صبا رضايي
روستاهاي جهاني ايران نه حمايتي دريافت ميكنند و نه پيشرفتي داشتهاند. روستاهايي مانند كندوان، اصفهك، سهيلي، كندلوس و شفيعآباد در فهرست بهترين روستاهاي گردشگري جهان سازمان جهاني گردشگري (UNWTO) ثبت شدهاند. اكنون نيز 8 روستاي گردشگري ايران براي حضور در رقابت «بهترين روستاهاي گردشگري جهان» در سال ۲۰۲۶ نامزد شدهاند؛ پامنار در خوزستان، گيسوم در گيلان، شانهتراش در مازندران، رياب در خراسان رضوي، درك در سيستان و بلوچستان، قلعهبالا در سمنان، موئيل در اردبيل و مصر در اصفهان. اين روستاها در كنار روستاهاي منتخب كشورهاي ديگر براي قرار گرفتن در فهرست جهاني روستاهاي گردشگري رقابت ميكنند. پرسش اينجاست كه ثبت جهاني چه سودي براي اين روستاها دارد؟ اگر ثبت جهاني شوند چه حمايتي از دولت دريافت ميكنند؟ با وجود كوچك شدن سبد خانوار و كاهش قدرت خريد مردم، گردشگري داخلي از رونق افتاده و با وجود جنگ و هشدارهاي دولتها به شهروندانشان، توريست خارجي نيز به كشور سفر نميكند. اما اگر تمامي اينها نيز رخ ميداد، بازهم جهاني شدن سود چنداني براي روستاها به ارمغان نميآورد مگر اينكه از قبل مقصد گردشگري بوده باشند. چندي پيش مركز پژوهشهاي مجلس گزارشي را درباره تجربه روستاهاي جهاني ايران منتشر كرد كه بيانگر آن است كه صرف ثبت جهاني، الزاما به توسعه پايدار منجر نميشود. پنج روستاي ايراني كه پيش از اين در فهرست «روستاهاي برتر گردشگري» سازمان جهاني گردشگري قرار گرفتهاند، از اين امر به افزايش پايدار درآمد جوامع محلي، توسعه پايدار يا تحول چشمگير در گردشگري روستايي نرسيدهاند. در اين گزارش، مساله اصلي نه خود ثبت جهاني، بلكه نبود سازوكار مناسب حكمراني، تامين مالي و پايش پس از ثبت عنوان شده است؛ به اين معنا كه در ايران، ثبت جهاني گاهي به جاي نقطه آغاز برنامه توسعه، به پايان سياستگذاري تبديل ميشود. روستاها به مرحله دوم ارزيابي رسيدهاند و به زودي مشخص خواهد شد كدام يك در فهرست جهاني قرار ميگيرند. «محمد جهانشاهي» دبير كميته ملي طبيعتگردي و گردشگري سبز كشور به «اعتماد» ميگويد: «8 روستا در مرحله دوم ارزيابي قرار دارند و در مهرماه مشخص ميشود كدام يك در فهرست روستاهاي جهاني قرار ميگيرند.
افت درآمد روستاهاي گردشگرپذير
گردشگري روستايي به دليل تنوع طبيعي، فرهنگي و اجتماعي ايران ظرفيت قابل توجهي دارد، اما كاهش قدرت خريد خانوارها و افزايش هزينه سفر، تقاضا براي سفر را كاهش داده است. اين وضعيت در مقصدهاي كوچك و روستايي كه وابستگي بيشتري به گردشگر دارند، محسوستر است. فعالان اين حوزه ميگويند در برخي مناطق غرب كشور، تعداد تورهاي روستايي برگزارشده در بهار امسال به حدود ۱۰ درصد ميزان سالهاي گذشته رسيده است. چنين افتي درآمد اقامتگاهها، راهنمايان، فروشندگان محصولات محلي و ديگر كسبوكارهاي وابسته به گردشگري را نيز تحت تأثير قرار داده است. اقامتگاههاي بومگردي نيز ميان افزايش هزينههاي اداره و كاهش توان پرداخت گردشگران قرار گرفتهاند. بومگردي اساسا براي ارائه اقامت ارزانتر از هتل شكل نگرفته، بلكه هدف آن ايجاد تجربهاي متناسب با معماري، سبك زندگي، فرهنگ و غذاي محلي مقصد است. با اين حال، افزايش هزينههاي نگهداري و بهرهبرداري، در كنار كاهش قدرت خريد گردشگران، تعادل اقتصادي اين واحدها را دشوار كرده است. «سيدمصطفي فاطمي» مديركل توسعه گردشگري داخلي، درباره 8 روستاي نامزد ثبت جهاني به «اعتماد» ميگويد: «هر يك از اين روستاها داراي ظرفيتها و جاذبههاي طبيعي، فرهنگي و اجتماعي ويژهاي هستند، اما برخورداري از جاذبه به تنهايي نميتواند موفقيت يك مقصد را تضمين كند. براي موفقيت بايد در كنار جذب گردشگر، حفاظت از ظرفيتهاي موجود و تقويت آنها در چارچوب توسعه پايدار نيز مورد توجه باشد.» «برخي از روستاهاي انتخابشده فعاليت خود را در زمينه پايداري به تازگي آغاز كردهاند و در حوزههاي اجتماعي و اقتصادي هنوز در مسير توسعه قرار دارند. زيرساخت، ارتباطات، امنيت و دسترسي به خدمات بهداشتي نيز از جمله عواملي هستند كه در ارزيابي يك مقصد گردشگري روستايي اهميت دارند.» فاطمي با تاكيد بر لزوم پايداري و دارا بودن روايت و داستان مشخص در اين حوزه، بيان ميكند: «روستايي كه ميخواهد موفق باشد بايد روايت و داستان مشخصي در زمينه پايداري داشته باشد و براساس ظرفيتها و ابتكارات ويژه خود حركت كند. توسعه گردشگري زماني ميتواند نتيجهبخش باشد كه در كنار جذب گردشگر، پايداري اقتصادي، اجتماعي و محيطزيستي مقصد نيز حفظ شود.» اما مشخص نيست اين روستاها حتي با ثبت جهاني به درآمد پايدار از گردشگري برسند و جهاني شدن براي رونق گردشگري روستاها كافي نيست. او درباره علت نرسيدن برخي روستاهاي جهاني به درآمد پايدار ميگويد: «نميتوان انتظار داشت يك روستا جدا از شرايط عمومي كشور و تحولات گردشگري، تنها با قرار گرفتن در يك برنامه بينالمللي به شكل قابلتوجهي رشد كند. ممكن است تصور شود جهاني شدن يك روستا به صورت خودكار باعث افزايش ورود گردشگران و درآمد ميشود، اما شرايط فعلي كشور امكان استفاده كامل از اين ظرفيت را محدود كرده است. ارتباطات و تعاملات بينالمللي ايران با محدوديتهايي مواجه است و اين موضوع بر گردشگري كشور و روستاها اثر ميگذارد. با وجود شرايط موجود، تلاش كرديم سهميه ايران در اين رويدادها حفظ شود و جايگاه كشور در عرصه بينالمللي از دست نرود.»
روستاها هر يك ظرفيتهاي خاصي دارند
فاطمي درباره شانس روستاهاي نامزدشده ميگويد: «تصميم نهايي را مراجع بينالمللي اتخاذ ميكنند، اما تعدادي از اين روستاها ظرفيتها و جاذبههاي ويژهاي دارند كه ميتواند در فرآيند ارزيابي مورد توجه قرار گيرد. «شانهتراش» از ويژگيها و جاذبههاي خاصي برخوردار است كه ميتواند در ارزيابي نهايي مورد توجه قرار گيرد. البته همه روستاهاي نامزدشده بايد الزامات و شاخصهاي پايداري را به صورت كامل اجرا كنند. همكاري جامعه محلي نيز مناسب بوده، اما از آنجا كه بخشي از برنامهها به تازگي آغاز شده، دستيابي به نتيجه مورد انتظار زمان ميبرد.» ظاهرا قرار است پروژه گردشگري احيا براي روستاها اجرايي شود و به گفته فاطمي درحال اجراست. او ميافزايد: «پروژه «گردشگري احيا» نيز در اين مناطق در حال اجراست و ميتواند ظرفيتهاي تازهاي را پيش روي روستاها قرار بدهد. برخي از اين مناطق از نظر طبيعي، فرهنگي و تاريخي ظرفيتهايي دارند كه نمونه مشابه آنها را به سادگي نميتوان در نقاط ديگر جهان پيدا كرد.»
جنگ و تاثيرات آن بر روستاها
مديركل توسعه گردشگري داخلي درباره تأثير تحولات اخير كشور بر شانس روستاهاي ايراني ميگويد: طبيعي است كه چنين مسائلي بتواند در ارزيابيها بيتأثير نباشد، اما تلاش ما اين است كه ارزيابيها بر ظرفيتهاي واقعي روستاها و معيارهاي تخصصي استوار باشد.
او ادامه ميدهد: اتفاقات اخير ميتواند روند بررسي پروندهها را تحت تأثير قرار دهد و وضعيت امنيتي كشور و تصويري كه در سطح بينالمللي از ايران شكل ميگيرد، ممكن است مورد توجه قرار بگيرد.
او تأكيد ميكند: با اين حال، روستاها بر اساس مجموعهاي از معيارها ارزيابي ميشوند. وضعيت ارتباطات و زيرساختهاي ارتباطي، حضور در شبكههاي جهاني، امكان استفاده از كارتهاي بينالمللي، معرفي مقصد در وبسايتها و اپليكيشنهاي معتبر جهاني، دسترسيپذيري، حفاظت از منابع طبيعي و فرهنگي و مديريت پايدار مقصد از جمله اين معيارها هستند.
هرروستا، يك ظرفيت ويژه
هريك از روستاهايي كه انتخاب شدهاند ظرفيتهاي ويژه و متفاوتي دارند و هركدام شانس بزرگي براي ثبت جهاني شدن دارند. اما اينكه ثبت جهاني بر توسعه اين روستاها چه تاثيري ميگذارد، نامشخص است.
مهدي بهاروند، رييس گروه توسعه و محصولات گردشگري در معاونت گردشگري وزارت ميراث فرهنگي، درباره تفاوت روستاهاي انتخابشده به «اعتماد» ميگويد: اين روستاها شرايط يكساني ندارند و هر كدام براساس ويژگيها و محصولات گردشگري خاص خود انتخاب شدهاند. برخي ظرفيتهاي منحصربهفردي در زمينه حيات وحش دارند و برخي به دليل چشمههاي آبگرم مورد توجه قرار گرفتهاند. او ميافزايد: بخشي از روستاها در حوزه گردشگري دريايي ظرفيت دارند و هر كدام ويژگي متفاوتي ارائه ميكنند. بنابراين نميتوان آنها را مستقيما با يكديگر مقايسه كرد و گفت كدام روستا شانس بيشتري دارد. ممكن است داوران براساس معيارهاي خود به يكي از روستاها امتياز بيشتري بدهند، اما از نگاه ما همه روستاهاي انتخاب شده ظرفيت قابلتوجهي براي رقابت در سطح جهاني دارند.
او درباره مبناي انتخاب روستاها ميگويد: تلاش كرديم ويژگيهايي را در نظر بگيريم كه براي هر مقصد جنبه منحصربهفرد داشته باشد و بتواند حتي در سطح جهاني به عنوان الگو معرفي شود. قلعهبالا به دليل فعاليت در زمينه حفاظت از حيات وحش، توسعه گردشگري طبيعتمحور و شكلگيري شبكهاي از اقامتگاههاي بومگردي مورد توجه قرار گرفت. موئيل نيز به دليل ارتباط با ژئوپارك، توسعه بومگردي و جاذبههاي طبيعي منطقه انتخاب شد.
بهاروند ادامه ميدهد: پامنار با برخورداري از چشمههاي آب گرم، ظرفيت گردشگري كوهستاني و ارتباط با فرهنگ و زندگي عشايري، يكي از گزينههاي مهم بود. درك نيز به دليل آيينها و سنتهاي مردمي، گردشگري دريايي و پديده تلاقي بيابان و دريا، ويژگيهاي متفاوتي دارد. مصر به دليل گردشگري بياباني، ظرفيت گردشگري نجوم و شبكه اقامتگاههاي بومگردي در ميان گزينهها قرار گرفت. روستاي زيارت نيز به دليل حفاظت از بافت تاريخي، گردشگري پايدار، گردشگري كودك و توسعه گردشگري جامعهمحور مورد توجه بود.
او درباره ظرفيتهاي روستاي شانهتراش ميگويد: اين روستا در زمينه توسعه گردشگري نوآورانه و ارگانيك، طبيعتگردي، مسيرهاي گردشگري طبيعي، گردشگري ساحلي و دريايي، حفاظت و بهرهبرداري مسوولانه از منابع جنگلي و معرفي خوراكهاي بومي ظرفيتهاي ارزشمندي دارد.
بيش از ۴۰ شاخص براي ارزيابي
بهاروند درباره مرحله ارزيابي ميگويد: پس از تكميل پروندهها تلاش ميكنيم ويژگيها و ظرفيتهاي منحصربهفرد هر روستا به صورت كامل در مستندات ارائه شود. مهلت رسمي ارسال پروندهها به سازمان جهاني گردشگري تا ۱۹ خرداد تعيين شده و تلاش ما اين است كه مدارك مورد نياز پيش از پايان مهلت تكميل و ارسال شود. ارزيابي روستاها بر اساس بيش از ۴۰ شاخص و معيار مختلف انجام ميشود و براي تكميل پروندهها همكاري بنياد مسكن، سازمان حفاظت محيط زيست، منابع طبيعي و ديگر نهادهاي مرتبط ضروري است. او ادامه ميدهد: براي ايجاد هماهنگي، كميته ملي گردشگري در وزارتخانه تشكيل ميشود و در استانها و شهرستانها نيز جلساتي با مديريت استانداران و فرمانداران برگزار ميشود تا كاستيها شناسايي و مسووليت دستگاهها مشخص شود.
زمان از دست رفته
بهاروند درباره شرايط رقابت امسال ميگويد: درگيريهاي اخير و شرايط خاص كشور باعث شد بخشي از فرصتهاي برنامهريزيشده از دست برود. حدود دو ماه از برنامهها تحت تأثير اين شرايط قرار گرفت. بخشي از فعاليتهاي رسانهاي و معرفي روستاها در رسانهها و خبرگزاريهاي خارجي امكان اجرا پيدا نكرد و پروژههاي عمراني و زيرساختي نيز به دليل شرايط جوي و محدوديتهاي ناشي از وضعيت كشور مطابق برنامه پيش نرفت. بهاروند تأكيد ميكند: با وجود اين مشكلات، تلاش ميكنيم پروندههايي را ارسال كنيم كه توان رقابت با روستاهاي ساير كشورهاي جهان را داشته باشند.
عنوان جهاني، درآمد را تضمين نميكند
يكي از پرسشهاي اصلي اين است كه آيا كسب عنوان جهاني توانسته مزيت اقتصادي ملموسي براي روستاهاي منتخب ايجاد كند يا اين عنوان در نهايت به اعتبار بينالمللي محدود مانده است. بهاروند ميگويد: بررسي وضعيت اين روستاها و بازخوردهاي دريافتشده از جوامع محلي نشان ميدهد شرايط گردشگري در بسياري از اين مناطق نسبت به گذشته بهتر شده است. عنوان جهاني در وهله نخست يك برند و اعتبار بينالمللي ايجاد ميكند، اما تبديل اين اعتبار به توسعه واقعي به عوامل مختلفي بستگي دارد. بخشي از اين موضوع به برنامهريزي دولت و دستگاههاي مرتبط و بخش ديگر به مردم و فعالان محلي مربوط است؛ اينكه چگونه از اين فرصت براي توسعه فعاليتهاي گردشگري و معرفي مقصد استفاده كنند. او تأكيد ميكند: كسب عنوان جهاني به خودي خود تضمينكننده رشد يك روستا نيست. اين عنوان زماني ميتواند به توسعه پايدار و بهبود شرايط اقتصادي كمك كند كه با برنامهريزي مناسب و مشاركت جامعه محلي همراه شود.
روستاهاي جهاني
هنوز مديريت مستقل ندارند
بهاروند درباره مديريت روستاهاي جهاني ميگويد: در حال حاضر ساختار مديريتي مستقلي براي روستاهاي جهاني ايجاد نشده كه اقدامات پس از ثبت را بر اساس يك برنامه مشخص هدايت كند، اما براي اين روستاها نظام ارزيابي و پايش مستمر وجود دارد. روستاهاي داراي عنوان جهاني بايد اقدامات و تعهدات مشخصي را اجرا و گزارش عملكرد خود را سالانه ارائه كنند. پس از سه سال نيز اين گزارشها بررسي ميشود و اگر نتايج مثبت باشد، امكان تثبيت جايگاه روستا فراهم خواهد بود. اگر روستايي نتواند استانداردها و الزامات تعيينشده را حفظ كند، اين موضوع در ارزيابيهاي بعدي مورد توجه قرار ميگيرد. او درباره اقدامات انجامشده ميگويد: براي نمونه در كندوان، همايش گردشگري روستايي با محوريت روستاهاي جهاني و با همكاري دانشگاهها برگزار شد. روستاهاي جهاني همچنين هر سال برنامهها و رويدادهاي مختلفي برگزار ميكنند و در برخي از آنها تعداد اقامتگاههاي بومگردي افزايش يافته است.
حمايت مالي براي روستاها
ظاهرا اعتبارات و حمايتهاي مالي براي روستاها درنظر گرفته شده است. بهاروند درباره حمايت مالي ميگويد: «متناسب با فرصتها و شرايط هر روستا، اعتبارات و حمايتهايي اختصاص پيدا ميكند. رقم ثابتي براي همه روستاها وجود ندارد و ميزان حمايت براساس نيازها و پروژههاي هر منطقه تعيين ميشود. بخشي از منابع نيز از طريق دستگاههاي مختلف و طرحهاي توسعهاي تأمين خواهد شد.» او درباره مديريت بلندمدت نيز ادامه ميدهد: «كارگروههاي استاني و شهرستاني تا حدي توانستهاند حركت جمعي براي توسعه روستاها ايجاد كنند، اما اين فرآيندها بايد به شكل قانوني و ساختارمند تعريف شوند. لازم است براي روستاهاي جهاني يك برنامه يا پلان مديريتي مشخص تدوين شود تا پس از كسب عنوان جهاني، اين روستاها رها نشوند و مسير توسعه آنها به شكل مستمر دنبال شود.» بهاروند با تاكيد بر لزوم تبليغات براي روستاهاي گردشگرپذير ميگويد: «معرفي اين مقصدها از طريق نمايشگاههاي داخلي و خارجي، توليد كليپهاي تبليغاتي و حضور در رويدادهاي بينالمللي دنبال شده است. بسياري از روستاهاي جهاني از صفحات اختصاصي شبكههاي اجتماعي براي معرفي ظرفيتهاي خود استفاده ميكنند و براي روستاهاي امسال نيز طراحي و راهاندازي وبسايت اختصاصي در دستور كار قرار گرفته است. هدف اين است كه گردشگران بتوانند از طريق اين وبسايتها به اطلاعات مورد نياز درباره جاذبهها و امكانات مقصد دسترسي پيدا كنند. تبليغات به تنهايي كافي نيست و در كنار آن به يك نظام مديريتي منسجم نياز داريم تا فرد يا نهادي مشخص مسووليت پشتيباني، هدايت و نظارت را برعهده داشته باشد؛ دستكم تا زماني كه جامعه محلي بتواند مديريت اين ظرفيتها را در اختيار بگيرد.»
ثبت جهاني؛ فرصت است نه تضمين توسعه
گردشگري روستايي ماهيتي فصلي دارد و در تمامي فصول نميتوان انتظار حضور گردشگران را داشت. هر روستا با توجه به آب و هوا و منطقه جغرافيايي در يك فصل خاص امكان جذب حداكثري توريست را دارد.
مجتبي جواديه، فعال و مدرس گردشگري روستايي در اين مورد به «اعتماد» ميگويد: «گردشگري ورودي در شرايط فعلي وضعيت مطلوبي ندارد و اين موضوع بر حضور گردشگران خارجي اثر گذاشته است. در گردشگري داخلي نيز بهويژه در بخش روستايي، مشكلات اقتصادي تأثير قابل توجهي بر ميزان سفرها گذاشته است. گردشگري روستايي ماهيتي فصلي دارد. ممكن است يك مقصد تنها سه ماه در سال گردشگر داشته باشد و در برخي مناطق فصل اصلي حتي فقط يك ماه طول بكشد. بنابراين فعالان اين حوزه از ابتدا با مفهوم تابآوري مواجه بودهاند، اما افت فعلي گردشگري داخلي روستايي بسيار شديد است.»
او ادامه ميدهد: «در غرب كشور تورهاي روستايي داشتيم و اگر بهار امسال را با سالهاي گذشته مقايسه كنيم، تعداد تورهاي برگزارشده به حدود ۱۰ درصد سالهاي قبل رسيده است. البته وضعيت همه مناطق يكسان نيست و ممكن است شمال كشور يا شهرهايي مانند شيراز، اصفهان و كاشان شرايط بهتري داشته باشند، اما گردشگري روستايي بايد جداگانه بررسي شود. افزايش هزينه اجراي تور نيز مستقيما بر تقاضا اثر گذاشته است. او درباره قيمت اقامتگاههاي بومگردي ميگويد: بومگردي از ابتدا براي ارائه اقامت ارزانتر از هتل شكل نگرفت. قرار بود محل اقامت با سبك زندگي، معماري و ويژگيهاي همان منطقه هماهنگ باشد و گردشگر تجربه زندگي محلي و غذاي بومي را به دست آورد. بنابراين بومگردي تركيبي از اقامت، تجربه و غذاي محلي است. افزايش قيمتها نيز از يك سو تحت تأثير افزايش تقاضا و از سوي ديگر ناشي از بالا رفتن هزينههاي اداره و نگهداري اقامتگاههاست.»
مشاركت مردم؛ حلقه مفقوده
جواديه درباره نقش جامعه محلي ميگويد: يكي از مهمترين عوامل توسعه گردشگري، مشاركت مردم محلي است. تجربه نشان داده حتي روستاهايي كه ثبت ملي يا جهاني نشدهاند، اگر جامعه محلي مشاركت بالايي داشته باشد، ميتوانند در مدت نسبتا كوتاهي در گردشگري رشد كنند. ثبت جهاني ميتواند براي مردم يك تلنگر باشد تا متوجه شوند روستاي آنها ظرفيت ويژهاي دارد و مورد توجه جامعه جهاني قرار گرفته است. اين اتفاق ميتواند مردم را به مشاركت و سرمايهگذاري ترغيب كند، اما به تنهايي كافي نيست. ميراث فرهنگي بايد در آموزش و تبليغات نقش فعال داشته باشد و در سطح كلان و منطقهاي نيز سياستگذاري مشخصي وجود داشته باشد.
كندوان و كندلوس
گردشگري پيش از ثبت جهاني
جواديه درباره اثر ثبت جهاني ميگويد: «ثبت جهاني بايد فرصتي براي معرفي بينالمللي مقصد باشد، اما وقتي گردشگري ورودي ايران شرايط مطلوبي ندارد، نميتوان از ظرفيت تبليغاتي اين عنوان بهطور كامل استفاده كرد. با اين حال، ثبت جهاني بياثر نيست. اگر شرايط گردشگري ورودي بهتر شود، اين عنوان ميتواند ابزار مهمي براي معرفي روستاهاي ايران در بازارهاي جهاني باشد. در گردشگري داخلي نيز ممكن است ثبت جهاني براي مدتي توجه مردم را به يك مقصد افزايش بدهد، اما اين اثر لزوما پايدار نيست. براي توسعه واقعي، مشاركت جامعه محلي، سرمايهگذاري، آموزش، تبليغات و برنامهريزي ضروري است. دولت نيز بايد حمايت كند و وزارت ميراث فرهنگي در زمينه آموزش و تبليغات نقش فعالتري داشته باشد.»
او درباره كندوان ميگويد: «اين روستا سالها پيش از ثبت جهاني نيز مقصد گردشگري بوده و گردشگران داخلي و خارجي به آن سفر ميكردند. بنابراين ثبت جهاني براي كندوان يك پله ديگر در مسير توسعه است، نه آغاز گردشگري. كندلوس نيز پيش از ثبت جهاني مقصد گردشگري بوده و سالهاست گردشگر دارد. وجود موزه مردمشناسي و جذابيت بافت روستا نيز به شكلگيري اين مسير كمك كرده است. بنابراين نميتوان توسعه گردشگري آن را صرفا نتيجه ثبت جهاني دانست. روستاهايي نيز وجود دارند كه گردشگري در آنها هنوز به شكل مطلوب توسعه پيدا نكرده، سرمايهگذاري كافي ندارند و مشاركت مردم در آنها پايين است. در چنين شرايطي، صرف ثبت جهاني نميتواند تحول چشمگيري ايجاد كند.»
جواديه با اشاره به شرايط نابهسامان گردشگري كشور درحال حاضر تأكيد ميكند: «شرايط فعلي كشور، كاهش گردشگري ورودي و عادي نبودن پروازها نيز برنامهريزي فعالان گردشگري را دشوارتر كرده است. روستاهايي مانند ميمند و كندوان نيز به دليل برخورداري از جاذبههاي خاص، دهههاست كه در آنها روي گردشگري كار شده و مسير توسعه آنها بسيار پيشتر از ثبت جهاني آغاز شده است.»
مساله 8 روستاي نامزد شده فقط كسب يك عنوان بينالمللي نيست. اگر عنوان جهاني به يك خبر و افزايش موقت توجه گردشگران محدود شود، نميتوان انتظار داشت اقتصاد روستا تغيير اساسي كند. اما اگر اين عنوان با برنامه مديريتي، سرمايهگذاري، آموزش جامعه محلي، توسعه زيرساخت، معرفي حرفهاي مقصد و مشاركت واقعي مردم همراه شود، ميتواند به فرصتي براي توسعه پايدار تبديل شود.
ثبت جهاني در نهايت يك فرصت است؛ نه تضمين توسعه. فاصله ميان «ثبت شدن» و «توسعه پيدا كردن» به اقداماتي بستگي دارد كه بعد از اعلام نتيجه آغاز ميشوند.