به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در اراک، این مراسم به همت انجمن داستان نویسان استان مرکزی با حضور نویسنده و جمعی از علاقهمندان به ادبیات داستانی در فرهنگسرای شهر اراک برگزار شد.
احمد انوشه نویسنده و پژوهشگر و مدرس داستان نویسی در این مراسم در باره سبک نگارش و روند ادبیات در این سفرنامه با عنوان «یک پیاله چای ازبکی» با تأکید بر ظرفیتهای ادبی سفرنامه گفت: سفرنامه صرفاً روایت جغرافیا، فرهنگ، آداب و رسوم یک سرزمین نیست، بلکه زمانی به ادبیات نزدیک میشود که تجربه سفر را به مواجههای انسانی و فکری برای مخاطب تبدیل کند.
وی با اشاره به کارکرد سفرنامه در انتقال تجربههای زیسته افزود: وقتی سفرنامهای مکتوب میشود، مخاطب میتواند تجربهای را که خود امکان انجام آن را نداشته است، از خلال روایت نویسنده تجربه کند و در عین حال، شباهتها و تفاوتهای فرهنگی و انسانی میان جوامع مختلف را مورد توجه قرار دهد.
وی اظهار کرد: سفرنامه میتواند مخاطب را از مکانها و آدمهای آشنا فاصله دهد و با جهان دیگری مواجه کند؛ اما ارزش ادبی آن از جایی آغاز میشود که این سفر صرفاً به انتقال اطلاعات درباره یک جغرافیا محدود نماند و مخاطب را با یک موقعیت انسانی مواجه کند.
این نویسنده و پژوهشگر درباره کتاب «یک پیاله چای ازبکی» گفت: در این کتاب، مخاطب علاوه بر مواجهه نویسنده با انسانها و فرهنگ دیگری، با مواجههای درونی نیز روبهرو میشود. خواننده در جریان روایت ممکن است از خود بپرسد اگر در موقعیت نویسنده قرار داشت، چه واکنشی نشان میداد و چه انتخابی میکرد؛ همین پرسش، سفرنامه را از یک گزارش ساده فراتر میبرد.
انوشه یکی از ویژگیهای ادبی اثر را شکلگیری همزمان دو نوع مواجهه عنوان کرد و گفت: در یک سو، مواجهه نویسنده با «دیگری» قرار دارد و در سوی دیگر، مواجهه انسان با خویشتن. این رفتوبرگشت میان شناخت دیگری و بازگشت به خود، به روایت عمق بیشتری میدهد و مخاطب را در تجربه نویسنده شریک میکند.
وی با اشاره به شیوه روایت کتاب ادامه داد: زبان روان و شیوه روایت باعث میشود مخاطب احساس کند در موقعیتهای روایت حضور دارد و صرفاً خواننده یک گزارش سفر نیست. از این منظر، ادبیات امکان میدهد تجربه شخصی نویسنده به تجربهای مشترک میان نویسنده و مخاطب تبدیل شود.
این پژوهشگر همچنین به نقش تفاوتهای فرهنگی در شکلگیری روایت اشاره کرد و گفت: سفر، تفاوتها و شباهتهای میان فرهنگها را آشکار میکند، اما نویسنده در این کتاب تنها به ثبت این تفاوتها اکتفا نکرده و آنها را بهانهای برای تأمل درباره انسان و ارتباط او با دیگران قرار داده است.
انوشه سفر را عامل برهمزدن عادتهای روزمره دانست و افزود: انسان در زندگی معمولی به محیط و شرایط پیرامون خود عادت میکند، اما سفر این عادتها را برهم میزند و امکان مشاهده و تجربه تازهای را فراهم میکند. ادبیات سفر میتواند این تجربه را به مخاطبی منتقل کند که خود در آن سفر حضور نداشته است.
وی با اشاره به حرکت نویسنده با دوچرخه در این سفرنامه اظهار کرد: حرکت با دوچرخه باعث میشود مسیر با سرعت کمتری طی شود و جزئیات محیط، آدمها و اتفاقها بیشتر دیده و لمس شوند. این شیوه سفر، ظرفیت مشاهده و ارتباط با محیط و انسانها را افزایش داده و در روایت کتاب نیز بازتاب یافته است.
انوشه نگاه انسانی و جهانوطنانه را از دیگر ویژگیهای «یک پیاله چای ازبکی» برشمرد و گفت: در پس تفاوتهای جغرافیایی، فرهنگی، قومی و زبانی، وجه مشترک انسانها، انسان بودن آنهاست و کتاب تلاش میکند این وجه مشترک را در جریان مواجهه با دیگری برجسته کند.
وی در پایان تأکید کرد: سفرنامه اگر تنها به معرفی یک کشور، جمعیت، آداب و رسوم و ویژگیهای فرهنگی آن محدود شود، بخشی از ظرفیت خود را نشان داده است؛ اما زمانی که مخاطب را به این پرسش برساند که «اگر من در این موقعیت بودم، چه میکردم؟»، ادبیات سفر شکل جدیتری پیدا میکند. از این منظر، خواندن «یک پیاله چای ازبکی» میتواند نوعی زیستن با تجربه سفر نویسنده باشد.
کتاب سفرنامه «یک پیاله چای ازبکی »تالیف عدالت عابدینی در ۲۲۰ صفحه به قطع رقعی با شمارگان ۳۰۰ نسخه روانه بازار کتاب شد.