ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار

توسعه سامانه «ایران‌زمین» را می‌توان یکی از تازه‌ترین گام‌های ایران برای تبدیل توان فضایی کشور به خدمات ملموس و کاربردی دانست. این سامانه‌ که با تکیه بر توان متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران طراحی شده، قرار است پس از آزمایش‌های نهایی، دسترسی به تصاویر ماهواره‌ای، اطلاعات مکانی و ابزارهای پردازش داده را برای طیف گسترده‌ای از کاربران فراهم کند. 
نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در نشست خبری دیروز خود، این سامانه را نمونه‌ای بومی با کارکردی مشابه «گوگل‌ارث» توصیف کرد. در عین حال باید به این نکته مهم اشاره کرد که «ایران‌زمین» صرفا یک ابزار برای مشاهده سطح زمین از بالا نخواهد بود و براساس اطلاعات منتشرشده، بخشی از قابلیت‌های آن به پردازش حرفه‌ای داده‌های ماهواره‌ای و ارائه خدمات تخصصی اختصاص خواهد داشت.

از مشاهده زمین تا تحلیل داده
یکی از نقاط قوت ایران‌زمین پیش‌بینی 2سطح دسترسی عمومی و حرفه‌ای است. کاربران عادی می‌توانند از تصاویر و داده‌های جغرافیایی استفاده کنند و در سطح تخصصی نیز امکان پردازش داده و دریافت خروجی‌های تحلیلی فراهم خواهد شد. چنین قابلیتی می‌تواند برای سازمان‌های دولتی، پژوهشگران، شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان حوزه کشاورزی، محیط‌زیست و مدیریت شهری اهمیت زیادی داشته باشد. درواقع ایران‌زمین می‌تواند حلقه ارتباط میان داده‌ای باشد که در فضا تولید می‌شود و تصمیمی که روی زمین گرفته خواهد شد.

چشم ایران درفضا
یکی از ظرفیت‌های مهم این پروژه، استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در اختیار ایران، ازجمله داده‌های ماهواره خیام است. تصاویر سنجش‌ازدور می‌توانند در پایش سطح زیرکشت، بررسی منابع آب، رصد تغییرات محیط‌زیستی، توسعه شهری، خشکسالی و مدیریت منابع طبیعی به‌کار گرفته شوند. اهمیت این موضوع تنها در داشتن تصویر ماهواره‌ای خلاصه نمی‌شود. زمانی ارزش اقتصادی و مدیریتی فناوری فضایی افزایش پیدا می‌کند که داده خام به اطلاعات قابل استفاده تبدیل شود؛ به‌نظر می‌رسد ایران‌زمین دقیقاً بر همین حلقه تمرکز کرده است.

فراتر از گوگل‌ارث
ایران‌زمین می‌تواند بر نیازهای بومی ایران و پردازش تخصصی داده‌های ســنجش‌ازدور متمرکز شود. این سامانه با ارائه دسترسی پایدار به تصاویر و ابزارهای تحلیل و خدمات تخصصی، علاوه بر کاهش وابستگی به پلتفرم‌های خارجی می‌تواند زمینه رشد شرکت‌های دانش‌بنیان و کسب‌وکارهای حوزه داده‌های فضایی را نیز فراهم کند. خدمات این سامانه در 2بخش عمومی و تجاری عرضه خواهد شد.

فضا؛ نزدیک‌تر به زندگی روزمره
سال‌ها بخش مهمی از اخبار فضایی ایران به پرتاب و ساخت ماهواره اختصاص داشت، اما سامانه‌هایی مانند ایران‌زمین نشان می‌دهند مرحله بعدی توسعه صنعت فضایی، تبدیل این دستاوردها به خدمات روزمره است. از مدیریت آب و کشاورزی گرفته تا پایش شهرها و محیط‌زیست، هرچه داده‌های ماهواره‌ای سریع‌تر و ساده‌تر در اختیار کاربران قرار گیرند، اثر فناوری فضایی در اقتصاد و مدیریت کشور ملموس‌تر خواهد شد. به همین دلیل، ایران‌زمین را می‌توان نه‌فقط یک سامانه جدید، بلکه نشانه‌ای از حرکت صنعت فضایی ایران از «دستیابی به فناوری» به سمت «بهره‌برداری اقتصادی و عمومی از فناوری» دانست.