به گزارش جام جم البرز به نقل از میزان، خودروی حامل خبرنگاران آرام‌آرام به محوطه زندان سابق رجایی‌شهر نزدیک می‌شد؛ اما تصویری که این‌بار پیش چشم اصحاب رسانه قرار داشت، با تصویری که سال‌ها در ذهن شهروندان از این زندان شکل گرفته بود، تفاوتی اساسی داشت.
دیگر خبری از دیوار‌های بلند، سیم‌های خاردار و برجک‌های دیده‌بانی نبود. از دور، زمینی وسیع و خالی دیده می‌شد؛ زمینی که زمانی یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های زندانی کشور را در خود جای داده بود.
سال‌ها حضور زندان رجایی‌شهر در محدوده شهری، یکی از مطالبات مردم و مسئولان استان البرز برای انتقال این مجموعه به خارج از شهر بود. با تعطیلی زندان و انتقال زندانیان، نخستین گام برای تحقق این مطالبه برداشته شد و اکنون تخریب سازه‌ها و دیوار‌های باقی‌مانده، مرحله دیگری از این روند را رقم زده است.
هرچه خودرو به محل نزدیک‌تر می‌شد، ابعاد عملیات تخریب بیشتر نمایان می‌شد. بخش عمده دیوار‌های پیرامونی از بین رفته و فضای داخلی مجموعه که سال‌ها پشت دیوار‌های بلند از دید شهروندان پنهان بود، اکنون کاملاً در معرض دید قرار گرفته است.
در داخل محوطه نیز تقریباً تمامی سازه‌ها تخریب شده و تنها بخش‌هایی از ساختمان‌های اداری باقی مانده بود؛ تصویری که دیگر شباهت چندانی به یک زندان نداشت و بیشتر به زمینی وسیع و آماده برای تعیین تکلیف جدید شهری می‌مانست.
لحظه فروریختن آخرین دیوار‌ها
در نوزدهمین تور نظارتی مرکز رسانه قوه قضاییه در استان البرز، خبرنگاران، عکاسان و تصویربرداران در مقابل ورودی زندان سابق رجایی‌شهر حاضر شدند تا تخریب آخرین بخش‌های باقی‌مانده از این مجموعه را از نزدیک ثبت کنند.
بیل مکانیکی و پیکور آماده کار بودند و دوربین‌ها لحظه‌ای را ثبت می‌کردند که سال‌ها انتظار آن کشیده شده بود.
صدای برخورد پیکور با سازه در محوطه پیچید. نخستین قطعات جدا شدند، گردوغبار بالا رفت و بخشی دیگر از سازه‌ای که سال‌ها نماد زندان رجایی‌شهر بود، فرو ریخت.
سردر ورودی نیز تخریب شد؛ همان سازه‌ای که برای سال‌ها یکی از نماد‌های این مجموعه به شمار می‌رفت. پس از آن، یکی از برجک‌های زندان نیز در برابر چشم خبرنگاران تخریب شد تا بخش دیگری از بقایای این مجموعه از میان برود.
اما این عملیات صرفاً تخریب چند دیوار و ساختمان نیست؛ پشت این اتفاق، پایان حضور یک مجموعه زندانی در محدوده شهری و آغاز روندی برای تعیین تکلیف زمینی قرار دارد که سال‌ها در حصار دیوار‌های زندان قرار گرفته بود.
از مصوبه انتقال تا دستور تخریب
مسیر خروج زندان رجایی‌شهر از بافت شهری به سفر استانی رئیس قوه قضاییه به البرز در سال ۱۴۰۲ بازمی‌گردد؛ سفری که انتقال قطعی این زندان از محیط شهری یکی از مصوبات آن بود.
پس از تعطیلی زندان و انتقال زندانیان، در سفر سال ۱۴۰۴ رئیس قوه قضاییه به استان البرز، دستور تخریب این مجموعه نیز صادر شد.
اکنون بخشی از این دستور در برابر دوربین خبرنگاران به اجرا درآمده است؛ دیوار‌هایی که سال‌ها مرز میان زندان و شهر بودند، یکی پس از دیگری فرو ریخته‌اند و بخش قابل توجهی از عرصه مجموعه آزاد شده است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در جریان این بازدید، حدود ۲۵۰۰ متر از دیوار‌های پیرامونی مجموعه که از بلوک‌های سیمانی ساخته شده بودند، طی حدود ۲۰ روز تخریب شده‌اند؛ عملیاتی که به دلیل حجم و استحکام سازه‌ها نیازمند فعالیت مستمر و سنگین بوده است.
سرنوشت ۶۰ هکتار زمین آزادشده چه می‌شود؟
اکنون حدود ۶۰ هکتار از عرصه مجموعه زندان رجایی‌شهر آزاد شده و قرار است این زمین در مسیر تعیین تکلیف و استفاده‌های جدید شهری قرار گیرد.
حدود ۱۷ هکتار از این اراضی متعلق به سازمان زندان‌هاست که بنا بر اعلام رئیس سازمان زندان‌ها، فرآیند واگذاری آن از طریق مزایده در دستور کار قرار گرفته است.
در بخش دیگری از مجموعه نیز حدود ۹ هکتار از پوسته داخلی همچنان در انتظار تعیین تکلیف نهایی و تصویب طرح در کمیسیون ماده ۵ قرار دارد. بر اساس طرح‌های مطرح‌شده، امکان پیش‌بینی کاربری‌های اداری، آموزشی، مسکونی، تجاری و فضای سبز برای این محدوده وجود دارد.
به این ترتیب، ماجرا تنها به تخریب یک زندان محدود نمی‌شود؛ بلکه بخشی از چهره شهری کرج در حال تغییر است. زمینی که سال‌ها پشت دیوار‌های بلند و سیم‌های خاردار قرار داشت، اکنون در مسیر بازگشت به چرخه استفاده‌های شهری قرار گرفته است.
امروز از رجایی‌شهر دیگر خبری از آن دیوار‌های بلند و برجک‌های دیده‌بانی نیست. دیوار‌ها فرو ریخته‌اند، سازه‌ها تخریب شده‌اند و در میان گردوغبار ناشی از عملیات عمرانی، تصویری تازه از این محدوده در حال شکل‌گیری است.
زندان رجایی‌شهر حالا بیش از آنکه یک زندان باشد، زمینی آزادشده در دل شهر است؛ زمینی که پس از سال‌ها انتظار، در آستانه تعیین تکلیف و تعریف کاربری‌های جدید قرار گرفته است.
∎