صاحب‌خبر - ارز و طلا با سرعت زیادی در حال افزایش است و این افزایش فقط یک عدد روی تابلوی بازار نیست؛ مستقیما به قیمت کالاها، مسکن، خودرو، هزینه تولید و قدرت خرید مردم منتقل می‌شود. بانک مرکزی نیز برای مدیریت بازار، از آمادگی عرضه تا ۲ میلیارد دلار سخن گفت و در مرحله نخست عرضه یک میلیارد دلار را آغاز کرد؛ اما با وجود این مداخله، نرخ ارز دوباره مسیر صعودی خود را در پیش گرفته است.
اما شاید مهم‌تر از قیمت دلار و طلا، اتفاق دیگری در حال رخ دادن است، کاهش اعتماد مردم به سیاست‌های پولی و ارزی دولت.
این واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت. وقتی مردم احساس کنند کاهش‌های مقطعی قیمت ارز دوام ندارد، طبیعی است که برای حفظ ارزش دارایی خود به دلار، طلا و سایر دارایی‌ها پناه ببرند. افزایش هم‌زمان تقاضا برای ارز و طلا را باید از همین زاویه نیز دید؛ این فقط تقاضای سفته‌بازانه نیست، بخشی از آن تقاضای احتیاطی برای فرار از کاهش ارزش ریال است. گزارش‌های اخیر نیز از حرکت بخشی از پس‌اندازها به سمت ارز و طلا حکایت دارد.
بنابراین سؤال اصلی این نیست که بانک مرکزی ۲ میلیارد دلار دارد یا ندارد؛ سؤال این است که چرا چنین مداخله‌ای نتوانسته اعتماد بازار را برگرداند؟
تزریق ارز یک ابزار است، نه یک سیاست جامع. اگر فعال اقتصادی و مردم به آینده ریال اعتماد نداشته باشند، حتی کاهش موقت نرخ دلار می‌تواند از نگاه آنها فرصتی برای خرید دوباره باشد. تجربه همین مداخله اخیر نیز نشان داده که پس از افت اولیه، نرخ ارز دوباره بالا آمده است.
کشورهایی که با جنگ، تحریم و بحران اقتصادی مواجه‌اند نیز لزوما بازار ارز را رها نمی‌کنند. آنها با ترکیبی از سیاست پولی، مدیریت نقدینگی، انضباط مالی، عرضه هدفمند ارز و کنترل انتظارات تورمی تلاش می‌کنند ثبات ایجاد کنند. هیچ‌کس انتظار ندارد در شرایط جنگ و تحریم، نرخ ارز به‌صورت دستوری ثابت بماند؛ اما انتظار منطقی این است که سیاست‌گذار بازار را مدیریت کند، نه اینکه هر بار در برابر جهش قیمت، با یک مداخله مقطعی وارد میدان شود.
حتی خود شما در شهریورماه اعلام کردید «کمبود ارز نداریم» و بانک مرکزی آمادگی دارد تا سقف ۲ میلیارد دلار برای مدیریت و ثبات بازار عرضه کند. حالا که این سیاست در حال اجراست و بازار دوباره تحت فشار قرار گرفته، باید پاسخ روشنی برای یک پرسش وجود داشته باشد، اگر مشکل کمبود ارز نیست، پس چرا بازار همچنان به ریال اعتماد نمی‌کند؟
مسئله امروز فقط قیمت دلار نیست؛ مسئله اعتبار سیاست‌گذار است.
آقای همتی، مردم بیش از وعده، نتیجه می‌خواهند. اعتماد با اعلام رقم ۲ میلیارد دلار ایجاد نمی‌شود؛ با ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و نتیجه ایجاد می‌شود. وقتی سیاست‌های اعلام‌شده اثر پایدار بر بازار نمی‌گذارد، طبیعی است که اعتماد عمومی نسبت به سیاست‌های ارزی و پولی کاهش پیدا کند.
متاسفانه بازار به شما و سیاست‌های ارزی و پولی‌تان اعتماد ندارد؛ این واقعیتی است که نمی‌توان آن را با تزریق مقطعی ارز یا نسبت دادن همه تحولات بازار به عوامل روانی نادیده گرفت.
راه بازگشت اعتماد نیز روشن است، سیاستی منسجم، قابل پیش‌بینی و قابل سنجش که مردم نتیجه آن را در ارزش پول ملی و زندگی روزمره خود ببینند. امروز مسئله اصلی این نیست که بانک مرکزی چقدر دلار می‌تواند وارد بازار کند؛ مسئله این است که چگونه می‌خواهد اعتماد از دست‌رفته به ریال و سیاست‌گذاری پولی و ارزی را بازگرداند.
∎