به گزارش ایرنا، استان اردبیل حدود ۹۰۰ هزار هکتار مرتع دارد که در قالب مراتع ییلاقی، قشلاقی و میان‌بند مورد استفاده قرار می‌گیرد و تاکنون ۸۹۷ هزار هکتار از مراتع ممیزی شده و ۶۵ هزار خانوار نیز به‌عنوان بهره‌بردار مستقیم این عرصه‌ها شناسایی شده‌اند.
با وجود ظرفیت اقتصادی و زیست‌محیطی مراتع، فشار ناشی از چرای دام، ورود دام مازاد بر ظرفیت، تخریب پوشش گیاهی، تغییر کاربری، آتش‌سوزی و برخی تصرفات غیرمجاز از جمله تهدیدهایی است که می‌تواند توان بازسازی طبیعی این عرصه‌ها را کاهش دهد، هم اکنون حدود سه میلیون واحد دامی متکی به مراتع استان است در حالی که ظرفیت مجاز حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار رأس است.
در چنین شرایطی، حفاظت از مرتع باید از یک رویکرد صرفاً دولتی فاصله گرفته و به یک مسئولیت مشترک میان دولت، دامداران، عشایر، روستاییان و سایر شهروندان تبدیل شود چرا که تجربه اجرای طرح‌های منابع طبیعی نشان داده مشارکت جوامع محلی در حفاظت، احیا، اطفای حریق و بهره‌برداری اصولی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری این عرصه‌ها داشته باشد.
آتش سوزی
کارشناسان منابع طبیعی معتقدند مهم‌ترین اصل در حفاظت مراتع، رعایت ظرفیت چرای دام و مدیریت زمان ورود و خروج دام از مرتع است زیرا اگر تعداد دام از توان تولیدی مرتع بیشتر باشد، پوشش گیاهی فرصت بازسازی پیدا نمی‌کند و به‌تدریج خاک نیز در معرض فرسایش قرار می‌گیرد.
بنابراین اجرای دقیق طرح‌های مرتعداری، اصلاح الگوی بهره‌برداری، تأمین علوفه مکمل برای دام و مشارکت خود دامداران در مدیریت عرصه‌ها باید همزمان دنبال شود.
به عقیده کارشناسان مردم نیز می‌توانند در حفاظت از مراتع نقش مستقیمی داشته باشند؛ گزارش سریع آتش‌سوزی، جلوگیری از روشن کردن آتش در عرصه‌های طبیعی، خودداری از تخریب پوشش گیاهی، همکاری با نیروهای منابع طبیعی در زمان حریق و مشارکت در طرح‌های احیا و آبخیزداری از جمله اقداماتی است که هزینه زیادی ندارد اما آثار آن در بلندمدت بسیار قابل توجه است.
تجربه منابع طبیعی نیز نشان می‌دهد هرچه بهره‌برداران محلی بیشتر در مدیریت و حفاظت از عرصه‌ها مشارکت داشته باشند، امکان صیانت پایدار از مراتع افزایش می‌یابد.
احیای مراتع استان اردبیل با مشارکت مردم
شهامت هدایت مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل با اشاره به گستره حدود ۹۰۰ هزار هکتاری مراتع استان اردبیل گفت: مراتع یک سرمایه ارزشمند طبیعی است که علاوه بر تأمین بخشی از نیاز دامداری و معیشت عشایر و روستاییان، در حفظ خاک، آب، پوشش گیاهی و تعادل اکولوژیکی منطقه نقش اساسی دارند و حفاظت از آنها باید با مشارکت مستقیم جوامع محلی دنبال شود.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۶۵ هزار خانوار به‌صورت مستقیم از مراتع استان بهره‌برداری می‌کنند و ۶ هزار و ۳۸۲ فقره پروانه چرا صادر شده است اما مسئله مهم، رعایت ظرفیت مراتع و جلوگیری از ورود دام مازاد است.
هدایت ادامه داد: منابع طبیعی برای حفاظت از مراتع به همراهی دامداران، عشایر، روستاییان و تشکل‌های محلی نیاز دارد و مردم می‌توانند با رعایت زمان و ظرفیت چرا، جلوگیری از آتش‌زدن پوشش گیاهی، مشارکت در عملیات احیا و آبخیزداری و اطلاع‌رسانی درباره تخریب‌ها و تصرفات، نقش مؤثری در صیانت از این سرمایه ملی داشته باشند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل گفت: استفاده صرف مرتع برای دامداری اصولی نیست و باید برای حفظ و غنای مواهب طبیعی به سمت مرتعداری نوین در قالب بوم‌گردی، زراعت چوب، پرورش زنبورعسل و تولید مواد اولیه برای داروسازی حرکت کنیم.
هدایت اظهار کرد: در استان اردبیل یک میلیون و ۲۰۰ هزار دام مجاز و بیش از سه میلیون دام متکی به مرتع وجود دارد و باید از وابستگی دام‌ها به مراتع جهت بهره‌برداری مطلوب در استان کاسته شود.
احیای مراتع
وی افزود: این استان دارای ۹۰۰ هزار هکتار مرتع ییلاقی و قشلاقی است که نقش زیادی در تامین امنیت غذایی، نگهداری آب و رفع ناترازی‌ها دارد و برای حفظ و حراست از مراتع برنامه‌ای تدوین می‌شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل خواستار مشارکت انجمن صنفی مرتع‌داران برای حفاظت از مراتع استان شد.
جلوی تخریب مراتع استان اردبیل گرفته می‌شود
حسین کثیرلو رییس کل دادگستری استان اردبیل با بیان اینکه جلوی تخریب مراتع استان اردبیل گرفته می‌شود گفت: هرگونه تخریب، تصرف و تعرض به منابع طبیعی می‌تواند خسارت‌های بلندمدتی به محیط زیست و منافع عمومی وارد کند.
وی با تأکید بر ضرورت صیانت از عرصه‌های ملی و منابع طبیعی اظهار کرد: پوشش گیاهی یکی از عوامل مهم در کاهش فرسایش خاک و حفاظت از محیط زیست است ودستگاه قضایی در چارچوب قانون از حقوق عمومی و منابع طبیعی صیانت می‌کند.
کثیرلو با بیان اینکه پیشگیری از تخریب مراتع نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها و همچنین آگاهی و مشارکت مردم استادامه داد: با متخلفان و متصرفان مراتع برخورد قانونی خواهد شد،
وی بیان کرد: افزایش نظارت، تثبیت مالکیت اراضی ملی، برخورد با تصرفات و استفاده از ظرفیت مردمی می‌تواند در کاهش تخریب مراتع مؤثر باشد.
حفاطت مراتع نیارمند مشارکت همگانی است
محبوب حسینی فرماندار بیله سوار هم با اشاره به اهمیت منابع طبیعی در مناطق عشایری و روستایی گفت: مراتع بخش مهمی از ظرفیت طبیعی و اقتصادی شهرستان بیله‌سوار را تشکیل می‌دهند و حفاظت از این عرصه‌ها باید در کنار تأمین معیشت بهره‌برداران مورد توجه قرار گیرد.
تخریب مرتع
وی افزود: مشارکت دامداران، شوراهای روستایی، عشایر و دستگاه‌های اجرایی در پیشگیری از تخریب و آتش‌سوزی می‌تواند بسیاری از مشکلات را پیش از رسیدن به مرحله خسارت جدی کاهش دهد.
حسینی بیان کرد: استفاده اصولی از مراتع، رعایت ظرفیت چرای دام، جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی و اطلاع‌رسانی سریع درباره آتش‌سوزی یا تصرف اراضی ملی از مهم‌ترین اقداماتی است که مردم می‌توانند انجام دهند و فرمانداری نیز در چارچوب وظایف خود از هماهنگی دستگاه‌های مسئول برای حفاظت از منابع طبیعی حمایت خواهد کرد.
به گزارش ایرنا، استان اردبیل ۹۰۲ هزار هکتار مرتع ییلاقی، قشلاقی و میان‌بند و همچنین ۶۹ هزار هکتار جنگل دارد ، گونه‌های غالب جنگل‌های استان اردبیل را فندق ، ارس ، بلوط ، زبان گنجشک و افرا تشکیل می‌دهد.