دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در «پله‌پله تا ملاقات خدا» دست به کاری کارستان زده است. او در این اثر تنها به ذکر تقویم‌وار وقایع تاریخی یا نقل حکایات بسنده نکرده، بلکه با نگاهی جامعه‌شناختی، تاریخی و در عین حال عارفانه، مسیر تکامل روحی مولانا را از دوران کودکی در بلخ، آوارگی‌های ناشی از هجوم مغول، سفرهای پرمخاطره در جهان اسلام، تا اقامت در قونیه و برخورد سرنوشت‌سازش با شمس تبریزی ترسیم کرده است.

ریشه‌ی نامی که ازلی شد

نویسنده در مقدمه‌ی کتاب توضیح می‌دهد که عنوان «پله‌پله تا ملاقات خدا» را با اندکی تغییر از مصراعِ آشنای مثنوی («پله‌پله تا ملاقات خدا رفتن») و با الهام از آیه‌ی شریفه‌ی «و من یرجو لقاء ربه…» برگزیده است. این نام‌گذاریِ هوشمندانه، در واقع کلید واژه‌ی اصلی کتاب است؛ خط سیر عروج انسان از خاک به افلاک، و بریدن از تعلقات دنیوی برای رسیدن به مقام «فنا» و اتصال به ذات اقدس الهی.

عبور از فقه تا شعله‌ی عشق

یکی از برجستگی‌های این کتاب، به تصویر کشیدن تحول درونی مولاناست. زرین‌کوب با مهارت نشان می‌دهد که مولانا پیش از دیدار با شمس، عالمی محترم، مدرس فقه و واعظی پایبند به شریعت بود؛ اما طوفانِ حضور شمس تبریزی، چنان آتش در خرمنِ زهدِ خشکِ او زد که منبر و کتاب را رها کرد و به پای‌کوبی در کوچه‌های عشق نشست. کتاب با بیانی جذاب، چگونگی این گذار از «علم رسمی» به «حضور و شهود» را واکاوی می‌کند.

گستردگی جهانی و ترجمه‌ها

ارزش و اعتبار این اثر به مرزهای زبان فارسی محدود نمانده است؛ «پله‌پله تا ملاقات خدا» به دلیل نگاه عمیق، مستند و در عین حال روان‌شناختی‌اش به انسان و عرفان، تاکنون به زبان‌های مختلفی از جمله انگلیسی، ترکی و کردی ترجمه و منتشر شده است که نشان‌دهنده‌ی کشش جهانیِ این روایت از زندگی مولاناست.

مطالعه‌ی این کتاب به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

• پژوهشگران و دانشجویان: آنان که می‌خواهند سیر تاریخی و جغرافیایی تحولات خراسان، بغداد و سرزمین روم (آناتولی) را در بستر زندگی مولانا با اسناد تاریخی بررسی کنند.
• اهالی ادب و مشتاقان مثنوی: کسانی که به دنبال فهم لایه‌های پنهان و زمینه‌های پیدایش آثار مولانا (مثنوی معنوی، دیوان شمس و فیه ما فیه) هستند.
• جست‌وجوگران معنا در دنیای امروز: نسلی که در هیاهوی فناوری و روزمرگی، تشنه‌ی آرامش درونی، رهایی از تعلقات پوچ و تجربه‌ی یک زندگی معنادار است.