شناسهٔ خبر: 79959648 - سرویس سیاسی
نسخه قابل چاپ منبع: بهار | لینک خبر

لرستان؛ پر آب اما تشنه زیرساخت

صاحب‌خبر -
خروش رودخانه‌ها، چشمه‌ها و بارش‌های قابل توجه لرستان تصویری از وفور منابع آبی را در این استان ترسیم می‌کند اما واقعیت آب شرب در اینجا چیز دیگری است چرا که هر سال با گرم شدن هوا، افزایش مصرف و کاهش دبی برخی منابع، موضوع تنش آبی و پایداری شبکه دوباره به یکی از دغدغه‌های جدی مردم تبدیل می‌شود.

اکنون پرسش اساسی این است که چرا استانی با این حجم از منابع آبی همچنان در تامین پایدار آب شرب برخی شهرها با چالش مواجه شده و سهم زیرساخت، فرسودگی شبکه، نحوه مصرف و البته مدیریت منابع در این وضعیت چقدر است؟مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب لرستان ابعاد مختلف این مسئله را بپاسخ داده است.

نورالدین نوریزدان با تشریح آخرین وضعیت منابع آب شرب استان سهم چاه‌ها و منابع زیرزمینی در تامین آب را ۵۳ درصد و سهم چشمه‌ها را ۴۷ درصد اعلام و اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۹۵۰ منبع شامل چاه، چشمه و قنات، آب شرب ۳۳ شهر و حدود ۲ هزار و ۸۴۲ روستای استان را تامین می‌کنند.

وی افزود: مساله آب لرستان را نمی‌توان صرفا با میزان بارندگی سنجید چراکه وجود آب در طبیعت با امکان تامین پایدار آب شرب تفاوت دارد و برای تبدیل روان‌آب‌ها به منابع پایدار شرب به زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، انتقال، تصفیه و توزیع نیاز است.

وی افزود: در شرایط کنونی بخش عمده آب شرب استان از چاه‌ها و چشمه‌ها تامین می‌شود و همین موضوع ضرورت مدیریت منابع، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی و ایجاد منابع پشتیبان را در دوره‌های تنش آبی دوچندان کرده است.

نوریزدان عنوان کرد: بر اساس گزارش‌های منتشرشده، سالانه حدود ۱۲ میلیارد مترمکعب روان‌آب از لرستان خارج می‌شود در حالی که زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و بهره‌برداری از این ظرفیت متناسب با منابع طبیعی استان توسعه نیافته است.
 

استان پرآب، اما تشنه زیرساخت

وی با اشاره به اینکه پرآب بودن لرستان به معنای برخورداری از آب شرب پایدار در تمام نقاط استان نیست افزود: بخش مهمی از آب به صورت روان‌آب از دسترس خارج می‌شود و در مقابل منابع تامین آب شرب در برخی شهرها وابستگی زیادی به چاه‌ها و چشمه‌ها دارند.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی اگر بارندگی کاهش یابد یا میزان مصرف در ماه‌های گرم افزایش پیدا کند فشار بر منابع تامین و شبکه توزیع بیشتر می‌شود.

مدیرعامل آبفای لرستان با اشاره به گستردگی شبکه آب استان اظهار کرد: اکنون حدود ۹۵۰ منبع تامین شامل چاه، چشمه و قنات در مدار قرار دارد و شبکه آبرسانی استان ۱۴۳ ایستگاه پمپاژ و یک‌هزار و ۲۲۰ مخزن را دربرمی‌گیرد.

به گفته وی همین گستردگی جغرافیایی و پراکندگی منابع و روستاها، مدیریت شبکه را پیچیده کرده و ضرورت استفاده از سامانه‌های هوشمند و منابع پدافندی را افزایش داده است.
 

۶ شهر لرستان درگیر تنش آبی

نوریزدان اضافه کرد: با وجود بارش‌های قابل توجه ۶ شهر خرم‌آباد، بروجرد، دورود، ازنا، الیگودرز و کوهدشت در فهرست شهرهای دارای تنش آبی قرار گرفته‌اند.

وی معتقد است بخشی از مشکل به این واقعیت بازمی‌گردد که منابع آب شرب استان عمدتا متکی بر منابع زیرزمینی و چشمه‌هاست و این منابع در برابر کاهش بارندگی و افزایش برداشت آسیب‌پذیر هستند.

به گفته وی این وضعیت در حالیست که در سطح ملی نیز موضوع تناقض میان ظرفیت آبی لرستان و تنش آبی شهرهای استان مورد توجه قرار گرفته است به گونه‌ای که در سفر استانی دولت به لرستان نیز بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های آبی استان به منابع پایدار و جلوگیری از برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی تاکید شد.
 

تابستان و افزایش مصرف؛ فشار مضاعف بر شبکه

مدیرعامل آبفای لرستان افزایش مصرف در ماه‌های گرم سال را یکی از عوامل مهم فشار بر شبکه دانست و گفت: شبکه‌های توزیع استان معمولا در فصل گرم با افزایش حدود ۱۵ تا ۲۰ درصدی مصرف مواجه می‌شوند و اگر ۲۰ درصد دیگر نیز به این میزان اضافه شود شبکه توان پاسخگویی به چنین افزایشی را نخواهد داشت.نوریزدان تاکید کرد: بنابراین مدیریت مصرف در تابستان یک توصیه عمومی نیست بلکه بخشی از الزامات حفظ پایداری شبکه آب شرب است.

وی افزود: در شرایطی که مصرف به شکل ناگهانی افزایش پیدا می‌کند فشار بیشتری به منابع تامین، خطوط انتقال، مخازن و شبکه توزیع وارد می‌شود و در برخی مناطق ممکن است افت فشار یا اختلال در آبرسانی ایجاد شود.
 

۲۵ درصد مشترکان پرمصرف یا بد مصرف هستند

مدیرعامل آبفای لرستان با اشاره به وضعیت الگوی مصرف مشترکان استان گفت: حدود ۴۰ درصد مشترکان پایین‌تر از الگوی تعیین‌شده مصرف می‌کنند و در گروه خوش‌مصرف قرار دارند.نوریزدان افزود: همچنین حدود ۲۵ درصد مشترکان استان در گروه پرمصرف یا بد مصرف قرار دارند و مشترکانی که از دو برابر الگوی تعیین‌شده به بالا مصرف کنند پرمصرف محسوب می‌شوند.

وی تعداد این اشتراک‌ها را حدود ۱۶۰ هزار مورد اعلام کرد و گفت: در مجموع حدود ۲۶۰ هزار اشتراک پایین‌تر از الگوی مصرف قرار دارند و نزدیک به ۶۰ هزار مشترک را می‌توان از نتایج اقدامات انجام‌شده برای اصلاح الگوی مصرف دانست.وی تصریح کرد: برنامه‌های فرهنگی در مدارس، فضای مجازی، رسانه ملی، مساجد، مراسم و جلسات مختلف، در کنار توزیع تجهیزات و اتصالات کاهنده مصرف در ادارات و مدارس، در کاهش مصرف موثربوده و افزایش تعرفه‌ها طی ۲ سال اخیر نیز در رفتار مصرفی برخی مشترکان تاثیر داشته است.
 

از صرفه‌جویی به سمت مصرف هوشمند

نوریزدان با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به مصرف آب گفت: امروز باید از مفهوم صرفه‌جویی صرف عبور و به سمت مصرف هوشمندانه منابع آب حرکت کنیم.وی افزود: در منازل می‌توان از آب حاصل از برخی شست‌وشوها برای مصارف دیگر استفاده کرد، ظرفیت فلاش‌تانک‌ها را کاهش داد و با نصب شیرآلات کاهنده مصرف، میزان برداشت از شبکه را پایین آورد.

مدیرعامل آبفای لرستان توجه به میزان مصرف آب هنگام خرید لوازم خانگی را نیز ضروری دانست و گفت: ماشین لباسشویی، ظرفشویی و سایر تجهیزات خانگی باید با توجه به میزان مصرف آب انتخاب شوند تا از مصرف‌گرایی و برداشت غیرضروری از منابع جلوگیری شود.
 

هوشمندسازی شبکه؛ از ۱۷ به ۶۵ درصد

وی با بیان اینکه یکی از محورهای مهم برنامه آبفای لرستان برای کنترل مصرف و مدیریت فشار شبکه، توسعه سامانه‌های هوشمند است عنوان کرد: افزایش پوشش هوشمندسازی شبکه توزیع آب استان از ۱۷ به ۶۵ درصد و استفاده از سامانه‌های تله‌متری امکان کنترل و مدیریت فشار شبکه از مرکز استان را فراهم کرده است.

نوریزدان معتقد است هوشمندسازی علاوه بر مدیریت فشار، امکان واکنش سریع‌تر در شرایط بحرانی و مدیریت بهتر منابع موجود را فراهم می‌کند و این رویکرد در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که آبفا نمی‌تواند میزان تولید بسیاری از منابع طبیعی مانند چشمه‌ها را در کوتاه‌مدت مدیریت کند به همین دلیل مدیریت مصرف و توزیع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
 

قطعی آب فقط نتیجه کمبود منابع نیست

مدیرعامل آبفای لرستان با بیان اینکه همه قطعی‌ها و افت فشارهای آب را نمی‌توان به کمبود منابع نسبت داد اظهار کرد: شکستگی خطوط، تعمیرات، مشکلات فنی، قطعی برق، فرسودگی شبکه و افزایش ناگهانی مصرف نیز می‌توانند موجب اختلال در آبرسانی شوند.نوریزدان گفت: آبفا در شرایط بحرانی از منابع پدافندی و چاه‌های ذخیره استفاده می‌کند و همزمان با بهره‌گیری از سیستم‌های هوشمند، فشار شبکه را مدیریت خواهد کرد.

عنوان کرد: اهمیت این منابع پشتیبان در حوادث اخیر نیز خود را نشان داد و با وجود آسیب جدی به تاسیسات اصلی تامین آب خرم‌آباد در جریان حملات، استفاده از ظرفیت‌های پدافندی و منابع جایگزین موجب شد حدود ۱۳۰ هزار نفر از جمعیت خرم‌آباد با قطعی آب مواجه نشوند.
 

آبرسانی جنوب خرم‌آباد؛ ۱۴۰ لیتر بر ثانیه به ظرفیت شهر اضافه شد

وی افزود: یکی از پروژه‌های مهم امسال برای تقویت آب شرب مرکز لرستان طرح تکمیل آبرسانی به جنوب خرم‌آباد بود که با هدف تامین آب پایدار بیش از ۵۰ هزار نفر به بهره‌برداری رسید.نوریزدان عنوان کرد: این پروژه شامل احداث ۱۷ کیلومتر خط انتقال، هفت حلقه چاه و یک مخزن پنج هزار مترمکعبی است و با اجرای آن ۱۴۰ لیتر بر ثانیه به ظرفیت تامین آب شرب خرم‌آباد افزوده شده است.وی ادامه داد: در این طرح مناطق ماسور شرقی، ماسور غربی و ده‌محسن از پمپاژ مستقیم خارج و به شبکه مخازن متصل شدند که پایداری آب‌رسانی این مناطق را افزایش می‌دهد.
 

تصفیه‌خانه‌های آب؛ پروژه‌هایی برای عبور از وابستگی به منابع ناپایدار

نوریزدان از اجرای پروژه‌های تصفیه‌خانه آب در چند شهر استان به عنوان بخشی از برنامه تامین آب پایدار نیز یاد کرد.وی عنوان کرد: در این راستا پروژه تصفیه‌خانه آب خرم‌آباد به قرارگاه خاتم‌الانبیا واگذار شده و پروژه‌های تصفیه‌خانه شهرهای دورود، ازنا، نورآباد، کوهدشت و الشتر نیز با اعتباری حدود سه هزار میلیارد تومان به پیمانکار واگذار شده‌اند که در کنار طرح‌های انتقال آب و توسعه منابع جدید می‌توانند وابستگی شهرهای استان به منابع محدود موجود را کاهش دهند.
 

کمندان؛ امید ازنا و الیگودرز برای آب پایدار

وی افزود: یکی دیگر از طرح‌های مهم، استفاده از ظرفیت سد کمندان برای تامین آب شهرهای ازنا و الیگودرز است که بر این اساس ۱۸ میلیون مترمکعب آب از سد کمندان برای این دو شهر اختصاص یافته و ایستگاه پمپاژ مورد نیاز برای انتقال آب نیز در دستور کار قرار گرفته است.نوریزدان بیان کرد: این طرح از جمله پروژه‌هایی است که می‌تواند بخشی از نیاز آب شرب شهرهای شرقی استان را از طریق یک منبع سطحی و ذخیره‌شده تامین کند.
 

آب در لرستان هست، اما ذخیره نمی‌شود

تناقض میان منابع آبی طبیعی لرستان و دسترسی به آب شرب پایدار یکی از مهم‌ترین مسائل این استان است.استاندار لرستان نیز پیش‌تر با اشاره به حدود ۱۲.۵ میلیارد مترمکعب روان‌آب استان اعلام کرده بود که تنها حدود یک میلیارد و ۶۷ میلیون مترمکعب تخصیص برای سدهایی که ساخته شده است یا شبکه پایین‌دست آنها تکمیل شده وجود دارد.

این فاصله نشان می‌دهد مساله اصلی تنها میزان بارندگی نیست بلکه تبدیل آب موجود در طبیعت به یک منبع قابل اتکا برای شرب، کشاورزی و صنعت، نیازمند سرمایه‌گذاری در سدها، مخازن، خطوط انتقال، تصفیه‌خانه‌ها و شبکه‌های توزیع است.در همین راستا، طرح‌های آبخیزداری نیز در استان دنبال شده و طبق اظهارات مدیرعامل آبفا، عملیات آبخیزداری در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در ۴۰ حوزه و سطح ۸۸ هزار هکتار آغاز شده و در امسال نیز در سطح بیش از ۱۲۰ هزار هکتار ادامه یافته است.
 

سناریوی آبفا برای خشکسالی؛ از چاه پدافندی تا مدیریت فشار

نوریزدان درباره احتمال تداوم خشکسالی گفت: در نیمه دوم سال وضعیت تمام شهرهای استان بررسی می‌شود تا مشخص شود در صورت ادامه شرایط موجود کدام شهرها در سال آینده با احتمال تنش آبی مواجه خواهند بود.وی افزود: در صورت پیش‌بینی تنش، پروژه‌های مورد نیاز از جمله حفر و تجهیز چاه، احداث ایستگاه‌های پمپاژ و خطوط انتقال تعریف می‌شود.

مدیرعامل آبفای لرستان ادامه داد: در کنار پروژه‌های تامین آب، پروژه‌های مدیریت مصرف نیز شامل مدیریت فشار شبکه، کنترل مصرف و شناسایی انشعابات غیرمجاز در دستور کار قرار می‌گیرد.
به گفته نوریزدان منابع و چاه‌های پدافندی نیز در زمان بروز شرایط اضطراری وارد مدار می‌شوند تا امکان استمرار خدمت‌رسانی فراهم شود.
 

پروژه جدید تامین آب خرم‌آباد در راه است

وی با بیان اینکه آبفای لرستان برای احداث یک ایستگاه جدید تامین آب خرم‌آباد نیز برنامه‌ریزی کرده است افزود: برای اجرای این پروژه با هدف افزایش ظرفیت و پایداری شبکه آبرسانی خرم‌آباد و تقویت زیرساخت‌های پدافندی این شهرحدود ۶۱۵ میلیارد تومان پیش‌بینی و مدت اجرای آن حدود یک سال برآورد شده است.نوریزدان با تاکید بر اینکه در کنار کمیت و پایداری، کیفیت آب شرب نیز از دغدغه‌های شهروندان است عنوان کرد: بر اساس اعلام آبفای لرستان شاخص‌هایی مانند کلر باقیمانده و کدورت به صورت روزانه در شبکه‌های شهری و روستایی پایش می‌شوند تا کیفیت آب شرب تحت کنترل باشد.وی تاکید کرد: این پایش‌ها با هدف اطمینان از سلامت آب و شناسایی سریع هرگونه تغییر در کیفیت منابع و شبکه انجام می‌شود.
 

انشعاب‌های غیرمجاز؛ بخشی از معادله مدیریت مصرف

نوریزدان در بخش دیگری از صحبت‎های خود با تاکید بر اینکه مدیریت مصرف تنها به رفتار مشترکان مجاز محدود نمی‌شود تصریح کرد: شناسایی انشعاب‌های غیرمجاز نیز در برنامه آبفا قرار دارد.
وی افزود: در سه ماه نخست سال جاری یک‌هزار و ۷۰۰ انشعاب غیرمجاز در استان شناسایی و حدود یک‌هزار و ۲۰۰ مورد تعیین تکلیف شد که کنترل این انشعاب‌ها علاوه بر صیانت از حقوق مشترکان به مدیریت برداشت از شبکه و جلوگیری از مصرف خارج از چارچوب نیز کمک می‌کند.
 

کاهش قطعی آب در تابستان آینده به دو عامل وابسته است

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب لرستان درباره تابستان آینده نیز گفت: با توجه به پروژه‌های در دست اجرا و احتمال کاهش قطعی برق می‌توان انتظار داشت قطعی آب نسبت به امسال کاهش یابد.نوریزدان این موضوع را مشروط به مدیریت مصرف مشترکان دانست و تاکید کرد: در شرایط تنش آبی حتی پروژه‌های جدید نیز بدون همراهی مردم نمی‌توانند به تنهایی تضمین‌کننده پایداری شبکه باشند.وی گفت: اگر مصرف در فصل گرم از ظرفیت پیش‌بینی‌شده شبکه فراتر برود فشار بر منابع و تاسیسات افزایش پیدا می‌کند و مدیریت شبکه دشوارتر خواهد شد.
 

مطالبه آبفا از دولت؛ تخصیص اعتبار به‌موقع پروژه‌ها

نوریزدان مهم‌ترین مطالبه شرکت آب و فاضلاب لرستان از دولت و وزارت نیرو را تخصیص به‌موقع اعتبارات عنوان کرد و گفت: پروژه‌هایی که اکنون در حال اجرا هستند باید با تامین اعتبار به موقع به سرانجام برسند.وی افزود: عبور از تنش آبی نیازمند اقدامات مقطعی نیست و باید پروژه‌های تامین آب، مخازن، خطوط انتقال، تصفیه‌خانه‌ها و طرح‌های مدیریت مصرف به صورت مستمر اجرا و تکمیل شوند.به گفته وی آبفای لرستان طی سال‌های اخیر مجموعه‌ای از پروژه‌های اولویت‌دار را برای تقویت زیرساخت‌های آب و فاضلاب استان تعریف کرده است و۳۶۲ پروژه اولویت‌دار با اعتباری بالغ بر ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان در برنامه‌های اعلام‌شده شرکت قرار گرفته است.
 

آب لرستان؛ کمبود مطلق یا پایداری؟

تصویری که از وضعیت آب لرستان به دست می‌آید نشان می‌دهد مساله استان را نمی‌توان تنها با واژه کم‌آبی توضیح داد.لرستان منابع آبی قابل توجهی دارد اما بخشی از این منابع به صورت روان‌آب از استان خارج می‌شود، بخشی در قالب منابع زیرزمینی و چشمه‌ها در برابر خشکسالی و افت بارش آسیب‌پذیر است و زیرساخت ذخیره و انتقال آب نیز هنوز متناسب با ظرفیت طبیعی استان توسعه نیافته است.

در سوی دیگر معادله افزایش مصرف در ماه‌های گرم، هدررفت‌های خانگی، استفاده از آب شرب برای مصارف غیرضروری، انشعاب‌های غیرمجاز و مشکلات شبکه نیز فشار مضاعفی بر منابع وارد می‌کند که از نگاه آبفا راه عبور از این وضعیت مجموعه‌ای از اقدامات همزمان ایجاد منابع پایدار، توسعه مخازن و خطوط انتقال، تکمیل تصفیه‌خانه‌ها، هوشمندسازی شبکه، استفاده از منابع پدافندی، کاهش هدررفت و در نهایت تغییر الگوی مصرف مردم است.

مدیرعامل آبفای لرستان تاکید دارد مردم نیز در این معادله نقش مستقیم دارند و مدیریت مصرف هر خانوار می‌تواند در کاهش برداشت از شبکه، کاهش فشار بر خطوط انتقال و مخازن و در نهایت کاهش برداشت از منابع تامین اثرگذار باشد.اکنون پرسش اصلی برای لرستان دیگر فقط این نیست که «آب کجاست؟»؛ بلکه این است که چگونه آب موجود را ذخیره، پایدار و عادلانه توزیع کنیم تا استانی با این حجم از منابع طبیعی، هر تابستان با دغدغه آب شرب روبه‌رو نشود.
∎​

برچسب‌ها: