به گزارش ایرنا، شهرستان مراغه با داشتن ۵۰۰ اثر، ابنیه، محوطه باستانی و آثار تاریخی و فرهنگی که تاکنون تعداد ۲۱۰ مورد آنها در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، جزو ۱۰ شهرستان مهم و دارای ظرفیت های بالای گردشگری و تاریخی است که متاسفانه تاکنون از این مزیت بسیار مهم ملی و بین المللی آن گونه که باید بهره برداری نشده است و صنعت گردشگری منطقه با چالش های جدی همچون نبود امکانات و زیرساخت ها دست به گریبان بوده و هنوز این کهن شهر تاریخی به یکی از مقاصد گردشگری داخلی تبدیل نشده است.
سند توسعه گردشگری مراغه در مجموعه ۲۸۰ صفحه ای شامل ۶ فصل «وضع موجود تاریخی، فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی»، «تعیین اهداف و استراتژی ها»، «طرح های اجرایی»، «تعریف و تبیین منابع مالی»، «تبیین نحوه همکاری و مشارکت ذی نفعان» و «مفهوم کلی تور سراها» تدوین شده است که هر کدام از فصول دارای مفاد و بخش های تخصصی است.
برخی از مهمترین آثار تاریخی ثبت شده ملی مراغه عبارتند از گنبدها، مساجد، حمامها، پلها، تکبناهای تاریخی، حسینیهها، سراها و کاروانسراها، غارها و قلعهها، کبوترخانهها و ذکیرانها و دستکندهای تاریخی که کدام آننها می تواند به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری تخصصی در کشور و حتی جهان تبدیل شود که تاکنون اقدامی موثر و مفید برای معرفی و شناساندن این آثار صورت نگرفته است که تداوم این روند می تواند بخش بزرگی از فرصت های اقتصادی منطقه را نابود کند.
وجود ۱۶ مسجد تاریخی، ۱۳ خانه قدیمی، ۱۲ سرای قدیمی، ۸ امامزاده، ۶ گنبد بسیار ارزشمند تاریخی، ۶ حمام قدیمی، ۵ پل تاریخی، ۵ آسیاب قدیمی به همراه تکبناهایی دارای اهمیت جهانی همچون معبد مهر مربوط به دوران پیش از اسلام، کلیسای هوانس مربوط به دوره ایلخانی، یخچال مرادیان متعلق به دوره قاجار، آب انبار حاج حسن مربوط به دوران قاجار، ساختمان ایستگاه راه آهن متعلق به دوران پهلوی و ستون سنگی شیخ بابا نشان از جایگاه ویژه مراغه به لحاظ برخورداری از ظرفیت های متنوع و متعدد گردشگری است که شاید هیچ یک از آنها به گوش ایرانیان نرسیده باشد.
طبیعت زیبای دامنه سهند از جاذبه های گردشگری مراغه
در کنار آثار و ابنیه های تاریخی و تمدنی، مراغه به لحاظ آب و هوایی و گردشگری طبیعت نیز از مزیت های منحصر به فردی برخوردار است که می تواند منجر به ایجاد تغییر و تحولات وسیع در حوزه گردشگری داخلی و خارجی شود.
منطقه حفاظت شد سهند یکی از بزرگترین و مهمترین برجستگیهای آذربایجان و از معروفترین کوههای آتشفشانی ایران در شمال شهر مراغه با ۱۷ قله با ارتفاع بیش از سه هزار متر قرار دارد که دارای آبوهوای سردسیری بوده و طبیعت بسیار بکر و دیدنی در همه فصول سال دارد.
میزان بارش سالانه کوه سهند در قلهها ۶۰۰ الی ۷۰۰ میلیمتر و در دامنهها ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیمتر میباشد که همین امر موجب سرازیر شدن انواع رودخانه ها، چشمه سارها، آب های معدنی و وجود دره های زیبا شده است.
در سند توسعه گردشگری مراغه با اشاره به اینکه زیرساختهای گردشگری یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر رشد و توسعه صنعت گردشگری محسوب میشود، آمده است: این زیرساختها از یک سو امکان ارائه خدمات باکیفیت به گردشگران را فراهم می کنند و از سوی دیگر موجب افزایش ظرفیت توسعه پایدار گردشگری در یک منطقه میشود و بر همین اساس کشورهایی که از زیرساختهای گردشگری مناسب برخوردارند، توان بیشتری در جذب گردشگران داخلی و خارجی دارند و میتوانند از مزایای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گردشگری بهرهمند شوند.
طبق این سند، شهرستان مراغه با توجه به غنای تاریخی، طبیعی و فرهنگی نیازمند توسعه و بهسازی زیرساختهای گردشگری در ابعاد مختلف است، اما مهمترین زیرساختهای مورد نیاز عبارتاند از :
* شبکه های حمل و نقل
* تأسیسات آب و فاضلاب
* برق و انرژ ی
* مراکز خدماتی و رفاهی
* واحدهای اقامتی
* فضاهای فرهنگی و تفریحی
* فضاهای مورد نیاز جهت ایجاد زیرساخت های نوین
سند توسعه گرشگری مراغه نقاط قوت گردشگری این شهرستان را به شرح ذیل فهرست بندی کرده است:
* تنوع بالای جاذبه های تار یخی و طبیعی: وجود مقبره ها، رصدخانه تاریخی، گنبدهای معروف، بازار تاریخی، رودخانه ها و آبشارها.
* پتانسیل توریسم سالمت و طبیعت گردی: وجود چشمه های آب معدنی، باغات سنتی و طبیعت زیبا.
* تعداد بالای آثار ثبت شده: وجود آثار متعدد تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی.
* فرهنگ و میراث معنوی: برخورداری از فرهنگ غنی و اصالت مردم منطقه.
* امنیت و آرامش: وجود ثبات، امنیت و آرامش شهری برای گردشگران.
* تغذیه و سوغات: وجود محصولات محلی با ارزش غذایی بالا و رشد اقامتگاه های بوم گردی.
* محصولات کشاورزی مرغوب: برخورداری از محصولات صادراتی و باکیفیت نظیر سیب، انگور ، عسل و لبنیات محلی.
نقاط ضعف گردشگری مراغه
* ضعف در ز یرساخت های گردشگری: کمبود هتل و مراکز اقامتی مناسب، رستوران های استاندارد و مراکز خدماتی.
* کمبود تبلیغات و بازاریابی: معرفی ضعیف جاذبه های مراغه در سطوح ملی و بین المللی.
* وضعیت موجود تاریخی، فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی شهرستان مراغه
* عدم استفاده از ظرفیت فضای مجازی: فعالیت ضعیف یا غیرحرفه ای در فضای آنلاین و شبکه های اجتماعی.
* نگهداری نامناسب آثار تاریخی: مرمت و نگهداری ناکافی از بناهای تاریخی و محوطه های طبیعی شهر.
* نبود طرح جامع گردشگری: فقدان یک برنامه ریزی منسجم، علمی و آینده نگر برای توسعه گردشگری.
* کمبود امکانات رفاهی پیرامون جاذبه ها: نبود سرویس های بهداشتی مناسب، تابلوهای راهنما، مراکز خرید صنایع دستی.
* آموزش ضعیف جامعه محلی: فرهنگ سازی ناکافی جهت تعامل حرفه ای اهالی و کسبه با گردشگران.
* فصل کوتاه گردشگری: نبود رویداد و برنامه جهت جذب مسافر در تمام طول سال و تمرکز صرف بر ایام خاص.
* مدیریت ناپایدار: تداخل وظایف سازمان ها و ارگان های مختلف و نبود مدیریت یکپارچه در بخش گردشگری.
طبق مفاد قید شده در سند توشعه گردشگری مراغه باید اذعان کرد که وضعیت زیرساختهای تبلیغات، آموزش و بازاریابی گردشگری این کهن شهر در مقایسه با شهرهای پیشرو ضعیف بوده و جای پیشرفت قابل توجهی دارد.
هرچند اقدامات مثبت و رو به رشدی در سالهای اخیر آغاز شده است، اما ضعف در معرفی جاذبهها، کمبود تابلوهای راهنما و نقشههای گردشگری به زبانهای مختلف همچنان احساس میشود، برخی گروهها، انجمنها و تورگردانان محلی از ظرفیت شبکههای اجتماعی بهره میبرند، اما این فعالیتها پراکنده و غیرمنسجم است.
تحرکی در ایجاد اقامتگاه های مراغه وجود ندارد
فرماندار مراغه با تأکید بر ضرورت همسویی اقدامات اجرایی با اسناد بالادستی، خواستار زمانبندی پروژههای بینالمللی میراث فرهنگی و تدوین نقشه راه گردشگری شهرستان در بازه زمانی ۱۴۰۵ تا ۱۴۱۰ شد.
علی امیری راد بر ضرورت گذر از مرحله نظری به اجرایی در برنامههای توسعهای گردشگری تأکید کرد.
وی با اشاره به تدوین سند پنج ساله توسعه گردشگری، گفت: ما امروز باید این سند را از مرحله بررسی و تئوری خارج کرده و برای میان مدت تا افق ۱۴۱۰ زمان بندی کنیم که در این مسیر پروژههای بینالمللی میراث فرهنگی باید در اولویت قرار گیرند.
امیری راد انطباق رفتار اجرایی با اسناد بالادستی را ضروری خواند و افزود: رفتار نهادهای اجرایی باید کاملاً مطابق با اسناد بالادستی همجون سند توسعه گردشگری باشد و نباید اقدامی برخلاف آنها صورت بگیرد.
وی با اشاره به تدوین مفادی در سند فوق پیرامون «دهکدههای توریستی»، از رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مراغه خواست تا شرایط قانونی واگذاری این پروژهها را بررسی کرده و شهرداری نیز در این زمینه گامهای عملی بردارد.
امیری راد کاهش تمایل سرمایهگذاران برای حضور در طرح های گردشگری را یادآور شد و اظهار کرد: ما قول دادهایم شرایط را برای سرمایهگذاران فراهم کنیم، از این رو اگر پروژهای در طول ۲ سال عملیاتی نشود، باید نسبت به اقدامات جدی در مورد آن تصمیمگیری شود.
وی با اشاره به ظرفیت های بالای گردشگری مراغه، از منطقه فسیلی، رصدخانه، کوه سهند و رودخانه صوفی به عنوان داراییهای ارزشمند این شهرستان یاد کرد و گفت: صوفیچای زندهترین و جاریترین رود شهرستان است که باید به درستی از آن پاسداری شود.
فرماندار مراغه با انتقاد از وضعیت موجود در حوزه اقامتگاههای منطقه، یادآور شد: با وجود تلاشها برای توسعه گردشگری، میزان اقامتگاهها و بومگردیها در مراغه طی ۱۰ سال گذشته رشد چندانی نداشته است، در حالیکه برای توسعه این صنعت باید برای گردشگرانی که از شهرهای دور سفر میکنند، زیرساختهای اقامتی مناسب فراهم کنیم.
وی غفلت از برخی ظرفیتها را «نقطه کور» توسعه گردشگری مراغه دانست و بر ضرورت همکاری همهجانبه برای رفع موانع قانونی جهت دستیابی به یک نقشه راه درست در این راستا تأکید کرد.
امیری راد با اشاره به اینکه این سند نیازمند «فهم مشترک ملی» است، خواستار مشارکت در ارائه نظرات کارشناسی شد.
سند توسعه گردشگری باید به ارزش اقتصادی تبدیل شود
نماینده مراغه و عجب شیر در مجلس شورای اسلامی گفت: تا زمانی که سند توسعه گردشگری به ارزش اقتصادی تبدیل نشود، تحولی جدی در این حوزه مهم ایجاد نخواهد کرد.
فرید موسوی تصویب سند توسعه گردشگری مراغه را نقطه شروع برای ایجاد تغییر در این بخش ارزیابی و اظهار کرد: عملیاتی سازی این سند به وطر قطع در توسعه شهرستان نقش مفیدی خواهد داشت.
وی با تاکید بر لزوم تهیه و تدوین اکوسیستم های مربوط به هر یکی از مزیت های گردشگری مراغه، افزود: برای مثال توریستی که برای بازدید به رصدخانه می آید برای بازدید ساختمان آن نمیآید باید بر اساس اکوسیستم این اثر نقش رصدخانه در دوران ایلخانی بازگو شود تا تنها دیدن ساختمان مبنای آن نباشد و یا در مورد کوه سهند که جذب گردشگری از تمام نقاط ایران دارد باید اکوسیستمی طراحی شود تا نقشه راه راهنمای توریست ها باشد که گردشگری را به دامنه سهند برساند و او را با زندگی عشایری و زیست بوم آن آشنا کند.
موسوی ادامه داد: اگر امکانات اقامتگاهی برای گردشگر داخلی و خارجی مهیا شود، بی دریغ به توسعه اقتصادی شهرستان کمک های شایانی خواهد کرد و باید ر این خصوص نسبت به اجرای طرح های مختلف سرمایه گذاری وارد عمل شد.
وی با بیان اینکه در مسیر عملیاتی سازی سند توسعه باید تصمیماتی گرفته شود که در مسیر اجرا قرار بگیرد، یادآور شد: در شرایط اقتصادی کنونی باید مراغه را به مقصد گردشگری داخلی تبدیل کنیم که در انی راستا اجرا و تکمیل و اتمام طرح توسعه رصدخانه باید در اولویت باشد.
موسوی بر حضور و جذب سرمایه گذاران در حوزه گرشگری مراغه تاکید و اضافه کرد: در این راستا باید تلاش شود بسته های سرمایه گذاری بی نام تدوین شده و مجوزهای لازم را اخذ کنیم تا بتوان نسبت به عملیاتی سازی طرح های عمرانی و زیرساختی وارد عمل شد.
وی طراحی تورهای قابل فروش، توسعه اقامتگاه هایی در طول مسیرهای گردشگری، توجه به ایجاد و ساماندهی سرویس های بهداشتی در جوار آثار و ابنیه های تاریخی، راه اندازی سامانه مدون راهنمایان گردشگری، تهیه نقشه مسیر گردشگری، تعریف پروژه های گردشگری روستای یای شهری، خراجو و مسیر دریاچه علویان را از ضرورت های توسعه صنعت گردشگری مراغه برشمرد.
موسوی برنامه ریزی دقیق برای ایجاد تغییرات اساسی در تقویم روز مراغه باش برای ورود گردشگران، رفع مشکلات زیرساختی در معبد مهر با ساخت سرویس بهداشتی، پارکینگ و اینترنت، توجه به روستاهای هدف گردشگری، توجه به مرمت و بهسازی آثار تاریخی و باستانی، توجه به توسعه گردشگری کشاورزی و باغی، توجه عمیق برای توسعه بومگردی ها و تبلیغات برای معرفی آثار منطقه را از ملزومات مهم و اثرگذار توسعه گردشگری عنوان کرد.