نامه ۲۵ صفحه‌ای سپاه به افکار عمومی آمریکا، هم‌زمان با تشدید اختلافات تهران و واشنگتن و ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک منتشر شد.
 
روز گذشته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نامه‌ای ۲۵ صفحه‌ای خطاب به مردم آمریکا، روایت خود از ریشه‌های اختلاف تهران و واشنگتن، سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا و پیامدهای حمایت این کشور از رژیم صهیونیستی را تشریح کرد؛ نامه‌ای که در همان روز از سوی سخنگوی سپاه نیز تشریح شد و رسانه‌های مطرح بین‌المللی، از جمله رویترز و آسوشیتدپرس، به آن پرداختند.

در میانه یکی از حساس‌ترین مقاطع روابط ایران و آمریکا، سپاه پاسداران این‌بار مخاطب پیام خود را نه دولت آمریکا، بلکه مردم این کشور قرار داده است؛ انتخابی که به‌نظر می‌رسد فراتر از یک اقدام رسانه‌ای معمول باشد و تلاش دارد روایت ایران از مناقشه جاری را مستقیماً به افکار عمومی آمریکا منتقل کند.
نامه ۲۵ صفحه‌ای سپاه در شرایطی منتشر شد که اختلاف تهران و واشنگتن همچنان در چند محور از جمله جنگ، تحریم‌ها، برنامه هسته‌ای، حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی و وضعیت تنگه هرمز ادامه دارد و هم‌زمان رایزنی‌های دیپلماتیک نیز در جریان است. از همین رو، خطاب قرار دادن جامعه آمریکا را می‌توان تلاشی برای باز کردن یک سطح جدید در مواجهه سیاسی با واشنگتن دانست؛ سطحی که مخاطب آن تصمیم‌گیران کاخ سفید نیستند، بلکه شهروندان، رسانه‌ها و نخبگان افکار عمومی آمریکا هستند.

چرا مردم آمریکا؟

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه، روز گذشته در نشست خبری درباره این نامه توضیح داد که هدف از نگارش آن، انجام یک اقدام تبلیغاتی یا فضاسازی رسانه‌ای نبوده است. به گفته او، سپاه تلاش کرده است در قالب یک نامه تفصیلی، منطقی و دلسوزانه، مواضع و واقعیت‌های مورد نظر ایران را برای مردم آمریکا تشریح کند؛ زیرا به اعتقاد سپاه، جامعه آمریکا با منطق و روایت ایران درباره تحولات جاری آشنایی کافی ندارد.

این توضیح، کلید فهم نامه است. اگر مخاطب صرفاً دولت آمریکا بود، نامه می‌توانست در قالب یک موضع‌گیری رسمی یا دیپلماتیک تنظیم شود؛ اما انتخاب مردم به‌عنوان مخاطب، نشان می‌دهد هدف، دست‌کم در سطح اعلام‌شده، ایجاد ارتباط مستقیم با افکار عمومی کشور مقابل است.

سپاه در این نامه تلاش کرده است بخشی از اختلافات ایران و آمریکا را از زاویه‌ای برای مخاطب آمریکایی روایت کند که مستقیماً با زندگی و منافع شهروندان این کشور پیوند بخورد. هزینه‌های نظامی آمریکا، حضور نظامی این کشور در نقاط مختلف جهان، حمایت از رژیم صهیونیستی و پیامدهای جنگ‌های منطقه‌ای از جمله محورهایی است که در سخنان سخنگوی سپاه درباره محتوای نامه برجسته شد.

محبی همچنین از مردم آمریکا خواست درباره سابقه شکل‌گیری سپاه و فعالیت‌های این نهاد مطالعه کنند و روایت رسمی واشنگتن درباره قرار گرفتن سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی را مورد پرسش قرار دهند. بخش دیگری از نامه نیز به پرونده هسته‌ای ایران و ادعاهای آمریکا درباره اهداف برنامه هسته‌ای تهران اختصاص دارد.

سپاه در نامه خود تلاش کرده است چند موضوع اختلافی را در یک قاب مشترک قرار دهد: چرا آمریکا در منطقه حضور نظامی گسترده دارد، هزینه این حضور را چه کسی می‌پردازد، حمایت واشنگتن از اسرائیل چه نسبتی با منافع مردم آمریکا دارد و چرا جمهوری اسلامی ایران همچنان از سوی آمریکا به‌عنوان یک تهدید معرفی می‌شود.

بازتاب جهانی؛ از خبر تا تحلیل

بازتاب نامه در رسانه‌های مطرح جهان نشان می‌دهد که اقدام سپاه از سطح یک پیام داخلی فراتر رفته است. رویترز تمرکز خود را بر تلاش سپاه برای جلب توجه رأی‌دهندگان آمریکایی قرار داد و این اقدام را در پیوند با انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و سیاست‌های دولت ترامپ روایت کرد.
آسوشیتدپرس نیز در گزارش خود، نامه را بخشی از تلاش ایران برای انتقال مستقیم پیام به مردم آمریکا دانست و بر درخواست سپاه از آمریکایی‌ها برای اعتراض به سیاست‌های دولت این کشور تمرکز کرد.

در کنار این دو رسانه، گزارش ویدئویی رویترز نیز انتشار نامه ۲۵ صفحه‌ای سپاه و انتقاد آن از حمایت واشنگتن از اسرائیل را پوشش داد.
این بازتاب‌ها از یک نکته حکایت دارد: نامه سپاه، از منظر رسانه‌ای، توانسته است خود را به عنوان بخشی از روایت جاری درباره تقابل ایران و آمریکا وارد فضای خبری بین‌المللی کند.

یک پیام در کنار دیپلماسی
خطاب قرار دادن مردم آمریکا در شرایط کنونی را می‌توان بخشی از تلاش ایران برای گسترش دامنه ارتباط خود با جامعه مقابل دانست. این رویکرد در ادبیات روابط بین‌الملل به دیپلماسی عمومی نزدیک است؛ یعنی تلاش برای اثرگذاری بر افکار عمومی کشور مقابل، در کنار ارتباط با دولت‌ها و نهادهای رسمی.
در شرایطی که رایزنی‌ها میان تهران و واشنگتن از طریق میانجی‌ها ادامه دارد، این نامه یک مسیر موازی برای انتقال روایت و موضع ایران به مخاطبی متفاوت است.

سپاه در این نامه تلاش کرده است میان «مردم آمریکا» و «سیاست دولت آمریکا» تمایز بگذارد؛ تمایزی که روز گذشته در سخنان محبی نیز کاملاً برجسته بود. به این ترتیب، پیام اصلی نامه را می‌توان در یک گزاره خلاصه کرد: اختلاف ایران با سیاست‌های واشنگتن، الزاماً به معنای تقابل با مردم آمریکا نیست و تهران می‌خواهد روایت خود از این اختلاف را مستقیماً برای جامعه آمریکایی بیان کند.

اینکه چنین پیامی تا چه اندازه در میان افکار عمومی آمریکا شنیده یا پذیرفته شود، البته به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از دسترسی مخاطبان به متن نامه و بازتاب آن در رسانه‌های آمریکایی گرفته تا شرایط سیاسی داخلی آمریکا و روند تحولات میدانی و دیپلماتیک.

اما آنچه در روز گذشته اتفاق افتاد، از یک تغییر قابل توجه در سطح مخاطب پیام ایران حکایت داشت: سپاه، این‌بار تلاش کرد مستقیماً افکار عمومی آمریکا را مخاطب قرار دهد؛ اقدامی که نشان می‌دهد میدان مناقشه ایران و آمریکا، در کنار دیپلماسی و عرصه نظامی، وارد سطح دیگری به نام جنگ روایت‌ها و افکار عمومی نیز شده است.