شناسهٔ خبر: 80000150 - سرویس سیاسی
نسخه قابل چاپ منبع: جام‌جم آنلاین | لینک خبر

حملات موفق به زیرساخت نفتی عربستان و پیشروی انصارالله در محور تعز معادله‌ای جدید را در شبه‌جزیره شکل داده است

آتش به خرمن سعودی

جنگ یمن بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که تبعات آن از مرز‌های این کشور فراتر رفته و مستقیما امنیت انرژی و محاسبات راهبردی عربستان سعودی را هدف قرار داده است. د جنگ یمن بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که تبعات آن از مرز‌های این کشور فراتر رفته و مستقیما امنیت انرژی و محاسبات راهبردی عربستان سعودی را هدف قرار داده است. د

صاحب‌خبر -

ر شرایطی که ریاض پس از سال‌ها مداخله نظامی در یمن بار دیگر با یک عملیات گسترده برای بازگرداندن موازنه به سود نیرو‌های مورد حمایت خود وارد میدان شده، خبر حمله تازه به خط لوله راهبردی شرق-غرب عربستان و همزمانی آن با پیشروی‌های انصارالله در محور‌های مختلف یمن، تصویری متفاوت از آنچه سعودی‌ها در ریاض ترسیم می‌کنند ارائه می‌دهد. در حالی که مقام‌های دولت مورد حمایت عربستان از آغاز عملیات موسوم به «فجر یمن» برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل انصارالله خبر داده‌اند، گزارش‌های میدانی از تشدید درگیری‌ها در جنوب غرب یمن، به‌ویژه در استان تعز، حکایت دارد. رویترز گزارش داده است که نیرو‌های انصارالله در بخش‌هایی از مسیر کوهستانی منتهی به شهر تعز پیشروی و تلاش کرده‌اند مسیر ارتباطی مهم میان تعز و عدن را تحت فشار قرار دهند. این در حالی است که تعز طی سال‌های جنگ یکی از مهم‌ترین گره‌های نظامی یمن بوده است.
 درگیری شدید در اطراف تعز
موقعیت جغرافیایی تعز در جنوب غرب کشور و ارتباطش با عدن، ساحل دریای سرخ و محور باب‌المندب، این منطقه را به یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال جبهه‌های غرب و جنوب یمن تبدیل کرده است. اکنون گزارش‌ها از شدت گرفتن فشار انصارالله بر مواضع نیرو‌های وابسته به دولت مورد حمایت ریاض در اطراف تعز حکایت دارد. طبق گزارش رویترز، درگیری‌های شدید در تپه‌ها و ارتفاعات اطراف این شهر ادامه دارد و انصارالله در بخش‌هایی از محور‌های منتهی به تعز پیشروی کرده است. همچنین هفته گذشته حملات یمنی‌ها به مسیر تعز - عدن، یک مسیر آب‌رو را تخریب و آن را غیرقابل عبور کرده بود. این تحول از آن جهت اهمیت دارد که ریاض همزمان با آغاز عملیات جدید خود تلاش می‌کند نشان دهد ابتکار عمل نظامی را دوباره در دست گرفته است. با این حال، همزمان با آغاز عملیات هوایی گسترده عربستان، نیرو‌های سعودی در جبهه تعز همچنان تحت فشار قرار دارند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مساله یمن با حجم حملات هوایی قابل حل نیست.
این همان مشکلی است که عربستان از سال ۲۰۱۵ تاکنون بار‌ها با آن مواجه شده است. توانایی وارد کردن ضربه هوایی، الزاما به معنای توانایی تحمیل نتیجه سیاسی و نظامی بر میدان یمن نیست.
 نفت؛ پاشنه آشیل سعودی
در چنین شرایطی، خبر حمله تازه به خط لوله شرق-غرب عربستان اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.
خبرگزاری فرانسه به نقل از یک منبع فعال در بخش انرژی عربستان گزارش داده که ایستگاه پمپاژ خط لوله شرق-غرب در منطقه خریص، در شرق ریاض، هدف حمله قرار گرفته و آسیب شدیدی دیده است؛ بر اساس این گزارش، جریان نفت از این خط برای مدتی متوقف شده است.
خط لوله شرق-غرب یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی عربستان است؛ زیرا نفت مناطق شرقی این کشور را به پایانه‌های دریای سرخ منتقل می‌کند و به ریاض امکان می‌دهد بخشی از صادرات خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهد.
زیرساختی که قرار بود سپر انرژی عربستان در برابر بحران‌های منطقه‌ای باشد، خود به یکی از اهداف جنگ تبدیل شده است.
 وقتی مسیر فرار هم ناامن می‌شود
عربستان طی سال‌های گذشته تلاش کرده بود با توسعه مسیر‌های جایگزین، آسیب‌پذیری صادرات نفت خود در برابر تنگه هرمز را کاهش دهد. خط شرق-غرب در همین راهبرد تعریف شده است.
اما اکنون اگر حملات به این خط تکرار شود، مساله تنها کاهش ظرفیت صادراتی نیست؛ بلکه اعتبار راهبرد «مسیر جایگزین» نیز زیر سؤال می‌رود.
این مساله در شرایطی رخ می‌دهد که انصارالله پیش‌تر نیز حملات خود به زیرساخت‌های انرژی عربستان را افزایش داده است. رویترز روز گذشته گزارش داد یمن مدعی حمله موشکی و پهپادی به تأسیسات آرامکو در ریاض و منطقه خریص شده است؛ خبری که در بازار نفت نیز واکنش ایجاد کرد و قیمت برنت را سه رقمی کرد و به بالای ۱۰۳ دلار در هر بشکه رساند. 
به این ترتیب، هرچه دامنه درگیری به زیرساخت‌های انرژی عربستان نزدیک‌تر شود، هزینه جنگ برای ریاض از یک هزینه نظامی به یک هزینه اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل می‌شود.
 پاسخ سعودی؛ صد جنگنده برای تغییر یک معادله
پاسخ ریاض به این تحولات، افزایش چشمگیر استفاده از قدرت هوایی بوده است.
ائتلاف تحت رهبری عربستان اعلام کرده حدود صد جنگنده در عملیات جدید علیه انصارالله مشارکت دارند و صد‌ها هدف را مورد حمله قرار داده‌اند. دولت مورد حمایت سعودی نیز از آغاز عملیات فجر یمن با هدف بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل انصارالله و حرکت به سمت صنعا خبر داده است.
اما افزایش حجم عملیات هوایی، خود به‌تنهایی تضمینی برای تغییر موازنه زمینی نیست. تجربه جنگ گذشته یمن نشان داده است که بمباران گسترده می‌تواند زیرساخت‌ها و مواضع نظامی را هدف قرار دهد، اما تبدیل این ضربات به دستاورد پایدار زمینی نیازمند نیروی منسجم، فرماندهی واحد و توانایی حفظ مناطق تصرف‌شده است؛ مؤلفه‌هایی که نیرو‌های ضدانصارالله در هفته‌های گذشته با ضعف و پراکندگی مواجه بوده‌اند.
اکنون عربستان با یک معادله چندلایه روبه‌روست: در یمن، جنگ دوباره شعله‌ور شده، در تعز، انصارالله فشار می‌آورد، در باب‌المندب، ریاض مجبور به واکنش‌های عجولانه شده و در داخل خاک عربستان، زیرساخت‌های انرژی در معرض حمله قرار گرفته‌اند.
این در حالی است که هدف عربستان از مداخله در یمن در سال ۲۰۱۵، بازگرداندن دولت مورد حمایت خود و عقب راندن انصارالله بود. اکنون با گذشت بیش از یک دهه، ریاض نه‌تنها هنوز با مساله یمن دست‌وپنجه نرم می‌کند، بلکه بار دیگر مجبور شده با یک عملیات نظامی بزرگ برای تغییر موازنه وارد میدان شود.
اکنون ریاض در برابر انتخاب دشواری قرار گرفته است: ادامه تشدید نظامی و پذیرفتن هزینه‌های بیشتر، یا جست‌وجوی راهی سیاسی برای پایان دادن به جنگی که پس از سال‌ها هنوز نتیجه مورد انتظار عربستان را به همراه نیاورده است.
در این میان، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، تغییر جغرافیای تهدید است؛ تهدیدی که زمانی در صنعا و صعده متمرکز بود، اما امروز به تأسیسات انرژی عربستان رسیده است.

∎​