایه آن یعنی «سرادو» (پوشش گیاهی ساوان) نیز با ثبت ۵ هزار و ۵۱۶ کیلومترمربع، کمترین میزان جنگل‌زدایی سالانه خود را از سال ۲۰۰۱ تجربه کرده است. منطقه سرادو سال‌ها به عنوان زیست‌بومی قربانی معامله می‌شد تا تولیدکنندگان بزرگ سویا و گوشت گاو بتوانند فراتر از سهمیه‌های قانونی آمازون در آن‌جا درختان را قطع کنند، اما طی چهار سال اخیر، میزان تخریب در سرادو نیز ۴۸.۴ درصد کاهش یافته است.
این نتایج درخشان دقیقا در نقطه مقابل دوره ریاست‌جمهوری «ژائیر بولسونارو» (۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳) قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن به دلیل تضعیف عمدی سازمان‌های حمایتی، کاهش جریمه‌ها و تشویق‌های مستقیم معدن‌کاران و زمین‌خواران غیرقانونی، تخریب آمازون ۵۹.۵ درصد افزایش یافت که معادل نابودی بیش از یک میلیون درخت در روز بود.
حالا در کنار این پیروزی زیست‌محیطی، برزیل با یک دوئل سیاسی پرمخاطره مواجه شده است. لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور فعلی برزیل، با وجود کارنامه درخشان خود در مهار نابودی آمازون و کاهش هم‌زمان فقر و ناامنی غذایی، در دور اول انتخابات از رقیب خود عقب افتاد. وی اکنون در برابر «فلاویو بولسونارو»، فرزند رئیس‌جمهور سابق، قرار گرفته است.
بولسوناروی پدر که بعد‌ها به دلیل تلاش برای کودتا محکوم شد، جای خود را به پسری داده که وعده داده است پدرش را آزاد کرده و هر پستی را در دولت به او بسپارد. فلاویو بولسونارو با پیروی دقیق از الگوی پدرش، به جلب حمایت زمین‌داران متجاوز و فعالان صنایع استخراجی پرداخته و در برنامه انتخاباتی خود مسئله بحران اقلیمی را کاملا نادیده گرفته است؛ تا جایی که «مارینا سیلوا»، وزیر سابق محیط‌زیست و چهره خستگی‌ناپذیر دفاع از آمازون، هشدار داده که فلاویو در صدد تکمیل پروژه شوم پدرش برای نابودی کامل آمازون است.
این شکاف بنیادین بین دو کاندیدا به وضوح در نقشه جغرافیای آرای انتخاباتی برزیل نیز دیده می‌شود. در مناطقی که تخریب جنگل‌ها، معادن، دامداری‌ها و مزارع تک‌کشتی سویا گسترش یافته، فلاویو بولسونارو رای بالایی کسب کرده است، در حالی که آرا و محبوبیت لولا در شهر‌های بزرگ و مناطقی که پوشش جنگلی آن دست‌نخورده و بکر باقی مانده، بسیار چشمگیر بوده است. این تضاد دیدگاه، در سیاست خارجی و نحوه تعامل دو طرف با آمریکا و دونالد ترامپ نیز نمودی علنی دارد.
لولا صراحتا هشدار داده که ترامپ قصد دارد برزیل را مستعمره کرده و منابع آن را غصب کند. وی از آمازون به عنوان دارایی تمام‌عیار حاکمیت برزیل، خانه حیاتی اقوام بومی و عنصری غیرقابل‌جایگزین در تلاش‌های جهانی برای مهار تغییرات اقلیمی دفاع می‌کند.
در سوی مقابل، خانواده بولسونارو پیوند‌های عمیق و علنی با جریان‌های راست آمریکا برقرار کرده‌اند. «ادواردو بولسونارو»، برادر فلاویو که از سال گذشته در تگزاس زندگی می‌کند، حتی از دولت ترامپ خواسته است تا تعرفه‌های تحریمی و تنبیهی علیه اقتصاد برزیل وضع کند و ژائیر بولسونارو نیز پیش‌تر به پرچم آمریکا ادای احترام کرده و شعار حمایت از آمریکا سر داده است.
بدین ترتیب، در صورت به قدرت رسیدن مجدد این خانواده، انتظار می‌رود اولویت‌های تجاری برزیل به‌ویژه در حوزه مواد معدنی استراتژیک از چین و اروپا به سمت آمریکا تغییر کند. اما بنیادی‌ترین تفاوت در این واقعیت نهفته است که جریان راست افراطی برزیل تمایل دارد منابع طبیعی آمازون و سایر مناطق کشور را بدون توجه به پیامد‌های زیست‌محیطی و اجتماعی استخراج کرده و به بالاترین قیمت پیشنهادی به فروش برساند.
در نهایت، فعالان و سازمان‌های محیط‌زیستی با استناد به این آمار و ارقام جدید تاکید می‌کنند که سرنوشت کره زمین به تصمیم مردم برزیل در این انتخابات گره خورده است. «مارسیو آسترینی»، دبیر اجرایی رصدخانه اقلیم برزیل، با اشاره به این‌که داده‌های اخیر اثبات می‌کند توقف کامل جنگل‌زدایی کاملا امکان‌پذیر است، یادآور می‌شود که همه چیز به صندوق‌های رای بستگی دارد و مردم برزیل تصمیم خواهند گرفت که آیا کشورشان به سمت پایان جنگل‌زدایی حرکت کند یا به سوی پایان جنگل‌ها.
انتهای پیام/ ۴۶۱
∎