فرارو: یک فروند E-۴B Nightwatch نیروی هوایی آمریکا، هواپیمایی که به دلیل مأموریت ویژهاش در رسانهها و فضای مجازی به «هواپیمای روز قیامت» شهرت پیدا کرده، بار دیگر در آسمان آمریکا دیده شد. این هواپیما روز ۲۵ سپتامبر در یک پرواز قابل رهگیری، از منطقه اوماها در ایالت نبراسکا به سمت Knob Noster در میسوری پرواز کرد؛ پروازی که بار دیگر توجه علاقهمندان هوانوردی و حسابهای OSINT را به این هواپیمای خاص جلب کرد.
اما اهمیت این پرواز در چیست و چرا هر بار که یکی از E-4Bها در آسمان دیده میشود، تصاویر آن به سرعت در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود؟
یک اتاق جنگ در آسمان
E-4B در ظاهر یک بوئینگ ۷۴۷ بزرگ است، اما مأموریت آن با هواپیماهای مسافربری یا حتی بمبافکنهای نیروی هوایی آمریکا تفاوت اساسی دارد. این هواپیما در واقع یک مرکز فرماندهی و کنترل هوابرد است؛ سامانهای که برای حفظ توان فرماندهی آمریکا در شدیدترین شرایط ممکن طراحی شده است.
در سناریویی که مراکز فرماندهی زمینی آمریکا آسیب ببینند یا ارتباطات آنها مختل شود، E-4B میتواند به عنوان یک مرکز فرماندهی جایگزین عمل کند. به این ترتیب، مقامات ارشد آمریکایی و فرماندهان نظامی میتوانند از آسمان به ارتباط با نیروهای آمریکایی و ادامه عملیات فرماندهی بپردازند.
این قابلیت بهویژه در سناریوی یک جنگ هستهای اهمیت پیدا میکند؛ چرا که یکی از وظایف اصلی این هواپیما حفظ ارتباطات و فرماندهی در شرایطی است که زیرساختهای زمینی با تهدید جدی مواجه شدهاند.
در داخل E-4B نیز خبری از یک کابین معمولی نیست. هواپیما به بخشهای مختلفی از جمله محل کار مقامات ارشد، اتاق کنفرانس، اتاق توجیه، مرکز عملیات، بخش ارتباطات و محل استراحت تقسیم شده است و ظرفیت حضور حدود ۱۱۲ نفر را دارد.
هواپیمایی که باید بعد از فاجعه هم ارتباط برقرار کند
یکی از مهمترین ویژگیهای E-4B، سامانههای ارتباطی آن است. این هواپیما به گونهای طراحی شده که بتواند در شرایطی که زیرساختهای ارتباطی زمینی آسیب دیدهاند، همچنان ارتباطات فرماندهی را حفظ کند.
سامانههای هواپیما برای مقابله با آثار پالس الکترومغناطیسی یا EMP نیز محافظت شدهاند. این پدیده میتواند در پی یک انفجار هستهای ایجاد شود و به تجهیزات الکترونیکی آسیب بزند یا آنها را از کار بیندازد.
E-4B همچنین به سامانههای ارتباطی ماهوارهای مجهز است و میتواند با نیروهای آمریکایی در نقاط مختلف جهان ارتباط برقرار کند. همین قابلیت است که این هواپیما را از یک هواپیمای بزرگ معمولی به یک مرکز فرماندهی سیار تبدیل میکند.
از سوی دیگر، E-4B برای ماندن طولانیمدت در آسمان طراحی شده است. این هواپیما قابلیت سوختگیری هوایی دارد و بدون سوختگیری نیز میتواند حدود ۱۲ ساعت در آسمان بماند.
ابعاد آن نیز قابل توجه است؛ طول هواپیما بیش از ۷۰ متر و فاصله دو سر بالهای آن نزدیک به ۶۰ متر است و حداکثر وزن برخاست آن به حدود ۳۶۰ تن میرسد.
چرا فقط چهار فروند وجود دارد؟
شاید یکی از دلایل توجه ویژه به پرواز اخیر این باشد که ناوگان E-4B بسیار کوچک است. نیروی هوایی آمریکا تنها چهار فروند از این هواپیما را در اختیار دارد.
در نتیجه، وقتی یکی از آنها پروازی قابل رهگیری انجام میدهد، علاقهمندان هوانوردی و حسابهای OSINT میتوانند مسیر آن را دنبال کنند و تصاویر هواپیما نیز به سرعت در شبکههای اجتماعی منتشر میشود.
با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که هر پرواز E-4B نشانه وقوع یک بحران نظامی یا آغاز جنگ است. این هواپیما علاوه بر مأموریتهای عملیاتی، برای آموزش، تمرینهای فرماندهی و پشتیبانی از سفرهای مقامات ارشد نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
بنابراین، پرواز ۲۵ سپتامبر بهتنهایی نمیتواند نشانهای از آغاز یک عملیات نظامی یا آمادگی برای جنگ تلقی شود. اهمیت آن بیشتر به خود هواپیما و مأموریتی بازمیگردد که برای آن ساخته شده است.
لقب «هواپیمای روز قیامت» نیز دقیقاً از همینجا آمده است؛ E-4B برای روزی طراحی شده که شاید بخشی از مراکز فرماندهی و ارتباطات آمریکا روی زمین دیگر قابل استفاده نباشند. در چنین شرایطی، قرار است اتاق فرماندهی آمریکا به آسمان منتقل شود و از آنجا به کار خود ادامه دهد.