رابعه تیموری | روزنامه‌نگار
با اعلام نتایج کنکور سراسری و مشخص شدن نفرات برتر، مؤسسات کنکور بدون معطلی دست‌به‌کار شدند و همزمان با انتشار تصاویر ذوق‌و‌شوق صاحبان رتبه‌های برتر در شبکه‌های اجتماعی، ویدئو‌های مصاحبه این صدرنشینان ماراتن کنکور را روانه فضای مجازی کردند تا موفقیت شیرین آنها را تمام‌و‌کمال به نام خود ثبت کنند. با آنکه این به نام‌زدن و مصادره موفقیت رتبه‌های برتر برای تبلیغ و جذب مشتری مؤسسات آمادگی کنکور، قصه تازه‌ای نیست، خطا‌ها و تناقض‌های قابل‌توجهی که در این ویدئو‌ها به چشم می‌خورد، نگاه‌ها را به پشت پرده استفاده ابزاری از نخبه‌های کنکور جلب کرد؛ سوء‌استفاده‌ای که نام این پرچمداران رقابت کنکور را به گردش مالی عجیب‌و‌غریب مافیای کنکور گره می‌زند و از پیشنهادهای کلان میلیونی و میلیاردی به این برنده‌های پرخواهان حکایت می‌کند.
از همه مؤسسات راضی هستم!
در میان ویدئو‌هایی که از تعریف و تمجید رتبه‌داران ممتاز از برنامه‌های مؤسسات آمادگی کنکور منتشر شده، حضور یک داوطلب رتبه برتر در ویدئو‌های تبلیغاتی چند مؤسسه، توجه‌ها را به‌خود جلب کرده است. در این ویدئو‌ها، او موفقیت خود را به خدمات آموزشی چند مؤسسه مختلف نسبت می‌دهد و داوطلبان کنکور را به استفاده از برنامه‌های این مؤسسات ترغیب می‌کند. این تناقض و خطای عجیب باعث شد که تعدادی از کاربران فضای مجازی برش‌هایی از این ویدئو‌ها را کنار هم منتشر کنند و نتیجه بگیرند که افشاگری آترینا فرهمند، رتبه اول کنکور علوم تجربی در سال گذشته از پشت پرده پیشنهادهای قابل توجه مؤسسات کنکور، چندان دور از واقعیت نبود. فرهمند در آن ویدئوی معروف به پیشنهاد ۳۰۰میلیونی یک مؤسسه برای استفاده از نام و تصویر خود اشاره کرده بود:«در این یکی دوماه اخیر که مؤسسات آموزشی حدس می‌زدند من و بعضی از دوستانم رتبه برتر شویم، سراغمان می‌آمدند و به بهانه‌های مشاوره، بورسیه و... ما را به سمت خودشان می‌کشاندند. همین روز‌های اخیر هم یک مؤسسه آموزشی پیشنهاد هدیه ۳۰۰میلیونی داد تا در برنامه‌ای بگویم از استادان و کلاس‌های آن استفاده می‌کردم. من هم ابتدا وسوسه شدم اما بعدا تماس گرفتم و گفتم راضی نیستم چنین کاری کنم.»
خرید‌و‌فروش اسرار نخبه‌ها
سرعت عجیب مؤسسات کنکور در انتشار ویدئو‌های تبلیغاتی و قبضه کردن فضای مجازی در نخستین لحظات اعلام رتبه‌های برتر، دسترسی سهل و ساده آنها به اطلاعات شخصی داوطلبان کنکور را گواهی می‌دهند، اما در جست‌وجوی ما برای پیدا کردن مسیر دسترسی و منابع خبری این مؤسسات، سازمان سنجش و وزارت آموزش‌و‌پرورش وجود ارتباط و همکاری خود با آنها را رد کردند. البته تجربه الهه آجرلو که از مشاوران باسابقه کنکور است، نشان می‌دهد شبکه ارتباطی گسترده این مؤسسات با مراکز آموزشی مختلف امکان دریافت اطلاعات داوطلبان را برای آنها مهیا می‌کند. او می‌گوید: «بسیاری از همکاران ما که با مدارس هم همکاری دارند، به شناسایی دانش‌آموزان برتر کمک می‌کنند.» به‌گفته آجرلو مراحل مکاتبات مؤسسات کنکور با این دانش‌آموزان از ماه‌ها پیش از اعلام نتایج کنکور آغاز می‌شود: «یکی از فعالیت‌های مؤسسات کنکور، رصد مداوم نتایج آزمون‌های فراگیر و سراسری آمادگی کنکور است و وقتی نام دانش‌آموزی در میان رتبه‌های برتر آزمون‌های آزمایشی تکرار می‌شود، از طریق برگزار‌کنندگان این آزمون‌ها به آسانی می‌توانند اطلاعات دانش‌آموز را دریافت و رایزنی خود برای شرکت در تبلیغات را آغاز کنند. »
پیشنهادهای میلیونی و میلیاردی
بزرگ‌ترشدن هر‌ساله رقم‌های پیشنهادی مؤسسات کنکور به رتبه‌های برتر، پرشاخ‌و‌برگ‌شدن و ریشه دوانیدن مافیای کنکور در سیستم آموزشی کشور را هشدار می‌دهد. این رقم‌ها که هر سال متناسب با تورم به‌روز می‌شود، امسال به مبالغ درشت چند ده‌میلیاردی رسیده است. یکی از مشاوران کنکور در صفحه مجازی خود درباره رقم‌های پیشنهادی به رتبه‌های برتر کنکور نوشته است: «لیست قیمت! قیمت ماشین نیست، قیمت زمین نیست، قیمت رتبه‌های برتر کنکور1405است. مبالغی که بعضی همکاران برای استفاده تبلیغاتی از رتبه‌ها پرداخت می‌کنند تا در‌نهایت بگویند این رتبه از خدمات ما استفاده کرده! رتبه ٢٠تا ٣٠منطقه: ٢۵٠میلیون؛ رتبه ١٠تا ٢٠منطقه: ٣٠٠میلیون تومان؛ رتبه ١ تا ١٠منطقه: ۵٠٠میلیون تومان...» وقتی هم به رتبه‌های تک‌رقمی کشوری می‌رسد، مبالغ میلیاردی می‌شود و طبق ادعای همین مشاور «فعلا» بالا‌ترین نرخ ٢٠میلیارد تومان است.
اول چانه‌زنی، بعد قرارداد
صحبت‌های مریم سعدی برنامه‌ریز آموزشی و مشاور کنکور دبیرستان نمونه دولتی البرز نشان می‌دهد دانش‌آموزان برتر شرکت‌کننده در ویدئو‌های تبلیغاتی، برای دریافت این مبالغ باید مراحل چانه‌زنی را هم بگذرانند. او می‌گوید: «به یکی از دانش‌آموزان ما که رتبه تک‌رقمی کشوری رشته علوم تجربی را به‌دست آورده بود، پیشنهاد داده بودند در ازای ضبط ٢٠ثانیه ویدئوی تبلیغاتی که در آن ادعا کند فقط با برنامه‌های آموزشی مؤسسه‌ای به این رتبه رسیده، ٧٠٠میلیون تومان دریافت کند.» سعدی به کذب‌بودن محتوای بسیاری از این ویدئو‌های آموزشی اشاره می‌کند و می‌گوید: «سال گذشته یکی از دانش‌آموزان البرز که در رشته علوم تجربی رتبه تک‌رقمی کسب کرده بود در مصاحبه با یک سایت خبری که در همان دقایق اولیه اعلام نتایج انجام شد، عنوان کرد که فقط با برنامه‌های مدرسه پیش رفته است، ولی چند روز بعد ویدئو‌های تبلیغاتی او برای مؤسسات مختلف یکی‌یکی منتشر شد که در آنها این مؤسسات را در رتبه برتر شدن خود مؤثر می‌دانست. »
آفتی به نام مدرک‌گرایی
علی عبدالعالی، پژوهشگر و کارشناس مسائل آموزشی، ترفند‌های تبلیغاتی مؤسسات کنکور را محصول گردش مالی سرسام‌آور مافیای کنکور می‌داند و می‌گوید: «وقتی پای حدود ١٠٠هزار میلیارد تومان گردش مالی به میان می‌آید، مسیر چنین کاسبی‌هایی هم باز می‌شود و این مؤسسات هم سعی می‌کنند به روش‌های مختلف از این گردش مالی سهم قابل‌توجهی داشته باشند.» این استاد دانشگاه تغییر شیوه ورود به دانشگاه را هم در کوتاه کردن دست سوداگران کنکور بی‌تأثیر عنوان می‌کند و می‌گوید: «این تغییر شیوه گزینش دانشجو فقط حواشی کنکور را منبسط کرده و دانش‌آموز به‌جای اینکه یک‌بار و در مرحله شرکت در کنکور با این حواشی روبه‌رو شود، در مقطع متوسطه این چالش‌ها را تجربه می‌کند.» عبدالعالی معتقد است کاهش مدرک‌گرایی و هدایت صحیح دانش‌آموزان در مسیر شکوفایی استعدادشان باعث کوتاه شدن دست سوداگران کنکور و کاهش سوء‌استفاده مؤسسات از ولع دانش‌آموزان برای ورود به دانشگاه می‌شود. او می‌گوید: «در بسیاری از کشور‌هایی که تخصص‌گرایی جای مدرک‌گرایی را گرفته، شرایط اقتصادی و منزلت اجتماعی یک صنعتگر کمتر از یک استاد دانشگاه نیست. مسیر‌های کسب دانش و مهارتش هم متنوع است و آنقدر مسیر‌های مختلف برای تامین آینده شغلی فرد مقابل نوجوان قرار می‌گیرد که برای ورود به رقابت‌هایی مانند کنکور انگیزه‌ای ندارد.»
رتبه‌فروشی‌با قیمت میلیاردی
با اعلام نتایج کنکور سراسری و مشخص شدن نفرات برتر، مؤسسات کنکور بدون معطلی دست‌به‌کار شدند و همزمان با انتشار تصاویر ذوق‌و‌شوق صاحبان رتبه‌های برتر در شبکه‌های اجتماعی، ویدئو‌های مصاحبه این صدرنشینان ماراتن کنکور را روانه فضای مجازی کردند تا موفقیت شیرین آنها را تمام‌و‌کمال به نام خود ثبت کنند. روزنامه همشهری امروز،روزنامه همشهری صبح،صفحه روزنامه همشهری،دانل
صاحب‌خبر -