در این مراسم، جمعی از دولتمردان، ازجمله محمدحسین قائدرحمت، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهر تهران و محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی حضور داشتند و از مولانا به‌عنوان یکی از چهره‌های بی‌بدیل ایران یاد شد؛ شاعری که اندیشه و آثارش از مرز‌های جغرافیایی و تاریخی فراتر رفته است. محمدحسین قائدرحمت، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهر تهران، در پاسخ به این سؤال که اقبال عمومی جامعه در سال‌های اخیر به شناخت مفاخر فرهنگی تا چه اندازه می‌تواند به غنای هویت ملی ما کمک کند، می‌گوید: اقداماتی از این‌دست لازمه هر جامعه‌ای است و طبعا متولیان فرهنگی باید به مناسبت‌ها و سالگرد‌ها فراتر از تقویم توجه نشان دهند. یادبود شخصیت‌هایی، چون مولانا، حافظ، سعدی و ... در طول سال، بهانه‌ای برای گرامیداشت این مفاخر فراهم می‌کند، ولی واقعیت این است که نمی‌توانیم در طول سال بدون بهره‌گیری از آثار این مفاخر زندگی کنیم. به‌خصوص این‌که امروز نسل جوان بیش از گذشته نیاز دارد به کنه آثار این شخصیت‌ها پی ببرد. مولانا ازجمله مفاخر ایرانی است که در روزگاری که افغانستان بخشی از ایران کهن بود، در این سرزمین می‌زیست. با حمله مغول‌ها، او به قونیه کوچ کرد و سرانجام در همان‌جا درگذشت. من بر این باورم که پرداختن به چهره‌هایی از این دست در شرایط کنونی، صرف‌نظر از تأثیری که می‌تواند بر ارتقای سطح دانش عمومی جامعه داشته باشد، زمینه برگزاری شب‌های شعر، نمایشگاه‌های هنری، سمینارها، کنفرانس‌ها و مراسم‌های مختلف را فراهم می‌کند و به نسل جوان فرصت می‌دهد با این شاعران بیشتر آشنا شود. حتی معتقدم استفاده از بیلبورد‌ها و تبلیغات محیطی هم می‌تواند در این زمینه تاثیرگذار باشد. البته از حق نباید گذشت که در سال‌های اخیر، مدیران فرهنگی در قیاس با دوره‌های پیشین، به چنین موضوعاتی توجه بیشتری نشان داده‌اند. چندان که نمایشگاه چشمه خورشید به همت اداره فرهنگ و ارشاد استان تهران و دانشکده هنر دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز برپا شد و این اتفاق توانست نظر طیف وسیعی از هنرمندان و مخاطبان را به خود جلب کند.
در مقایسه با کشور‌های دیگر پژوهشگران ادبی را حمایت نکرده‌ایم
او اضافه می‌کند: در کشور‌های دیگر مثل نروژ، شاعر و نمایشنامه‌نویسی به نام ایبسن را داریم. دامنه اهمیت این شخصیت در این کشور تا جایی است که در دانشگاه‌ها، رشته ایبسن‌شناسی تا مقطع دکترا در نظر گرفته شده است. درحالی‌که در ایران بزرگانی، چون سعدی، حافظ و فردوسی را داریم، آن‌گونه که باید در محافل آکادمیک به این بزرگان و اساسا ذخایر ادبی‌مان توجه نمی‌کنیم. غافل از این‌که با پرورش متخصصان ادبی می‌توانیم برگ دیگری بر اوراق زرین فرهنگ‌مان بیفزاییم.
خاطرم هست در یکی از جشنواره‌ها با دانشجوی دکترای ایبسن‌شناسی دیدار کردم که می‌گفت از مقطع دیپلم، بدون گذراندن دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد، برای تحصیل در مقطع دکترا دعوت شده است؛ چراکه فعالیت‌هایش درباره ایبسن باعث شده بود بورسیه ایبسن‌شناسی به او تعلق بگیرد. از این جهت، کار فرهنگی در کشور ما در قیاس با دیگر کشور‌ها عقب است و می‌بایست پژوهشگرانی که سال‌ها برای شناساندن آثار ادبیات کهن دود چراغ خورده‌اند، در مراکز آموزشی مانند دانشکده‌ها بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.
مطالبه‌گری‌ها باید جدی و گسترده باشد، نه سلیقه‌ای
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد استان تهران در پاسخ به این سؤال که صرف‌نظر از محققان ادبی، ما در این سال‌ها با هنرمندان بسیاری در حوزه‌های موسیقی و تجسمی نیز مواجه بوده‌ایم که محور اجراهای‌شان به آثار مشاهیر اختصاص دارد، اما از همان مقدار حمایت‌های معنوی سیاست‌گذاران فرهنگی هم بی‌بهره‌اند، در این زمینه چه راهکاری باید اندیشیده شود، می‌گوید: مطالبه‌گری مردم و هنرمندان نباید تنها از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت بگیرد، بلکه در این بین، نهاد‌های دیگری، چون شورای شهر و هیات دولت هم می‌توانند دخیل باشند تا کم‌کاری‌های صورت‌گرفته جبران شود. ما یک تقویم فرهنگی در سال داریم و با وجود آن‌که مناسبت‌های این تقویم باید در تمام ادارات ارشاد استان‌های مختلف مورد توجه قرار بگیرد، در بعضی شهر‌ها مغفول واقع می‌شود. به بیان ساده‌تر، برخی مدیران با این مناسبت‌ها سلیقه‌ای برخورد می‌کنند. اگر مطالبه‌گری‌ها به شکل جدی و گسترده صورت بگیرد، معضلات دیگری، چون کمبود سالن و بودجه کافی هم رفع خواهد شد. نمونه آن گالری‌ای است که این نمایشگاه در آن برگزار شده و فضای خوبی را فراهم آورده تا دوستداران شمس و مولانا به تماشای این آثار بنشینند. هرچند اداره ارشاد استان تهران پیش از این هم برنامه‌های پداگوژیکی دیگری را برگزار کرده بود، مانند جشنواره «دیار» که در هفته دفاع‌مقدس در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد. منتها این رویداد‌ها باید تداوم داشته باشد تا ثمره آن بیشتر در جامعه نمود یابد.
شناخت تاریخ و هویت‌مان باید بیشتر در دستورکار قرار بگیرد
او در پاسخ به این سؤال که با پشت سر گذاشتن دو جنگ، تمرکز بر برگزاری چنین رویداد‌هایی چقدر می‌تواند در تقویت بنیه فرهنگی‌مان تاثیرگذار باشد می‌گوید: ما امروز در دورانی به‌سر می‌بریم که همچنان نمی‌دانیم تکلیف‌مان در چه موقعیتی قرار دارد. من هم با شما موافقم که امروز شناخت تاریخ و هویت‌مان باید بیشتر در دستورکار قرار بگیرد، چراکه این شناخت می‌تواند به مردمی که وطن‌شان را دوست دارند ولی از تاریخ و مفاخر کشورشان به آن‌شکلی که باید اطلاعاتی ندارند مفید باشد. همان‌طور که اشاره کردم، نصب بیلبورد و انتشار بروشور درباره شخصیت‌های فرهنگی در این زمینه تاثیرگذار است. البته این‌کار تعامل شهرداری را می‌طلبد. آنها سازه‌ها را در اختیار دارند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجوز طرح و ایده‌ها را صادر می‌کند. بنابراین، کانون‌های تبلیغاتی می‌توانند نقش پیش‌برنده در ارائه فعالیت‌های فرهنگی محیطی داشته باشند و به نظرم بخش زیادی از این تعاملات عملی شده است. کما این‌که زمانی که ۳ ــ ۲ سال پیش از این، رئیس اداره شمیرانات بودم، به جرات می‌توانم بگویم، در شمیرانات، به تبلیغات محیطی پرداختیم که منتج به برآیند درخشانی شد. اما واقعیت این است که ما در پایتخت، با چندگانگی مدیریت روبه‌رو هستیم و این معضل باعث شده تا حوزه‌ها گاه به بهانه فرارسیدن یک مناسبت با یکدیگر به موازی‌کاری بپردازند و گاهی هم هیچ‌کدام، حرکتی نسبت به آن رویداد انجام ندهند. این معضلی است که متاسفانه هنوز در کلانشهر حل‌نشده باقی مانده است. قائدرحمت در پاسخ به سؤال دیگری درباره این‌که چرا برای برگزاری این نمایشگاه از حضور هنرمندان شاخص و شناخته‌شده به‌جای دانشجویان رشته هنر بهره گرفته نشده است اضافه می‌کند: دانشجویان در طول ایام تحصیل همواره در مرحله آزمون و خطا هستند و آثاری که ارائه می‌دهند می‌تواند با نوآوری همراه باشد. هرچند که کار‌های این نمایشگاه با همراهی استاد راهنما صورت گرفته است، ولی درمجموع، تمام کار‌هایی که روی پلات و پارچه تصویر شده، حاصل دیدگاه و بینش نوی نسل جدید است و از این نظر، ارزشمندی نمایشگاه را دوچندان کرده است. درعین‌حال، ما بودجه کافی در اختیار نداشتیم تا ارائه آثار این نمایشگاه را به دست هنرمندان مطرح بسپاریم، بااین‌حال، خروجی نمایشگاه موفقیت‌آمیز بوده و با اقبال زیادی از سوی مخاطبان روبه‌رو شده است.
باید عرصه هنر را برای جوانان باز بگذاریم
آذرنوش زارعیان، مدرس واحد دانشگاه تهران مرکز در گروه ارتباط تصویری نیز از دیگر دست‌اندرکاران این نمایشگاه است. او درباره این‌که چرا آثار هنرمندان پیشکسوت معاصر به بهانه بزرگداشت مولانا در این نمایشگاه به نمایش گذاشته نشده و به‌جای آن از کار‌های دانشجویان بهره گرفته شده است، توضیح می‌دهد: دلیلش این است که هنرمندان شاخص به اندازه کافی مطرح هستند و باید عرصه را برای جوانانی که تازه در ابتدای راهند مهیا کنیم. مسلما اگر به نسل جوان در حیطه‌های هنری بهای بیشتری داده شود، آنها مشتاق می‌شوند تا به شکل مستمر در این زمینه گام بردارند. به‌خصوص این‌که چنین نمایشگاهی در شرایط فعلی که جامعه درگیر معضلات اقتصادی و روزمرگی است می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. طبعا هرچقدر که ذهن‌مان آزادتر باشد و از دغدغه‌های روز فاصله بگیریم، بیشتر به واکاوی و شناخت تاریخ کهن‌مان علاقه‌مند خواهیم شد. کما این‌که نمایشگاه چشمه خورشید توانسته به ترغیب عده‌ای از بازدیدکنندگان منجر شود تا آنها سراغ خوانش مثنوی و سایر آثار مولانا بروند. ما با دو گروه از دانشجویان رشته ارتباط تصویری و طراحی پارچه در این رویداد همکاری داشته‌ایم. به‌طورکلی، ۲۸ اثر در قالب ویدئوآرت و طراحی روی پارچه انتخاب شد.
نسل جوان امروز نسبت به مفاخر کشورش بی‌اعتنا نیست
او درباره این‌که سطح شناخت نسل جوان را نسبت به ادبیات کلاسیک و معاصر ایران چطور ارزیابی می‌کند ادامه می‌دهد: برخی به اشتباه تصور می‌کنند که این نسل، دانش و گرایش کافی نسبت به شناخت مفاخر ندارند، درحالی‌که این برداشت اشتباه است. اتفاقا اگر به نسل جوان بها داده شود، آنها تشویق می‌شوند که بر گستره اطلاعات خود بیفزایند. با این تفاوت که باید زبان ارتباط با این نسل را بلد بود و به مدد آن با آنها رفتار کرد. آثاری که در این نمایشگاه شکل گرفته به دست دانشجویان ترم دوی طراحی پارچه بوده و با وجود آن‌که آنها دارای سن کمی هستند، ولی با الهام از مولانا و اشعارش، کار‌های زیبا و تاثیرگذاری ارائه کرده‌اند. ایده شکل‌گیری این نمایشگاه، حاصل یک کار کلاسی بود که همراه دانشجویانم تصمیم گرفتیم به مناسبت فرارسیدن بزرگداشت مولانا انجام دهیم و به یاری خدا به شکل باشکوهی به سرانجام رسید. جا دارد در این گفت‌و‌گو از حمایت‌های دکتر علیرضا فیروزگر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران و رئیس واحد دانشگاه تهران مرکز، امیررضا کیقبادی معاون فرهنگی دانشجویی، روجا علیزاده رئیس دانشکده هنر و البته محمدحسین قائد رحمت رئیس اداره فرهنگ و ارشاد استان تهران تشکر کنم که با حمایت‌ها و زحمات‌شان، بانی برگزاری این نمایشگاه شدند.