فرارو– استیون گرینهاوس، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل در روزنامه گاردین
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، دونالد ترامپ بار دیگر ادعای آشنای خود درباره وضعیت اقتصادی آمریکا را تکرار کرده و گفته است «ما بهترین اقتصاد تاریخ را داریم»؛ ادعایی که در شرایطی مطرح میشود که تورم نسبت به پایان دوره ریاستجمهوری جو بایدن افزایش یافته، رشد اقتصادی کاهش پیدا کرده، قیمت بنزین پس از آغاز جنگ با ایران حدود ۵۰ درصد بالا رفته و ۷۳ درصد آمریکاییها وضعیت اقتصاد را «متوسط یا ضعیف» ارزیابی میکنند. در همین حال، نگرانیهای فدرال رزرو درباره تورم به افزایش نرخ بهره منجر شده است؛ مجموعهای از تحولات که تصویر متفاوتی از وضعیت اقتصاد آمریکا نسبت به روایت کاخ سفید ارائه میدهد.
تورم؛ مهمترین نقطه ضعف روایت اقتصادی کاخ سفید
داریک همیلتون، اقتصاددان ارشد فدراسیون اتحادیههای کارگری آمریکا، ادعای ترامپ درباره «بهترین اقتصاد تاریخ» را نوعی بزرگنمایی دانسته و گفته است شاخصهای مختلف نشان میدهند اقتصاد در حال تضعیف است. به گفته او، تعرفههای تجاری ترامپ و جنگ با ایران از جمله عواملی هستند که به افزایش قیمتها کمک کردهاند.
بر اساس دادههای مطرحشده در این گزارش، نرخ تورم از ۳ درصد در پایان دوره بایدن به ۳.۴ درصد افزایش یافته است. افزایش قیمتها در حالی ادامه دارد که دستمزدها با همان سرعت رشد نمیکنند و همین مسئله فشار بیشتری بر قدرت خرید خانوارهای آمریکایی وارد کرده است. نظرسنجی نیویورکتایمز نشان داده است که ۷۱ درصد رأیدهندگان از نحوه مدیریت هزینههای زندگی توسط ترامپ ناراضی هستند.
در ۱۲ ماه گذشته، قیمت نفت گرمایشی ۵۲ درصد، گوشت چرخکرده ۷.۲ درصد، ماهی و غذاهای دریایی ۶.۵ درصد، قهوه ۶.۱ درصد، شکر و شیرینی ۶.۱ درصد و برق ۳.۸ درصد افزایش یافته است. دولت ترامپ در مقابل بر کاهش ۲۳ درصدی قیمت تخممرغ تأکید میکند، اما قیمت متوسط بنزین در سراسر آمریکا به ۴.۴۷ دلار در هر گالن رسیده است.
رشد اقتصادی پایینتر از دورههای پررونق آمریکا
رشد اقتصادی نیز یکی دیگر از نقاطی است که ادعای ترامپ درباره عملکرد تاریخی اقتصاد را با چالش مواجه میکند. اقتصاد آمریکا در سهماهه دوم با نرخ سالانه ۱.۵ درصد رشد کرده است؛ رقمی که با دورههایی از رشد بسیار بالاتر در دولتهای جان اف. کندی، لیندون جانسون و رونالد ریگان فاصله زیادی دارد. در برخی سالهای آن دورهها، رشد تولید ناخالص داخلی از ۶ درصد فراتر رفته بود.
در مقابل، اقتصاد آمریکا در شش ماه پایانی دولت بایدن با نرخ سالانه ۲.۷ درصد رشد کرده بود. این مقایسه نشان میدهد که حتی اگر برخی شاخصهای اقتصادی همچنان مثبت باشند، سرعت رشد فعلی در سطحی نیست که بتوان آن را بهسادگی «بهترین اقتصاد تاریخ» توصیف کرد.
بازار کار تصویری دوگانه ارائه میدهد. نرخ بیکاری در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ حدود ۴.۱ درصد بوده که تقریباً با آخرین سال ریاستجمهوری بایدن برابر است. با این حال، نرخ بیکاری در دورههای پیشین ریاستجمهوری پایینتر نیز ثبت شده است؛ بهگونهای که در دوره دوایت آیزنهاور برای مدتی به ۲.۵ درصد رسید و در دورههای بیل کلینتون، ریچارد نیکسون و لیندون جانسون نیز در مقاطعی زیر ۴ درصد قرار گرفت.
از سوی دیگر، سرعت ایجاد مشاغل جدید در دوره بازگشت ترامپ به کاخ سفید چندان بالا نبوده است. بر اساس دادههای مطرحشده در گزارش، اقتصاد آمریکا بهطور متوسط ماهانه تنها ۴۳ هزار شغل ایجاد کرده که کمتر از یکسوم میانگین ۱۴۵ هزار شغل در ماه طی دو سال پایانی دولت بایدن است. با این حال، ماه گذشته نشانه مثبتی در بازار کار دیده شد و اقتصاد آمریکا ۱۶۲ هزار شغل جدید ایجاد کرد.
تعرفهها و جنگ ایران؛ دو عامل فشار بر قیمتها
دونالد ترامپ تعرفههای تجاری را با هدف تقویت تولید داخلی و احیای بخش صنعتی آمریکا معرفی کرده است، اما طبق دادههای این گزارش، از زمان بازگشت او به کاخ سفید ۳۵ هزار شغل صنعتی از بین رفته است. دولت ترامپ این برداشت را رد میکند. کوش دسای، سخنگوی کاخ سفید مدعی شده است که دولت بایدن با افزایش شدید هزینههای فدرال، رشد اشتغال را با ایجاد صدها هزار شغل دولتی یا مشاغل وابسته به دولت متورم کرده بود. او در مقابل تأکید کرده است که دولت ترامپ با کاهش مقررات و مالیاتها به دنبال ایجاد مشاغل پایدار در بخش خصوصی است.
با این حال، مارک زاندی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مودی برآورد کرده است که افزایش هزینههای سوخت، مواد غذایی و سایر کالاها در نتیجه جنگ ایران، امسال حدود هزار دلار هزینه اضافی به خانوار متوسط آمریکایی تحمیل خواهد کرد. آزمایشگاه بودجه دانشگاه ییل نیز هزینه سالانه ناشی از تعرفههای ترامپ برای خانوار متوسط را حدود هزار و ۱۰۰ دلار برآورد کرده است.
سرمایهگذاری هوش مصنوعی و شکاف میان خانوارها
برخی اقتصاددانان تصویر متفاوتی از اقتصاد آمریکا ارائه میکنند. مایکل استرین، مدیر مطالعات سیاست اقتصادی در مؤسسه امریکن اینترپرایز، اقتصاد را همچنان قوی توصیف کرده و به نرخ پایین بیکاری، مقاومت مصرفکنندگان در برابر افزایش قیمت انرژی و جنگ تجاری و همچنین سرمایهگذاری بالای بخش خصوصی اشاره کرده است. با این حال، او نیز تورم را مهمترین نقطه ضعف شرایط فعلی دانسته و گفته است افزایش قیمتها در حال کاهش ارزش واقعی دستمزد و درآمد خانوارهاست.
لیندسی اوونز، رئیس اندیشکده گراندورک، نگاه متفاوتی دارد و معتقد است بخشهایی از اقتصاد که همچنان عملکرد مناسبی دارند، تا حد زیادی به سرمایهگذاری گسترده در هوش مصنوعی وابستهاند. از نگاه او، رشد تولید ناخالص داخلی، سرمایهگذاری شرکتها و رکوردهای بازار سهام تا حدی با رونق سرمایهگذاری در هوش مصنوعی تقویت شدهاند؛ در حالی که نگرانی درباره پیامدهای این فناوری، مخالفت برخی جوامع محلی با مراکز داده و نگرانیهای ایمنی میتواند این روند را با عدم قطعیت بیشتری مواجه کند.
کاهش اعتماد عمومی به عملکرد اقتصادی ترامپ
افکار عمومی نیز نشانههایی از نارضایتی اقتصادی نشان میدهد. طبق نظرسنجی دانشگاه میشیگان، شاخص اعتماد مصرفکننده در سپتامبر به دومین پایینترین سطح در تاریخ ۷۴ ساله این نظرسنجی سقوط کرده است. تنها در ماه مه این شاخص پایینتر بوده است.
همچنین نظرسنجی دانشکده حقوق دانشگاه مارکوت نشان میدهد تنها ۲۸ درصد آمریکاییها از نحوه مدیریت اقتصاد توسط ترامپ رضایت دارند. در میان جمهوریخواهان نیز تنها ۲۹ درصد گفتهاند وضعیت اقتصاد نسبت به سال گذشته بهتر شده است؛ در حالی که این رقم در ژانویه گذشته ۷۲ درصد بود.
در نهایت، تصویری که از اقتصاد آمریکا در این گزارش ارائه میشود، ترکیبی از نقاط قوت و ضعف است: بازار کار همچنان نسبتاً باثبات است، سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و بخش خصوصی از رشد حمایت میکند و مصرفکنندگان هنوز قدرت خرید قابلتوجهی دارند؛ اما تورم، هزینه انرژی، نرخ بهره بالا، تعرفهها و پیامدهای اقتصادی جنگ ایران فشار قابلتوجهی بر خانوارها وارد کردهاند. در چنین شرایطی، فاصله میان روایت دولت از «بهترین اقتصاد تاریخ» و برداشت بخش قابلتوجهی از افکار عمومی از وضعیت معیشتی، به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی و اقتصادی دولت ترامپ تبدیل شده است.