صاحب‌خبر - گروه دیپلماسی-علی ودایع: ترامپ نه در دوستی و نه در دشمنی قابل پیش‌بینی نیست.رئیس‌جمهوری آمریکا در غیرقابل باورترین لحظه با رئیس‌جمهوری روسیه درباره عرضه گازوئیل به تفاهم رسیده‌است .
به گزارش سی‌ان‌ان،کاخ کرملین در بیانیه‌ای اعلام کرد که روسیه آمادگی خود را برای تأمین نفت و فرآورده‌های نفتی مورد نیاز بازارهای آمریکا و سراسر جهان اعلام کرده است.
همزمان با مسکو، «دونالد ترامپ» در در شبکه تروث سوشال نوشت که «من به تازگی گفت وگویی بسیار موفقیت‌آمیز با ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه داشتم که طی آن توافق شد روسیه فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازار آمریکا و بازار جهانی عرضه کند، در طول ماه نوامبر ۵۰۰ هزار تن دیگر تحویل دهد و بلافاصله پس از آن نیز یک میلیون تن دیگر عرضه کند.»
وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوزی صادر کرد که بر اساس آن، معاملات مرتبط با فروش، تحویل، تخلیه محموله و واردات گازوئیل روسیه تا ۷ آوریل ۲۰۲۷ (۱۸ فروردین ۱۴۰۶) مجاز خواهد بود.
روسیه به‌طور سنتی یکی از صادرکنندگان عمده گازوئیل بوده است، اما این روند تابستان امسال پس از آن متوقف شد که حملات پهپادی اوکراین پالایشگاه‌های روسیه را تخریب کرد.روسیه در هشت ژوئیه صادرات گازوئیل را برای حفظ عرضه داخلی ممنوع کرد. کرملین روز چهارشنبه این ممنوعیت را تا پایان ماه اکتبر تمدید کرد.
ترامپ که با پیامدهای اقتصادی جنگ فرسایشی علیه ایران در آستانه انتخابات میان دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر (۱۲ آبان) دست و پنجه نرم می‌کند، در تلاش است از شکست حزب خود (حزب جمهوری‌خواه) در این انتخابات جلوگیری کند.
رویکرد ترامپ در قبال ایران، باعث ناامیدی حامیانش و نیز بخشی از جمهوری‌خواهان خسته از جنگ شده است که نسبت به طولانی شدن جنگ و پیامدهای آن بر قیمت سوخت و انتخابات میان دوره‌ای نگران هستند.
واقعیت این است که در برهه‌ای که نظام بین‌الملل میان قطب‌بندی‌های سخت سنتی و عمل‌گرایی عریان سرگردان است، خبر ترامپ حکم جرقه‌ای را در انبار باروت سیاست جهانی داشت. این رویداد که ابعاد آن در گزارش‌های رسانه‌های معتبر جهان بازتاب یافته است، فراتر از یک قرارداد تجاری ساده در حوزه انرژی است. معامله گازوئیل کرملین با کاخ سفید یک سناریوی چندلایه است که پازل جنگ اوکراین، سرنوشت تحریم‌های ایران و مناقشات ژئوپلیتیک خاورمیانه را از می‌تواند تحت‌الشعاع قرار دهد.
ریشه‌های یک معامله نامتعارف
برای درک عمق این رویداد، باید کالبدشکافی کرد که چه عواملی این معامله را رقم زد و چرا این توافق تا این حد ساختارشکن است.برای شکل‌گیری این تفاهم استراتژیک میان کاخ سفید و کرملین، مجموعه‌ای از محرک‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی دست به دست هم دادند.
برای دونالد ترامپ که همواره با نگاه تجاری به سیاست نگاه می‌کند، مدیریت قیمت سوخت و انرژی در بازارهای داخلی و جهانی یک ضرورت حیاتی است. در شرایطی که تورم و هزینه‌های انرژی پاشنه آشیل دولت‌ها در غرب محسوب می‌شوند، دسترسی به منابع قابل‌اطمینان فرآورده‌های نفتی می‌تواند کارت بازی قدرتمندی در دست سیاستمداران باشد.
از سوی دیگر، اهرم فشار کرملین و شکست تحریم‌های انرژی یکه وضعیت ویژه برای روسیه است. «ولادیمیر پوتین» با این پیشنهاد نشان داد که روسیه نه تنها تحت فشار تحریم‌های همه‌جانبه غرب زمین‌گیر نشده، بلکه همچنان می‌تواند به عنوان بازیگر بی‌رقیب، شریان‌های حیاتی انرژی را مدیریت کند. مسکو با این ابتکار عمل ثابت کرد که می‌تواند از ابزار «انرژی» برای ایجاد شکاف در جبهه متحدان غربی اوکراین بهره برداری کند.
در این میان، تحلیل‌های نشریاتی چون تلگراف نشان می‌دهد که این‌گونه توافق‌ها در لایه‌های پنهان دیپلماسی، تلاشی برای تغییر موازنه قوا و یارگیری‌های جدید در صحنه سیاسی است. پوتین و ترامپ هر یک به دلایل سیاسی داخلی و منطقه‌ای خود نیاز داشتند تا با یک ابتکار غیرمنتظره، ابتکار عمل را از دست دیپلمات‌های سنتی و ساختارهای بروکراتیک خارج کنند.
براساس تحلیل تلگراف، تنها جایی که ترامپ می‌تواند تاثیر بگذارد، ذهن رای دهندگان آمریکایی است. او در گذشته توانسته از طریق صحبت با طبقات کارگر، به کاخ سفید راه پیدا کند. اما اینبار مشخص نیست وعده او برای کاهش قیمت گازوئیل به افزایش آرای حزبش منجر شود. هرچند اوکراین برای همین وعده کوتاه مدت، بهای سنگینی پرداخت خواهد کرد.
روزنامه تلگراف سپس به خشم زلنسکی پس از توافق تلفنی ترامپ و پوتین اشاره و یادآوری کرده است که رئیس‌جمهوری آمریکا همین ماه گذشته، در کاخ سفید درخواست تشدید فشار بر پوتین را داشت تا از این طریق روسیه را از مهمترین درآمد اصلی جنگ یعنی نفت محروم کند. اما حالا در واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی، تصمیم ظاهری کاخ سفید برای ارائه کمک اقتصادی به کرملین، تردیدهایی ایجاد خواهد کرد.
ناگفته نماند که بنا به گفته آگسیوس ، ترامپ پس از آنکه زلنسکی رئیس‌جمهوری اوکراین، ۶ درخواست ایالات متحده برای توقف حمله به پالایشگاه‌های نفت روسیه را نادیده گرفت، تصمیم به توافق گازوئیل با روسیه گرفت. توافق ترامپ با پوتین بر سر صادرات گازوئیل از روسیه، بحران جدیدی میان کی‌یف واشنگتن برانگیخته و تهدیدی برای تلاش‌های جدید دولت ترامپ برای دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ اوکراین است.
انتقال پیام تهران از کانال کرملین
بنا به روایت رسمی مسکو ، موضوع ایران هم در چانه‌زنی ترامپ و پوتین هم مطرح شده‌است. «یوری اوشاکوف» دستیار رئیس جمهور روسیه در اظهاراتی با اشاره به تماس تلفنی ولادیمیر پوتین با همتای آمریکایی خود، اعلام کرد که رئیس جمهور روسیه در جریان این گفت وگو بر ضرورت دستیابی به توافق با ایران تاکید کرده است.
اوشاکوف اظهار کرد: «پوتین در گفت وگو با ترامپ بر آمادگی مسکو برای پیشبرد دیپلماسی در قبال ایران تاکید کرده است.پوتین در این تماس بر ضرورت دستیابی به توافق با ایران تاکید و تصریح کرده است که گزینه‌های دیپلماتیک با ایران هنوز به پایان نرسیده‌اند.»
دستیار رئیس‌جمهور روسیه، در یک نشست خبری اعلام کرد که پوتین به ترامپ، گفته است پیشنهاد مسکو برای انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران به روسیه همچنان به قوت خود باقی است. او افزود: «نکته قابل توجه این است که دونالد ترامپ این موضوع را مورد توجه قرار داد و از مشارکت مسکو در حل‌وفصل وضعیت پیرامون تهران استقبال کرد.»
از سوی دیگر، «دیمیتری پسکوف» سخنگوی کرملین ظهر دیروز اعلام کرد پوتین دیدگاه طرف ایرانی درباره راه‌های احتمالی حل‌وفصل مناقشه را به رئیس‌جمهور آمریکا منتقل کرده است.مبتنی بر این اظهار، رئیس‌جمهوری روسیه، موضع تهران درباره راه‌های احتمالی پایان دادن به درگیری با واشنگتن را با هماهنگی و حمایت «مسعود پزشکیان» به ترامپ منتقل کرد.
خنجر از پشت یا تغییر دالان‌های جنگ؟
توافق مسکو و واشنگتن بر سر فرآورده‌های نفتی، زمین‌بازی جنگ اوکراین را به شدت متلاطم کرده و پیامدهای عمیقی به همراه داشته است.
احساس خیانت و خنجر از پشت به کی‌یف یک واقعیت تلخ در جبهه‌های جنگ است. برای ولودیمیر زلنسکی و دولت اوکراین، هرگونه تفاهم پشت‌پرده میان ترامپ و پوتین به معنای تضعیف حمایت‌های همه‌جانبه واشنگتن از کی‌یف است. واکنش تند و رد درخواست‌های مرتبط با این توافق از سوی زلنسکی، نشان‌دهنده عمق خشم و استیصال کی‌یف در برابر سازش احتمالی قدرت‌های بزرگ بر سر سرنوشت اوکراین است.
تشدید تنش‌ها در میدان نبرد قابل پیش‌بینی است. واکنش‌های نظامی اوکراین پس از انتشار خبر معامله نامتعارف کرملین با کاخ سفید منجر به حملات پهپادی و موشکی اوکراین شده‌است.حملات کی‌یف به پالایشگاه‌ها و تأسیسات کلیدی انرژی در داخل روسیه نشان داد که کی‌یف قصد ندارد تسلیم این بازی پشت‌پرده شود. اوکراین با تشدید حملات به زیرساخت‌های نفتی روسیه تلاش می‌کند تا نشان دهد هرگونه معامله امنیتی-انرژی بدون در نظر گرفتن منافع کی‌یف، با هزینه سنگین امنیتی مواجه خواهد شد.
شکاف در اراده سیاسی غرب کام کرملین را شیرین می‌کند. توافق ترامپ و پوتین به وضوح نشان داد که عزم اروپا و آمریکا برای انزوای کامل روسیه ترک برداشته است. این امر چشم‌انداز پایان جنگ اوکراین را پیچیده‌تر کرده و این فرض را تقویت می‌کند که شاید جنگ اوکراین در نهایت نه در میدان نبرد، بلکه در پشت میز معامله‌های انرژی و اقتصادی میان مسکو و واشنگتن تعیین تکلیف شود.
توافق تلفنی پوتین و ترامپ بر سر عرضه ۳۰۰ هزار تن گازوئیل، نقطه‌عطفی در دیپلماسی پنهان قرن حاضر است. این رویداد گواهی می‌دهد که در نظام بین‌الملل، منافع عریان و سود اقتصادی همواره بر اصول حقوقی و اخلاقی پیشی می‌گیرند. اوکراین در این میان هزینه سنگین‌تری می‌پردازد و تهران نیز باید با هوشیاری بیشتری نظاره‌گر تغییراتی باشد که در صورت تداوم محور مسکو - واشنگتن، می‌تواند معادلات امنیتی و اقتصادی خاورمیانه و پرونده هسته‌ای و منطقه‌ای ایران را بیش از پیش تحت تاثیر قرار دهد.∎