به گزارش ایرنا، سید مهدی رضازاده فخار دوشنبه شب در یکی دیگر از نشست‌های تخصصی «عصر سینما» که به همت موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی برگزار شد، سینماگری را نه یک شغل بلکه موهبتی دانست که فرد برای آن انتخاب می‌شود و نیازمند عشقی است که با هیچ جایگزینی در دنیا قابل معاوضه نیست.
وی با اشاره به خاطره‌ای از استاد ناصر تقوایی اظهار کرد: تقوایی یک‌بار به من گفت که «سینماگر به دنیا آمده‌ام». من در ابتدا نگاهی نقادانه به این جمله داشتم اما اکنون معتقدم که این عشق با انسان زاده می‌شود و اگر کسی مایل به حرکت در مسیر سینما باشد، این اتفاق حتما رخ می دهد زیرا این استعداد در وجود ما نهادینه شده و هدیه‌ای الهی است.
تحلیل تاریخی «فیلم فارسی» و مقاومت در برابر هالیوود
این کارگردان سینما در بخش دیگری از تحلیل خود به وضعیت سینمای ایران پیش از انقلاب اشاره کرد و افزود: در آن دوران، ایران به مرکزی برای تبادلات فرهنگی سینمایی تبدیل شده بود و بزرگترین بازیگران و کارگردانان جهان با سینماگران ما در ارتباط بودند. ظهور بزرگانی چون ناصر تقوایی، داریوش مهرجویی و عباس کیارستمی تصادفی نبود آنها از دل جریانی بالنده پدید آمدند.
رضازاده فخار افزود: در کنار آن سینما؛ پدیده‌ای به نام «فیلم فارسی» نیز شکل گرفت که گرچه مورد نقد است اما توانست در برابر هجمه سینمای آمریکا مقاومت کند؛ اتفاقی که در منطقه ما نادر است و تنها سینمای هند توانسته مشابه آن را در برابر هالیوود انجام دهد.
وی با تأکید بر ظرفیت‌های بالای سینمای مشهد گفت: من به شدت طرفدار هنرمندان مشهدی هستم و معتقدم ما می‌توانستیم بهترین آثار را تولید کنیم، اما متأسفانه با عدم برنامه‌ریزی درست این فرصت‌ها را از دست دادیم و زیر پای خود را خالی کردیم.
وی عنوان کرد: مشکل اساسی آن است که فیلم خوب ساخته نمی‌شود و گاهی درگیر «فیلم‌های کشویی» هستیم؛ فیلم خوب فیلمی است که مخاطب از دیدن آن در سالن سینما لذت ببرد.
این نویسنده سینما با اشاره به نمونه‌های محدود اکران آثار بومی و فروش مطلوب آنها افزود: امروز فیلمسازان جوان ما توانایی عرضه خود را در سطح جهانی دارند، اما متأسفانه کسی پشت آنها نمی‌ایستد.
خطر حذف سالن‌های سینما برای سینمای ملی
رضازاده فخار با هشدار نسبت به اولویت‌بندی نادرست در صنعت تصویر گفت: ساخت فیلم مسئله اصلی نیست بلکه پخش فیلم چالش بزرگ است. با این حال معتقدم دوران سالن‌های سینما نباید به پایان برسد زیرا اگر سینما سالن‌های خود را از دست بدهد، «سینمای ملی» را نیز از دست خواهد داد. سینمای ملی، سینمای ملت است و تماشای جمعی فیلم در سالن، بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت سینماست.
نویسنده و کارگردان پیشکسوت سینما با انتقاد از رویکرد «جشنواره‌زده» در تولیدات سینمایی کشور تأکید کرد که سینما باید با محوریت مخاطب عام و برای بیان قصه تولید شود.
او معتقد است سینمای تجاری و مذهبی ایران از پتانسیل بالایی برای فتح بازارهای جهانی برخوردار است، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های تولید به‌ویژه در شهر مشهد فراهم شود.
رضازاده‌فخار با بیان اینکه دنیای سینما در حال تحول است و برخی از این تغییرات با ذائقه مخاطب عام سازگاری ندارد، اظهار کرد: متأسفانه بخش قابل‌توجهی از جامعه فیلمسازی ما گرفتار «جشنواره‌زدگی» شده است حال آنکه رسالت اصلی سینما، برقراری ارتباط با مردم و روایت داستان‌هایی است که برای مخاطب لذت‌بخش باشد.
این کارگردان سینما با اشاره به اینکه سینمای جهان بر پایه قواعد بازار استوار است، افزود: دعوای اصلی در سینمای دنیا بر سر «بازار» است. اینکه فیلم‌های ایرانی در بازارهای جهانی مانند آمریکا یا هند سهم چندانی ندارند، نه یک تقابل ایدئولوژیک بلکه یک رقابت اقتصادی برای حفاظت از بازارهای پرفروش جهانی است. آنها اجازه نمی‌دهند سینمای ایران به عنوان رقیبی قدرتمند در بازارهای بین‌المللی عرض اندام کند.
رضازاده‌فخار عنوان کرد: ملودرام یک زبان جهانی است که در همه‌جای دنیا معنای مشابهی دارد. اگر ما موفق به اکران آثار خود در کشورهایی که نیاز به محصولات فرهنگی ما دارند، نشویم به این دلیل است که سینمای ما در خارج از مرزها عموما با فیلم‌های جشنواره‌ای و اغلب با رویکرد سیاه‌نمایی شناخته می‌شود.
وی گفت: فیلمسازی که برای جشنواره‌ها فیلم می‌سازد در واقع سرمایه‌های ملی را هدر می‌دهد زیرا جشنواره‌ها غالبا آثاری را برمی‌گزینند که تصویر سیاهی از جامعه ارائه دهند.
سینمای خراسان و ظرفیت عظیم «رضوی»
این هنرمند در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت‌های مغفول‌مانده در مشهد اشاره کرد و گفت: چرا این کلانشهر نباید صاحب یک جشنواره رضوی و زیرساخت‌های تولید فیلم مذهبی باشد؟ ما در حرم مطهر رضوی ۴۶۰ شخصیت بزرگ مدفون داریم که زندگی هر یک از آنها از شیخ‌بهایی تا دیگران قصه‌ای عظیم برای روایت سینمایی است.
وی پیشنهاد داد: ساخت یک سیستم دکور دائمی «رضوی» در مشهد می‌تواند تحولی در تولیدات مذهبی ایجاد کند. مشابه این دکورها در کشورهایی نظیر هند و ایتالیا وجود دارد و ساخت آن در مشهد با هزینه‌ای اندک، می‌تواند میلیاردها دلار ارزآوری و اشتغال‌زایی داشته باشد.
رضازاده‌فخار تأکید کرد: سینما تا نفروشد، تأثیرگذار نیست. فیلمسازان باید برای موفقیت علاوه بر نگاه هنری، الزامات تجاری و بازار هدف را مدنظر قرار دهند. ما پتانسیل آن را داریم که با رعایت قواعد و مقررات، آثار مذهبی و تجاری خود را در کشورهای همسو و شرق آسیا عرضه کنیم اما برای تحقق این مهم نیاز به حمایت از فیلمسازان و ایجاد زیرساخت‌های اختصاصی داریم تا آنها دیگر مجبور نباشند برای ساخت فیلم درباره امام حسین(ع) یا تاریخ اسلام، مسیرهای دشوار و التماس‌گونه را طی کنند.
«غم نان» مانع بزرگی برای خلاقیت هنرمندان است
این کارگردان پیشکسوت سینما در ادامه واکاوی چالش‌های تولید اثر، به جایگاه «جهان شخصی» در فیلمسازی اشاره کرد و گفت: اگر جهان شخصی یک هنرمند با اصالت و عمق همراه باشد، ضرورتی ندارد که فیلمساز به دنبال تصنع برود؛ زیرا اگر فیلمساز با خود و مخاطبش صادق باشد، آن اتفاق بزرگ در سینما رخ خواهد داد.
رضازاده‌فخار با بیان اینکه بسیاری از فیلمسازان مستعد کشور به دلیل دغدغه‌های معیشتی نتوانسته‌اند ظرفیت‌های واقعی خود را به نمایش بگذارند، تأکید کرد: من فیلمسازان بسیار باسواد و خوش‌فکری را می‌شناسم که در تولیدات سطح پایین و به اصطلاح «چیپ» گرفتار شده‌اند. این‌ها اگر زمینه و حمایت لازم فراهم بود به مراتب آثار درخشان‌تری می‌ساختند اما متأسفانه «غم نان» اجازه رشد به آنها نمی‌دهد.
وی با هشدار نسبت به تأثیر فقر بر کیفیت آثار هنری افزود: هنرمندی که درگیر تأمین نیازهای اولیه زندگی است، تمرکز کافی ندارد و نمی‌توان به جهان شخصی و آثار او به طور کامل اعتماد کرد. برای حمایت از سینمای مستقل و متعهد باید فکری برای امنیت معیشتی هنرمندان کرد تا آنها بتوانند با فراغ بال به خلق آثار ماندگار بپردازند.
رضازاده‌فخار در پایان با اشاره به ذخیره غنی آثار مکتوب خود در سینما عنوان کرد: شخصاً ۱۶۸ فیلمنامه آماده دارم که ۹۹ درصد آنها را آثاری تشکیل می‌دهند که همواره دغدغه ساخت‌شان را داشته‌ام. این حجم از آثار نشان می‌دهد که اگر بستر مناسب برای فیلمسازان فراهم باشد، سینمای ایران می‌تواند به سرعت مسیر تعالی و تسخیر بازارهای داخلی و بین‌المللی را طی کند.