به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی و امور بین‌الملل خانه کتاب و ادبیات ایران، نخستین جلسه هیات علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد با حضور ابراهیم حیدری؛ مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، غلامرضا طریقی؛ مدیرکل دفتر ادبیات، شعر و زبان فارسی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سرپرست معاونت شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران، شیوا مقانلو؛ دبیر علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد و اعضای هیات علمی این دوره شامل مهشید میرمعزی، محمدرضا گودرزی، بهناز علی‌پور کسکری، مجید قیصری، عیسی امن‌خانی، جواد افهمی، احمد اکبرپور و حبیبه جعفریان (حضور برخط) در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
نقش ادبیات در بزنگاه‌های تاریخی ملت‌ها
ابراهیم حیدری در این نشست با ابراز خرسندی از دیدار با اعضای هیات علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد گفت: به دلایلی ارتباط میان نهادهای دولتی، بخش‌های فرهنگی و اهالی ادبیات در سال‌های گذشته کاهش یافته است. شاید یکی از راه‌های بازسازی این ارتباط، برگزاری رویدادهایی مانند جایزه ادبی جلال آل‌احمد و سایر جوایز ادبی و برپایی محفل‌های شعر و داستان باشد. از نظر من، با کاهش این ارتباطات، ما در حق ادبیات، شعر و آینده کشورمان کوتاهی کرده‌ایم و پیوند میان گذشته، حال و آینده خود را گسسته‌ایم. میراث ادبی و فرهنگی ما باید حفظ و منتقل شود و پویایی خود را داشته باشد. این انتظاری است که ما از شما دوستان و اهالی ادبیات داریم.
وی افزود: کشور ما در یکی دو سال گذشته با مشکلات گوناگون روبه‌رو بوده و همه عوامل دست به دست هم داده تا ما در وضعیت سختی قرار بگیریم و البته «ادبیات» همیشه یار روزهای سخت است. در طول تاریخ راویان روزهای سخت و عبرت‌های آن برای نسل‌های بعدی اهالی ادبیات بودند.
حیدری ادامه داد: در رنج‌های اخیر میهنی نیز روایت‌ها و دل‌نوشته‌های شما اهالی ادبیات و ترویج آن در شبکه‌های اجتماعی، نشان می‌دهد که بر این سرزمین چه گذشته و چه ظلم‌هایی به‌ویژه در حق کودکان این سرزمین از جمله کودکان میناب و خانواده‌های آنها شده است. با قلم شماست که می‌فهمیم چه جفاهایی بر این کشور وارد آمد و چه خانواده‌هایی داغدار عزیزان‌شان شدند. با قلم شماست که همه این وقایع در فضای بین‌المللی و ملی برای آیندگان منتقل می‌شود. شما فکر کنید، صبح روزی والدین کودک او را به مدرسه می‌فرستند، اما ظهرش حتی نمی‌توانند پیکر او را تحویل بگیرند. دردناک‌تر از این ماجرا سراغ دارید؟
وی همچنین به برنامه‌های خانه کتاب و ادبیات ایران برای پاسداشت شهدای دانش‌آموز مدرسه شجره طیبه میناب اشاره کرد و گفت: ما در حال برگزاری رویدادی با عنوان داستان شش کلمه‌ای میناب هستیم. نزدیک به ۱۶ هزار اثر از ۲۹ کشور به زبان‌های مختلف به دبیرخانه این جایزه رسید. این نشان می‌دهد که این حادثه چقدر در دنیا صدا کرده و چقدر دل مردم را به درد آورده است. این‌ها با قلم شما منتقل می‌شود. چه خانواده‌هایی که شب خواب بودند و صبح با فرزندانشان از دنیا رفتند. این تنها گوشه‌ای از جنایت‌هایی است که دشمنان ایران بر ملت روا داشته‌اند. هر ایرانی از هر نگاهی و در هر جایگاهی که زخمی بخورد، ایرانی است و دل ما را به درد می‌آورد. باید این رخدادها را ثبت و به آیندگان منتقل کرد.
جایزه ادبی جلال آل‌احمد یک برند معتبر است
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در بخش دیگری از سخنان خود درباره جایزه ادبی جلال آل‌احمد گفت: تاثیر فضایی را که شرح دادم در آثار رسیده به این دوره از جایزه ادبی جلال آل‌احمد دیده‌ام، افت کمی آثار یکی از نشانه‌های وضع موجود است.
وی ادامه داد: جایزه ادبی جلال آل‌احمد مهم‌ترین جایزه ادبی ماست؛ جایزه‌ای که اعتبار دارد و هم برگزیده و هم ناشری که آن اثر را منتشر کرده، بعدها از اعتباری که جایزه به آنها داده، بهره می‌برند. ما فارغ از هر نگاه سیاسی و اجتماعی، باید این جایزه را به عنوان یک کار تخصصی ببینیم. نمی‌توان گفت سیاست از این موضوع جداست، اما جایزه ادبی جلال آل‌احمد جایزه‌ای معتبر است که همه دستگاه‌ها، نهادها و افراد نسبت به آن حساس‌اند. حضور در هیات علمی آن افتخار است. از سرکار خانم مقانلو به خاطر قبول مسئولیت این دوره صمیمانه سپاسگزاری می‌کنم و ممنون آقای مجید قیصری هم هستم که سال گذشته این جایزه را به سامان رساندند و امسال نیز همچنان قرار است از دانش و تجربه‌شان در هیات علمی بهره ببریم.
حیدری در بخش دیگری از سخنان خود به سرنوشت آثار منتخب در جایزه ادبی جلال آل‌احمد اشاره کرد و گفت: بر مبنای گزارش‌های مستند آثار برگزیده یا شایسته تقدیر و حتی آثار نامزد شده برای دریافت جایزه نهایی در دوره‌های گذشته این جایزه به طور میانگین بین هشت تا ۱۰ بار چاپ شده‌اند. به عبارتی تاثیر جایزه ادبی جلال آل‌احمد را می‌توان حتی روی ناشران آثار منتخب نیز دید. معمولا غرفه‌های این ناشران در نمایشگاه کتاب تهران شلوغ‌تر است و در سامانه بازارکتاب نیز فروش درخوری دارند.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران اضافه کرد: از سوی دیگر، اعتبار اجتماعی این جایزه نیز قابل توجه است. برگزیدگان این جایزه به عنوان برند حوزه ادبیات شناخته می‌شوند و ما این بزرگواران را به مراکز مختلف در نمایشگاه‌های بین‌المللی و داخلی معرفی می‌کنیم. امروزه دیگر جایزه ادبی جلال آل‌احمد برند معتبری شده و این اعتبار را مدیون تلاش شما بزرگان عرصه ادبیات است. من خواهش می‌کنم با همان دقت نظری که تا به امروز داشتید، در این دوره نیز کاری کنید تا این برند حفظ شود.
باید ضعف در برخی از حوزه‌ها را بپذیریم
حیدری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به این نکته که لزوما قرار نیست، جایزه ادبی جلال آل‌احمد در هر دوره در همه بخش‌ها آثار منتخب داشته باشد، گفت: یکی از راه‌های حفظ برند این است که اگر در یکی از گروه‌ها هیات داوران اثر شایسته و درخوری را ندیدند، اصراری به انتخاب اثر برگزیده نداشته باشند. در دوره گذشته در گروه نقد ادبی اثر برگزیده‌ای معرفی نشد و اهل فن دیدند که در این حوزه موضوعی ضعف داریم و باید به بررسی آن بپردازیم. اگر اثر برگزیده معرفی می‌کردیم، صاحب‌نظران متوجه ضعف پژوهشی در این حوزه نمی‌شدند.
وی افزود: اگر در جایی اشتباهی کرده‌ایم، باید آن را بپذیریم و به اصلاحش بپردازیم. شما اساتید باید بررسی کنید که کجای راه را اشتباه رفتیم و در کجا ایراد داریم و برای آن راه‌حل ارائه کنید. نقد همراه با راه حل مسئله اثرگذار خواهد بود.
کاهش تولیدات صنعت نشر در حوزه ادبیات داستانی
غلامرضا طریقی نیز در این نشست گفت: به طور کلی، آثار منتشر شده در حوزه ادبیات داستانی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، کمتر بوده و این موضوع هم با توجه به شرایط جنگی و تحریم طبیعی است.
وی افزود: بنابراین وضعیت حوزه کتاب و نشر نیز متاثر از شرایط فعلی است. احتمالا با همین مقیاس در حوزه‌های دیگر نیز شاهد کاهش انتشار آثار بوده‌ایم.
برنامه‌های جنبی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد
شیوا مقانلو؛ دبیر علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد نیز در این جلسه خطاب به اعضای هیئت علمی گفت: حضور همه شما اینجا برای من باعث افتخار است. جمع شدن همه شما زیر یک سقف و استفاده کردن از دانش، تجربه و علم شما، به نظر من این دوره را به دوره‌ای بسیار خاص تبدیل می‌کند. قطعاً خروجی داورانی که این تیم تعیین می‌کند، از بهترین داورهای ادوار جایزه ادبی جلال آل‌احمد خواهد بود.
وی افزود: چند برنامه جانبی پیشنهادی در دستور کار داریم. نخست تقدیر از یک پیشکسوت داستان‌نویسی است. جایزه‌ای با عنوان دستاورد یک عمر به کسی تعلق می‌گیرد که عمرش را روی داستان ایرانی و فارسی تألیفی گذاشته است. بخش بعدی، تقدیر از یک ناشر برتر ایرانی است که عمده فعالیت‌های انتشاراتش داستان تألیفی ایرانی بوده است. همکاران عزیز معتقد بودند امسال می‌شود این جایزه را به دو ناشر اهدا کرد؛ هم ناشر پیشکسوت و هم ناشر جوان. یعنی امکان رقابت عادلانه‌تری برای ناشرهای تازه‌کار هم در این حوزه فراهم می‌شود.
مقانلو ادامه داد: برنامه بعدی چاپ یک کتاب در حوزه نقد است. این کتاب تخصصی، شامل ترجمه و خلاصه بخش‌هایی از جدیدترین کتاب‌های روز جهان در حوزه نقد ادبی است. مثال‌های موردی این کتاب هم از میان برگزیدگان ادوار مختلف جایزه ادبی جلال آل‌احمد انتخاب می‌شود. این کتاب باید در اختیار هنرجویان دوره‌های آموزشی و ورکشاپی جایزه ادبی جلال آل‌احمد قرار بگیرد. حتی می‌شود این کتاب را بعداً در اختیار مخاطبان عام هم قرار داد. کتاب کوتاهی است و خواندن و فهم و درکش برای همه راحت است.
وی همچنین به انتشار یک کتاب مجموعه آثار منتخب اشاره کرد و ادامه داد: از میان مجموعه داستان‌های برگزیده ادوار گذشته جایزه ادبی جلال آل‌احمد و همچنین این دوره، از هر کتاب یک داستان کوتاه انتخاب و در یک مجموعه گردآوری می‌شود. این کتاب به زبان انگلیسی و برای مخاطبان غیرایرانی منتشر می‌شود. این کتاب مبنای خوبی خواهد بود برای معرفی ادبیات معاصر ایران در جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های بین‌المللی و همه آژانس‌های ادبی و ناشرانی غیرایرانی که قصد ترجمه آثار ایرانی را دارند.
دبیر نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد در پایان گفت: ما پیشتر درباره این پیشنهادها فکر کرده‌ایم. امروز با اعضای هیئت علمی نوزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد اینجا جمع شده‌ایم تا درباره این پیشنهادها تصمیم بگیریم و هیئت داوران این دوره را انتخاب کنیم.