صاحب‌خبر - گروه بین‌الملل – علی ودایع: در دنیای بی‌رحم روابط بین‌الملل، هیچ پارادایمی نوسانی‌تر و تاثیرگذارتر از «بهای سوخت» و «شمارش آرا» نیست. انتشار خبر توافق نامتعارف «دونالد ترامپ» و «ولادیمیر پوتین» برای تزریق فوری بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل روسیه به شریان‌های انرژی آمریکا، دقیقاً همان نقطه‌ای است که نقاب از چهره شعارهای دموکراتیک اتحادیه فرا‌آتلانتیک کنار می‌زند. ترامپ در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، خونسردانه فرمان معامله‌ای را امضا کرد که بوی نفت و سوختگی آرمان‌های بروکسل و کی‌یف را همزمان به آسمان بلند کرده است.
شخص «ولادیمیر زلنسکی» رئیس‌جمهوری اوکراین اندکی پس از اعلام خبر روسای جمهوری اوکراین و روسیه بر سر واردات گازوئیل ، آن را «کاملا وحشتناک و ناعادلانه» توصیف کرد و به نزدیکی سالگرد تولد رئیس‌جمهوری روسیه اشاره کرد و گفت: «این اقدام ترامپ یک هدیه تولد برای پوتین است.» اما واشنگتن رسما کی‌یف را برای پذیش معامله گازوئیلی و تفاهم در معرض فشار قرار داده‌است.
«استیو ویتکاف» نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، و «جرد کوشنر» داماد ترامپ ، پیش از سفر به روسیه خواهان شفافیت بیشتر در خصوص موضع کی‌یف و کشورهای اروپایی نسبت به حل‌وفصل مناقشه اوکراین هستند. ایالات متحده، اوکراین، کشورهای گروه «ای۳» (بریتانیا، فرانسه و آلمان)، کمیسیون اروپا و ناتو در تاریخ ۹ اکتبر در میامی مذاکراتی برگزار کردند. صبح شنبه گزارش شد که این مذاکرات زودتر از موعد مقرر به پایان رسیده است.
مسکن انتخاباتی در واشنگتن
چراغ سبز وزارت خزانه‌داری آمریکا برای تعلیق معنادار تحریم‌های گازوئیلی کرملین تا سال ۲۰۲۷، پیش از آنکه یک مانور دیپلماتیک باشد، یک «مسکن اضطراری» برای اقتصاد تورمی ایالات متحده است. ساکن خانه سفید به خوبی می‌داند که جهش قیمت سوخت در جایگاه‌های بنزین، مستقیم به صندوق آرای جمهوری‌خواهان شلیک می‌کند.
روزنامه بیزینس استاندارد میانگین قیمت بنزین را بر اساس گزارش انجمن خودرو در آمریکا تا روز یکشنبه ۴.۳۶ دلار در هر گالن اعلام کرد. در همین مقطع زمانی در سال گذشته قیمت بنزین ۳.۰۹ دلار بود. قیمت گازوئیل نیز افزایش قابل توجهی داشته و در اوایل ماه جاری میلادی به ۶.۲۸ دلار در هر بشکه رسید.
قیمت نفت خام برنت تا اوایل امروز دوشنبه تقریبا ۲ درصد پایین تر و ۱۰۳ دلار در هر بشکه معامله شد. این رقم ۴۰ درصد بیشتر از سطح قیمتی این محصول در ابتدای جنگ با ایران است اما نسبت به ماه گذشته پس از عبور از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه در اوایل ماه سپتامبر(شهریور) حدود ۲ درصد کاهش یافته است.اما نگرانی بزرگتر قیمت گازوئیل است که قیمت های آن با وجود کاهش اخیر قیمت نفت خام همچنان بالا باقی مانده است.
داستان در آمریکا زمانی پیچیده‌تر می‌شود که هفت سناتور جمهوری‌خواه و دموکرات در بیانیه‌ای، با انتقاد از توافق دونالد ترامپ با مسکو بر سر صادرات گازوئیل از این کشور، آن را مغایر با قانون ممنوعیت واردات انرژی از روسیه دانستند. چهار جمهوری‌خواه و سه دموکرات در بیانیه‌ای اعلام کردند: «کنگره در سال ۲۰۲۲ به صراحت واردات انرژی از روسیه را ممنوع کرد تا از تامین مالی جنگ علیه اوکراین با دلارهای آمریکایی جلوگیری کند.»آنها همچنین تاکید کردند که دولت ترامپ بدون مشورت یا ارائه هیچ توضیحی به کنگره در این زمینه اقدام کرده است در حالی که براساس قانون هر دو مورد الزامی است.
واقعیت این است که در آستانه انتخابات میان دوره ای کنگره، افزایش قیمت گازوئیل چالشی سیاسی را ایجاد کرده است زیرا افزایش هزینه های حمل و نقل، احتمال فشارهای تورمی بر خانوارهای آمریکایی را تقویت کرده است. ترامپ با همان استراتژی معروف به «تاجر پرریسک»، نقدینگی نقد را به ماشین جنگی پوتین تزریق کرد تا به رانندگان کامیون و کشاورزان آمریکایی نشان دهد قدرت خریدشان خط قرمز اوست. اما در سمت دیگر کاپیتول هیل، این اقدام حتی خشم سناتورهای هم‌حزبی و دموکرات‌ها را برانگیخته است؛ جایی که معترضان، این توافق را خنجری از پشت به ساختار تحریم‌های ضد‌روسی و مشروعیت‌بخشی مجدد به کرملین می‌دانند.
زلنسکی در تله «معامله مستاجر»
صدای شکستن استخوان‌های دیپلماسی اوکراین بیش از هر جای دیگری از کی‌یف به گوش می‌رسد. وقتی واشنگتن از پهپادهای اوکراینی خواست ضربه‌زدن به پالایشگاه‌های روس را متوقف کنند تا قیمت جهانی سوخت نوسان نکند، کی‌یف فهمید که تنها یک «مهره قابل معامله» روی تخته‌شطرنج واشنگتن بوده است.
پاسخ ولودیمیر زلنسکی به تلاش‌های پشت‌پرده فرستادگان ترامپ (از جمله تحرکات چهره‌هایی مانند کوشنر و ویتکاف) برای تغییر بازی، صریح و خالی از تعارفات مرسوم دیپلماتیک بود. زلنسکی با ایستادن در برابر فشارها برای مهندسی قدرت در کی‌یف گفت: «اگر ترامپ می‌خواهد رئیس را در اوکراین تغییر دهد، باید بداند که فقط مردم ما می‌توانند رهبر را تعیین کنند. ما برای انتخابات آماده‌ایم اما امنیت زیرساخت‌ها حداقل ۶۰ روز زمان می‌خواهد.»
این موضع‌گیری نشان داد که کی‌یف دیگر به وعده‌های امنیتی کاخ سفید اعتماد ندارد و زلنسکی خود را در میان فک‌های قیچی معامله ترامپ–پوتین می‌بیند. ترامپ رئیس جمهوری اوکراین را به جلوگیری از توافق با مسکو و نادیده گرفتن دستورالعمل‌ها برای عدم حمله به پالایشگاه‌های روسیه متهم کرد. در همین حال، کی‌یف و متحدان اروپایی آن هشدار داده‌اند که کاهش فشار بر مسکو به تأمین مالی جنگی که کرملین به راه انداخته است، کمک خواهد کرد.
سیلی به صورت بروکسل
در بروکسل، فضا دست‌کم از کی‌یف متشنج‌تر است. رهبران اروپایی که تمام حیثیت سیاسی و اقتصادی خود را پای تحریم همه‌جانبه روسیه قمار کرده بودند، ناگهان متوجه شدند که کدخدا در حال واردات مستقیم گازوئیل از مسکو است. تصمیم شتاب‌زده الیزه برای آزادسازی میلیون‌ها بشکه سوخت از ذخایر راهبردی فرانسه، تنها یک واکنش منفعلانه به خروج یک‌جانبه آمریکا از اجماع ضدپوتین بود.
«کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به نوبه خود خاطرنشان کرد که این توافق «درآمد بیشتری برای جنگ» در اختیار مسکو قرار می‌دهد و تاکید کرد که «الان زمان کاهش فشار بر روسیه نیست و اروپا این کار را نخواهد کرد.»
همزمان،«امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه هم در پستی در ایکس نوشت: «فرانسه حمایت بی‌قید و شرط خود از درخواست برای برقراری یک آتش‌بس واقعی در حوزه انرژی را که اوکراین نیز با آن موافق است، اعلام می‌کند.در حال حاضر، روسیه با تشدید حملات خود به زیرساخت‌های اوکراین طی ساعات اخیر، از پذیرش این درخواست سر باز می‌زند. فرانسه همچنان در کنار اوکراین و رئیس‌جمهور زلنسکی خواهد ایستاد.»
در شرایطی که رئیس جمهوری آمریکا پس از توافق با همتای روس خود بر سر فروش گازوئیل، موضعی علیه ولادیمیر زلنسکی رئیس جمهوری اوکراین اتخاذ کرده و آشکارا خواستار برکناری وی شده است، آندریوس کوبیلیوس (Andrius Kubilius) کمیسر دفاع و فضای اتحادیه اروپا می‌گوید: اتحادیه اروپا و کی‌یف باید تدوین استراتژی مستقل خود را برای صلح در اوکراین در نظر بگیرند.
رویگردانی واقعی ترامپ از پرونده اوکراین، اروپا را دچار یک «تکانه ژئوپلیتیک» کرده است. اروپایی‌ها اکنون سردرگم و شتاب‌زده به دنبال فرمول‌بندی یک «برنامه صلح مستقل» هستند؛ فرمولی که نه بر حمایت واشنگتن متکی باشد و نه اروپا را در برابر تمایلات توسعه‌طلبانه مسکو بی‌دفاع رها کند.
آنارشی در منطقه خاکستری
تفاهم گازوئیلی واشنگتن و مسکو، یک نقطه عطف تحلیلی در بازتعریف روابط بین‌الملل است. پوتین اثبات کرد که اهرم انرژی کماکان قادر است سخت‌ترین دیوارهای تحریمی غرب را شکاف دهد. ترامپ هم نشان داد برای برد در حوزه داخلی، آماده است پیچیده‌ترین تعهدات امنیتی خارومیانه و شرق اروپا را فدا کند.
خروجی این بازی با حاصل‌جمع صفر واضح است. اوکراین تنهاتر، اروپا سردرگم‌تر و مسکو خشنودتر از هر زمان دیگری است. کرملین نه تنها حرف روسیه را به کرسی نشانده که غیر مستقیم روی سرنوشت رئیس‌جمهوری اوکراین هم تاثیر گذار شده‌است. این نه یک صلح پایدار، بلکه آغاز دوران تازه‌ای از بازی در «منطقه خاکستری» است که در آن نه قانون بین‌الملل، بلکه نیازهای بازار انرژی خطوط قرمز را ترسیم می‌کند.∎