صاحب‌خبر - گروه اجتماعی – سعید تهرانی: کمبود نیروی پرستاری، پایین بودن دریافتی‌ها، تأخیر در پرداخت مطالبات و خروج نیروهای آموزش‌دیده از بیمارستان‌های دولتی، در کنار ضرورت آمادگی نظام سلامت برای بحران‌های احتمالی، بار دیگر به چالش‌های جدی حوزه پرستاری تبدیل شده است. در شرایطی که نظام سلامت برای ارائه خدمات باکیفیت به نیروی انسانی کافی نیاز دارد، مشکلات اقتصادی و ابهام در نحوه پرداخت تعرفه‌ها، وضعیت شغلی پرستاران را دشوارتر کرده است. شرایطی که به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، تنها به مهاجرت محدود نمی‌شود و خانه‌نشینی یا روی آوردن به مشاغل دیگر را نیز دربر می‌گیرد.
احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری، در نشست خبری روز پرستار با اشاره به شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور گفت: اگرچه جنگ نظامی ظاهراً متوقف شده است، نگرانی‌ها در حوزه‌های مختلف همچنان ادامه دارد و فشارهای اقتصادی، زندگی اقشار حقوق‌بگیر، از جمله کارکنان نظام سلامت را تحت تأثیر قرار داده است. به گفته او، درآمد این گروه‌ها تناسب چندانی با شرایط اقتصادی و هزینه‌های زندگی ندارد.
*کمبود بیش از ۱۰۰ هزار پرستار در بیمارستان‌ها
یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام پرستاری، نبود تعریف مشترک از استاندارد نیروی انسانی مورد نیاز مراکز درمانی است. نجاتیان با اشاره به اختلاف‌نظر نهادهای مختلف درباره تعداد پرستاران مورد نیاز بیمارستان‌ها اظهار کرد: بر اساس استاندارد سازمان نظام پرستاری، به ازای هر تخت بیمارستانی به ۱.۸ پرستار نیاز است و با این معیار، کشور با کمبود بیش از ۱۰۰ هزار نیروی پرستاری مواجه است. این در حالی است که نسبت پرستار به تخت در برخی کشورها بیش از سه نفر است.
*خروج ۳۵۰۰ پرستار از بیمارستان‌های دولتی
رئیس سازمان نظام پرستاری با اشاره به وضعیت خروج نیروها از مراکز درمانی گفت: سال گذشته حدود ۳۵۰۰ نفر از محیط بیمارستان‌های دولتی خارج شدند. به گفته او، کاهش درخواست گواهی گوداستندینگ، یکی از مدارک مورد استفاده برای بررسی روند مهاجرت پرستاران، لزوماً به معنای بهبود وضعیت نیست؛ چراکه میزان دریافت این گواهی نسبت به دو سال گذشته به یک‌چهارم رسیده است.نگرانی سازمان نظام پرستاری این است که بخشی از نیروهای آموزش‌دیده، به‌جای مهاجرت، خانه‌نشین شده یا به مشاغل دیگری روی آورده باشند. در چنین شرایطی، مسئله فقط خروج نیرو از کشور نیست، بلکه خارج شدن پرستاران از چرخه ارائه خدمات درمانی نیز اهمیت دارد. حفظ نیروهای متخصص، مستلزم توجه هم‌زمان به شرایط کاری، امنیت شغلی و وضعیت معیشتی آنان است.
*افزایش تعرفه‌ها؛ کمتر از وعده اعلام‌شده
نجاتیان با انتقاد از نحوه تعیین و توزیع درآمدهای حاصل از تعرفه‌های پرستاری گفت: سال گذشته توافق شده بود تعرفه‌ها ۱۰۰ درصد افزایش یابد، اما میزان افزایش به حدود ۶۷ درصد رسید؛ در حالی که به گفته او، در برخی گروه‌های دیگر افزایش‌هایی تا ۱۲۰ درصد نیز اتفاق افتاد.او با اشاره به اینکه مبنای پرداخت در برخی موارد حدود شش میلیون تومان بوده است، تأکید کرد: افزایش ۶۷ درصدی، با وجود ظاهر قابل توجه آن، نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی مشکلات اقتصادی پرستاران باشد.تأخیر در پرداخت مطالبات نیز بر این مشکلات افزوده است. به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، در پایان مهرماه امسال، برخی پرستاران هنوز تعرفه مربوط به اسفند سال گذشته را دریافت نکرده بودند. او این تأخیر را در شرایط تورمی ناعادلانه دانست و بر ضرورت شفاف‌سازی فرمول محاسبه و توزیع تعرفه‌ها تأکید کرد.
*ثبت خدمات پرستاری به نام دیگران
یکی دیگر از محورهای مورد انتقاد نجاتیان، نحوه ثبت خدمات درمانی و توزیع درآمدهای حاصل از آن است. او گفت: برخی خدماتی که عملاً توسط پرستاران انجام می‌شود، به نام افراد دیگر، از جمله پزشکان، ثبت می‌شود؛ در حالی که پرستار انجام‌دهنده خدمت است و مسئولیت قانونی آن را نیز بر عهده دارد.به گفته او، لازم است خدمات متناسب با فرد انجام‌دهنده ثبت شود و منافع حاصل از ارائه آن نیز با توجه به نقش و مسئولیت هر یک از اعضای تیم درمان توزیع شود. نجاتیان در عین حال بر همکاری با جامعه پزشکی تأکید کرد و گفت: بسیاری از پزشکان از مطالبات پرستاران حمایت می‌کنند.
*مراقبت در منزل؛ خدمتی که بیمه‌ها باید پوشش دهند
توسعه مراقبت‌های پرستاری در منزل، به‌ویژه برای سالمندان و بیماران صعب‌العلاج، از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود. نجاتیان معتقد است این خدمات هنوز جایگاه متناسبی در نظام سلامت پیدا نکرده و آیین‌نامه فعلی نیز نیازمند بازنگری است.او با اشاره به هزینه‌های این خدمات گفت: در شرایط فعلی، عمدتاً افراد برخوردار امکان استفاده از مراقبت‌های پرستاری در منزل را دارند. از این رو، گسترش پوشش بیمه‌ای می‌تواند دسترسی گروه‌های کم‌درآمد را نیز افزایش دهد و به توزیع عادلانه‌تر خدمات درمانی کمک کند.
*آمادگی برای بحران و ضرورت شفافیت مالی
رئیس سازمان نظام پرستاری با اشاره به عملکرد کارکنان سلامت در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، بر ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف بحران تأکید کرد. او گفت: در دوران دفاع مقدس حدود ۵۰۰ شهید و ۲۰ تا ۳۰ رزمنده در حوزه پرستاری ثبت شده‌اند؛ همچنین در دوران کرونا ۱۰۰ پرستار و در دو جنگ اخیر ۲۴ پرستار جان خود را از دست داده‌اند.نجاتیان آمادگی برای مواجهه با حوادث مختلف، از جمله حملات شیمیایی و رادیواکتیو، را ضروری دانست و تأکید کرد: نظام سلامت باید برای شرایط احتمالی آماده باشد.او همچنین شفافیت منابع مالی نظام سلامت را یکی از الزامات جلب اعتماد عمومی دانست و گفت: مردم باید بدانند منابع این بخش چه میزان است و چگونه میان دارو، تجهیزات پزشکی، تعرفه‌ها و خدمات بستری توزیع می‌شود. به اعتقاد او، حسابرسی اجتماعی و اطلاع‌رسانی درباره نحوه هزینه‌کرد منابع، به‌ویژه در شرایط بحرانی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
*منشور حقوق پرستاران و ضرورت اصلاح قانون
نجاتیان از تأیید و ثبت ۳۸ خدمت پرستاری به‌عنوان خدمات استاندارد با همکاری سازمان ملی استاندارد و تصویب منشور حقوق پرستاران در شورای عالی نظام پرستاری خبر داد. این منشور، به گفته او، ۱۷ حق اساسی پرستاران را در قالب سندی مشخص تعریف کرده است.او همچنین با اشاره به گذشت حدود ۲۵ سال از تدوین قانون سازمان نظام پرستاری، خواستار اصلاح این قانون شد. نبود تعریف قانونی دقیق از عنوان پرستار و مشخص نبودن حدود وظایف سطوح مختلف مراقبتی، از جمله خلأهایی است که به گفته نجاتیان باید برطرف شود.رئیس سازمان نظام پرستاری، با پذیرش انتقادها درباره محدودیت اختیارات تصمیم‌گیری در حوزه پرستاری، تأکید کرد بسیاری از تصمیمات مهم خارج از اختیار مستقیم این حوزه اتخاذ می‌شود. او ابراز امیدواری کرد اصلاح قوانین و تصویب قانون جامع مراقبت‌های پرستاری، زمینه هماهنگی بیشتر در سیاست‌گذاری را فراهم کند.
∎